Θα αγγίξει η κόντρα Τουρκίας-Ισραήλ Κύπρο και Ελλάδα;

Η Τουρκία πάντα επιθετική παρουσιάζεται έτοιμη να τεντώσει το σχοινί, να τραβήξει στα άκρα με την Ελλάδα, να πιέζει συνεχώς και πιο ασφυκτικά τη Λευκωσία, την ίδια ώρα που κάνει προσεκτικές κινήσεις έναντι του Ισραήλ. Στο πλαίσιο της ανακατανομής ισχύος, που βρίσκεται σε εξέλιξη, η Άγκυρα επιχειρεί να επιβληθεί. Κι αυτό το επιχειρεί στοχεύοντας πρώτα στους αδύναμους κρίκους, ώστε να αποκτήσει πλεονέκτημα, αλλά και να κάνει επίδειξη δύναμης και ισχύος.

Είναι σαφές πως οι γεωπολιτικές εξελίξεις, ανέδειξαν κενό ισχύος στη Μέση Ανατολή, προσελκύοντας την προσοχή των βασικών παικτών. Ισραήλ και Τουρκία επιχειρούν να παίξουν το χαρτί της επιβολής και της επικράτησης. Το Τελ Αβίβ έχει ως στόχο να εδραιώσει τον έλεγχο του και στρέφεται προς Λίβανο και Συρία (μετά την αποτυχία στο Ιράν) και στο πλαίσιο αυτό επιχειρεί να ανακόψει όποια δύναμη παρουσιάζεται ανταγωνιστική, όπως είναι η Τουρκία.

Από την πλευρά της η Άγκυρα, πρώτα στοχεύει να αποτρέψει την κυριαρχία του Ισραήλ και στη συνέχεια να επιβάλει τους δικούς της σχεδιασμούς. Στο πεδίο της Συρίας, οι σχέσεις της Τουρκίας με το νέο καθεστώς είναι πιο ισχυρές και σε μεγάλο βαθμό το ελέγχει.

Αναπόφευκτη η σύγκρουση;

Θα συγκρουστούν στρατιωτικά Ισραήλ και Τουρκία; Θα φθάσει μέχρι τον πόλεμο ο έντονος μεταξύ τους ανταγωνισμός για έλεγχο της περιοχής; Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο αυτό, αν και δεν είναι ο στόχος τους. Μια σιωπηρή συνύπαρξη ενδεχομένως να τους βόλευε, θέτοντας όρια.

Τόσο η Τουρκία όσο και το Ισραήλ είναι αναθεωρητικές δυνάμεις, κι αυτό ενδεχομένως να ενισχύει την πιθανότητα της σύγκρουσης. Αμφότερα είναι επεκτατικά κράτη, φέρουν κοινά χαρακτηριστικά, και θέλουν να επιβάλλουν τους σχεδιασμούς τους διά πυρός και σιδήρου. Είναι σαφές πως αυτή η κόντρα δεν μπορεί να σταματήσει, καθώς δεν αφορά ένα προσωπικό καυγά Ερντογάν με Νετανιάχου, αλλά το ζήτημα είναι πρωτίστως γεωπολιτικό. Και να παρέμβουν οι ΗΠΑ, ο… φίλος τους Ντόναλτ Τραμπ, η ένταση δεν θα… εξαφανισθεί.

Ενδεχομένως οι Αμερικανοί να αποτρέψουν τη σύγκρουση. Και να υπάρχει ύφεση θα είναι προσωρινή. Και να φύγουν από την εξουσία οι δυο, οι διάδοχοι τους δεν θα ακολουθήσουν διαφορετική προσέγγιση. Ενδεχομένως να ακολουθήσουν διαφορετική ρητορική, όχι όμως πολιτική, εκτός κι εάν υπάρξουν ανατροπές.

Εάν συγκρουσθούν στρατιωτικά οι δυο χώρες, θα επηρεασθεί η περιοχή. Θα επηρεασθούν λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης, Κύπρος και Ελλάδα. Αλλά και λόγω των σχέσεων Αθηνών και Λευκωσίας με το Τελ Αβίβ. Η Τουρκία βλέπει “τρίγωνο συμμαχίας” (Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ), το οποίο υποστηρίζει ότι στρέφεται εναντίον της.

Τα αίτια της σύγκρουσης

Σε αυτή τη φάση το πεδίο αντιπαράθεσης είναι η Συρία, που είναι κρίσιμης σημασίας και για τις δυο χώρες. Το Ισραήλ έχει προειδοποιήσει την Τουρκία να μην προσπαθήσει να ενισχύσει και εδραιώσει την παρουσία της στη Συρία. Όπως είναι γνωστό, στις 18 Αυγούστου, ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη έπληξαν τη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού Ντουχούρ, η οποία βρίσκεται σε απόσταση περίπου 65 χιλιομέτρων από τα τουρκικά σύνορα. Όπως είναι, επίσης, γνωστό η Τουρκία ανέλαβε την επισκευή της βάσης, που καταστράφηκε κατά τον εμφύλιο της Συρίας.

Από τους βομβαρδισμούς καταστράφηκαν οι διάδρομοι προσγείωσης/απογείωσης και κτίρια. Οι Ισραηλινοί διαμηνύουν πως αυτό έγινε γιατί δεν θα ανεχθούν τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία. Οι Τούρκοι, οι οποίοι διαψεύδουν ότι έχουν αυτή την πρόθεση, αντέδρασαν ήπια. Στάση περίεργη για τον Ερντογάν, που αρέσκεται σε ακραίες ρητορικές και αντιδράσεις.

Αυτό το χτύπημα, που θα μπορούσε να προκαλούσε ακραίες αντιδράσεις από πλευράς της Άγκυρας, έγινε επειδή τον Οκτώβριο θα διεξαχθούν εκλογές στο Ισραήλ, ή γιατί το καθεστώς Νετανιάχου είναι αποφασισμένο να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με την Άγκυρα; Ό,τι και να ισχύει ο κίνδυνος παραμένει.

Η Τουρκία ανησυχεί για τις συνεργασίες του Ισραήλ, καθώς θεωρεί πως επιδιώκεται ο γεωπολιτικός αποκλεισμός της. Γι’ αυτό και προχωρεί με κινήσεις επιβολής τετελεσμένων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο (ανακήρυξη Θαλάσσιων Πάρκων). Το σίγουρο είναι πως οι Αμερικανοί μετά και το κάζο στο Ιράν, δεν θέλουν να ανοίξουν νέα μέτωπα και μάλιστα μεταξύ συμμάχων τους.

Εντάσεις στα ελληνοτουρκικά

Η Τουρκία με την παράνομη ανακήρυξη Θαλάσσιων Πάρκων, σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, έχει δείξει τις προθέσεις της. Επιλέγει στρατηγική κλιμάκωσης κι αυτό δεν αποτελεί απόφαση στη βάση μακροπρόθεσμων σχεδιασμών. Το φθινόπωρο αναμένεται, όπως συναφώς αναφέρεται, ότι θα επαναρχίσουν οι έρευνες για το καλώδιο GSI μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου. Η Αθήνα επενδύει, αυτή τη φορά, στο γεγονός ότι στο έργο με πλειοψηφικό πακέτο συμμετέχει και ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam. Πρόκειται, συνεπώς για ένα τεστ για όλους. Εάν θα προχωρήσουν οι έρευνες, το ζήτημα είναι κατά πόσο θα αντιδράσει η Άγκυρα.

Σύμφωνα, πάντως, με την “Καθημερινή” (ανταπόκριση Μανώλη Κωστίδη από την Τουρκία) τουρκική πηγή ανέφερε «όταν προγραμματίζονται δραστηριότητες έρευνας ή πόντισης καλωδίων σε περιοχές επί των οποίων η Τουρκία έχει δηλώσει ότι διατηρεί κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία, το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων θα πρέπει να επικοινωνεί με την Τουρκία». Τούτο σημαίνει πολλά για τη συνέχεια. Η Άγκυρα θέλει να επιβάλλει τις επεκτατικές της επιδιώξεις και συντηρεί κλίμα έντασης.

Οι πληροφορίες αναφέρουν πως επιχειρείται να βρεθεί μια φόρμουλα, με στόχο να ξεκινήσουν οι έρευνες των Γάλλων και να αποτραπεί η τουρκική αντίδραση. Σύμφωνα με τη φόρμουλα, η εταιρεία να στείλει επιστολές σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο και να ενημερώνει για τις έρευνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία θα αποδεχθεί τη φόρμουλα αυτή, ωστόσο, είναι σαφές πως η Αθήνα χάνει από αυτή την κίνηση. Δεν αγοράζει τον μπελά, αλλά τον αποθρασύνει. Και θα αφήσει κυριαρχικά δικαιώματα στη θάλασσα του Αιγαίου!

Το Κυπριακό στο κάδρο

Σε σχέση με το Κυπριακό οι πληροφορίες αναφέρουν πως η κατοχική δύναμη έχει θέσει τα όρια που μπορούν να κινηθούν τόσο ο εγκάθετος της, Τουφάν Έρχιουρμαν, όσο και ο διαπραγματευτής Μεχμέτ Ντανά. Οι οδηγίες είναι να παραμείνουν «δεσμευμένοι» στη διαδικασία, να συζητούν, αλλά μέχρι ενός σημείου. Δεν θα αγγίξουν τα σοβαρά ζητήματα, τα οποία διαχειρίζεται η ίδια η Τουρκία. Το γεγονός ότι αποφασίσθηκε εντατικοποίηση των συναντήσεων, τούτο δείχνει πως από τουρκικής πλευράς, ευνοείται η συνέχιση των επαφών, χωρίς ωστόσο, τούτο να σημαίνει πως θα ανοίξουν τα κεφάλαια της ουσίας του Κυπριακού.

Σε σχέση με την ουσία, η Άγκυρα επιμένει στις προϋποθέσεις που έχει θέσει για αναγνώριση κυριαρχικής ισότητας και ίσου διεθνούς καθεστώτος. Μέχρι να γίνουν αποδεχθεί οι όροι, μπορούν να συζητούνται χαμηλής πολιτικής, που δεν επηρεάζουν το στρατηγικό στόχο ενώ ενδεχομένως να τον διευκολύνει. Την ίδια ώρα συνεχίζεται η προσπάθεια αναβάθμισης της αποσχιστικής οντότητας. Με κινήσεις χαμηλής πολιτικής, αλλά και με ενέργειες πολιτικής ενίσχυσης του κατοχικού καθεστώτος. Η Άγκυρα και το κατοχικό καθεστώς προωθούν αυτή την πολιτική και αξιώνουν να μην υπάρχει αντίδραση από πλευράς της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Παράλληλα, η Άγκυρα ετοιμάζεται και για τα ενεργειακά ενόψει της υλοποίησης των σχεδιασμών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Θα επιχειρήσει να δώσει απαντήσεις. Είτε παρεμποδίζοντας, είτε προβαίνοντας παράλληλες κινήσεις, εντός της κυπριακής ΑΟΖ.