Γιατί είναι πλούσια τα κρατικά ταμεία και φτωχά τα νοικοκυριά

Σε μία περίπου ημέρα, τρία επίσημα στατιστικά δελτία για την εξέλιξη βασικών οικονομικών μεγεθών τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2026, σαν τρεις ισχυρότατες “βόμβες” με ισχυρότατη κυβερνητική “εκρηκτική” ύλη, αποκαλύπτουν, με τη συνύπαρξη σφόδρα αντιφατικών μακροοικονομικών στοιχείων, παράδοξα φαινόμενα και ιδιαίτερα κλασικά παραδείγματα μακροοικονομικής ασυμμετρίας και δομικών στρεβλώσεων.

Αθώα θύματα η οικονομία, τα νοικοκυριά και η χώρα, η οποία εσαεί ευάλωτη απ’ αυτά τα παράδοξα και ανεύθυνα, όπως και κατά την περίοδο 2000-2009, θα παρασυρθεί ενδεχομένως ακόμα εφιαλτικότερα από την υποβόσκουσα ή προσεχή ίσως παραμικρή κρίση. Διαβάστε τί αποκαλύπτουν τα στοιχεία και των τριών παραπάνω δελτίων: Το Δελτίο Μηνιαίων Στοιχείων Γενικής Κυβέρνησης (αναρτήθηκε από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών – Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στις 6 Νοεμβρίου 2026) παρουσιάζει την περίοδο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου τις εξελίξεις:

• Ποσό φόρων 49 δισ. ευρώ, έναντι 45,8 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ή αύξηση 7%, που είναι μεταβολή κατά πολύ υψηλότερη και από την ονομαστική μεταβολή του ΑΕΠ!
• Συνέχιση των «υπερπλεονασμάτων» με ποσό 11,1 δισ. ευρώ, έναντι 10,9 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ή αύξηση κατά 1,8%.
• Συνέχιση της μη επιστροφής φόρων με ποσό ένα δισ. ευρώ, έναντι 0,8 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 ή αύξηση κατά 25%.
• Συνέχιση της τακτικής τη μη πληρωμής των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων (νοσοκομεία κλπ) προς ιδιώτες προμηθευτές με τα κρατικά “φέσια” να είναι σταθερά στα 2,9 δισ. ευρώ, τη στιγμή που οι Κυριάκος Μητσοτάκης και Κυριάκος Πιερρακάκης πανηγυρίζουν για τα «υπερέσοδα» και τα «υπερπλεονάσματα» ως αποτέλεσμα της … «συνετής δημοσιονομικής πολιτικής»!

Η συνύπαρξη αντιφατικών φαινομένων ή “κουφών” είναι διάχυτη στην ελληνική οικονομία και αποτελούν κλασικά παραδείγματα μακροοικονομικής ασυμμετρίας και δομικών στρεβλώσεων, όπως προαναφέρθηκε. Ενώ εκ πρώτης όψεως οι δείκτες φαίνονται αντιφατικοί (π.χ. πώς γίνεται να αυξάνεται το ΑΕΠ, αλλά οι πολίτες να έχουν τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη;), η οικονομική επιστήμη ερμηνεύει την κατάσταση αυτή μέσα από πολύ συγκεκριμένους μηχανισμούς.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ

Το δεύτερον Δελτίο με στοιχεία για τις εμπορευματικές συναλλαγές για τον περασμένο Σεπτέμβριο (αναρτήθηκε από την ΕΛΣΤΑΤ στις 6 Νοεμβρίου 2026) παρουσιάζει την εφιαλτική εικόνα των επιδόσεων της χώρας σε εισαγωγές (66,4 δισ. ευρώ), σε εξαγωγές (μόνο 41,9 δισ. ευρώ) και σε έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου (24,5 δισ. ευρώ, όπως και την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Προσέξτε μόνο μία λεπτομέρεια: Θετική διαφορά (αλλά μόνο… 500 εκατ. ευρώ επί συνόλου ελλείμματος 25 δισ. ευρώ!) μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών παρουσιάζουν μόνο δύο κατηγορίες προϊόντων, δηλαδή «Ποτά -Καπνός» και «Λάδια και λίπη φυτικής ή ζωικής παραγωγής», ενώ όλα τα υπόλοιπα αναζητούνται στα… τάρταρα σε… εξαγωγικές επιδόσεις!

Το τρίτο δελτίο για τον πληθωρισμό τον περασμένο Οκτώβριο (αναρτήθηκε από την ΕΛΣΤΑΤ στις 10 Νοεμβρίου 2026) παρουσιάζει ανάγλυφα τις ολέθριες συνέπειες της μακροοικονομικής ασυμμετρίας και δομικών στρεβλώσεων, όπως θα αναλύσουμε στη συνέχεια. Ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,7%, έναντι 2% τον αντίστοιχο μήνα του 2025.

Είναι επίδοση – ρεκόρ μετά τον Φεβρουάριο του 2023, με “πυροκροτητές” τη στέγαση, με αύξηση κατά 15,1% και συμβολή κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες, τις μεταφορές με αύξηση κατά 13,8% και συμβολή κατά 1,95 μονάδες, τη διατροφή με αύξηση κατά 2,1% και συμβολή κατά 0,44 μονάδες, και τα ξενοδοχεία, τα καφενεία και τα εστιατόρια με αύξηση κατά 5,7% και συμβολή κατά 0,71 μονάδες. Μόνο αυτές οι τέσσερις κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών προικοδότησαν την ακρίβεια του περασμένου Οκτωβρίου κατά 5,3 ποσοστιαίες μονάδες επί συνόλου 5,7 μονάδων ή κατά … 93%!

Που οφείλονται τα παράδοξα 

Αυτή είναι μία μόνιμη σχεδόν εικόνα της τελευταίας τετραετίας, η οποία παρουσιάζεται ως «εθνική επιτυχία» και προτείνεται ως “μάθημα” στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες από τον Κυριάκο Πιερρακάκη. Δηλαδή, χαρακτηρίζονται ως «εθνική επιτυχία» η υψηλότερη, σε σχέση με την Ευρωζώνη, «ισχυρή ανάπτυξη», τα αδικαιολόγητα «υπερέσοδα» και «υπερπλεονάσματα», ενώ η δομή της οικονομίας δεν αλλάζει σχεδόν καθόλου, αν δεν έχει επιδεινωθεί, με πολλά παράδοξα:

Η οικονομία λειτουργεί με υψηλές τιμές (πληθωρισμός) και υψηλή κατανάλωση, οι επενδύσεις (παρά το αυτοθαυμαζόμενο κυβερνητικό «αφήγημα» για δυναμική αύξηση) παραμένουν χαμηλές και το εμπορικό έλλειμμα παραμένει πάλι μόνιμο. Έτσι, με την οικονομική πολιτική που εφαρμόζεται την τελευταία κυρίως τετραετία τα αποτελέσματα αποτυπώνονται στα στοιχεία των παραπάνω τριών επίσημων δελτίων, δηλαδή η χώρα παράγει πλούτο που συγκεντρώνεται στα δημόσια ταμεία και σε λίγους κλάδους, ενώ η βάση της κοινωνίας στερείται πραγματικής αγοραστικής δύναμης.

Η επιστημονική ερμηνεία

Ας αρχίσουμε παρουσιάζοντας τα φαινόμενα με τους αντιφατικούς δείκτες που συνοδεύουν το ΑΕΠ. Προβάλλει, λοιπόν, το εύγλωττο ερώτημα «πώς γίνεται να αυξάνεται το ΑΕΠ αλλά οι πολίτες να έχουν τη χαμηλότερη αγοραστική δύναμη στην ΕΕ;» Μία επιστημονική ανάλυση του ελληνικού παραδόξου αυτού συντρίβει τα γνωστά κυβερνητικά “αφηγήματα” για «εθνικές επιτυχίες» και αποκαλύπτει είναι αποτέλεσμα συνειδητής κυβερνητικής επιλογής για εντυπώσεις και «θεαθήναι τοις δανεισταίς», αναλώμασι της οικονομίας και των νοικοκυριών. Διαβάστε και προσέξτε:

•  Υψηλό ΑΕΠ αλλά χαμηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης

Το ονομαστικό ΑΕΠ της Ελλάδας παρουσιάζει σημαντική μεγέθυνση τα τελευταία χρόνια (από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωζώνη). Ωστόσο, η Eurostat κατατάσσει την Ελλάδα στην τελευταία θέση μαζί με τη Βουλγαρία (στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου) με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (βλέπε πίνακα 2).

Από την επιστημονική ερμηνεία του επιστημονικού παραδόξου προκύπτει ότι το ΑΕΠ (σε απόλυτους αριθμούς, σε δις. ευρώ) αυξάνεται κυρίως λόγω της αύξησης των εταιρικών κερδών, των τουριστικών εισπράξεων, των ξένων επενδύσεων και των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Κι εδώ εντοπίζεται η μακροοικονομική ασυμμετρία: Αυτή η αύξηση δεν διαχέεται ισόμετρα στα εισοδήματα της κοινωνίας (μισθοί).

Πράγματι, όταν το ΑΕΠ της Ελλάδος διαιρείται με τον πληθυσμό και στη συνέχεια προσαρμόζεται στο υψηλό κόστος ζωής, αποκαλύπτεται ότι η πραγματική αγοραστική δύναμη του μέσου Έλληνα παραμένει καθηλωμένη, καθώς οι μισθοί δεν έχουν ανακάμψει από τη δεκαετή κρίση, παρά το γνωστό κυβερνητικό αφήγημα.

• Υψηλός πληθωρισμός ενισχύει το ΑΕΠ

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα (ειδικά ο δομικός πληθωρισμός και ο πληθωρισμός των τροφίμων/ενέργειας) παρουσιάζει έντονη επιμονή. Προηγούμενες επιστημονικές αναλύσεις στο SLpress καταδεικνύουν ότι σε μια μικρή αγορά όπως η ελληνική, η έλλειψη ισχυρού ανταγωνισμού σε βασικούς κλάδους (σούπερ μάρκετ, ενέργεια, τράπεζες) επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αυξάνουν τα περιθώρια κέρδους τους περισσότερο από την αύξηση του κόστους παραγωγής.

Ο πληθωρισμός πλήττει την αγοραστική δύναμη: Λειτουργεί ως «αντίστροφος προοδευτικός φόρος». Επειδή οι τιμές των βασικών αγαθών αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης συρρικνώνεται ή μένει στάσιμο, σπρώχνοντας τη χώρα στον πάτο της ΕΕ (όπως τώρα καλή ώρα!).

Το παράδοξο της “επιτυχίας” με τα “υπερέσοδα” 

Τα παραπάνω παράδοξα συνοδεύεται από το άλλο παράδοξο της “επιτυχίας” με τα “υπερέσοδα” και το … “υπερπλεόνασμα», την ίδια στιγμή που η αγοραστική δύναμη των πολιτών βρίσκεται στον πάτο της ΕΕ, εξηγείται επιστημονικά με την ανάλυσή του μέσα από τρεις βασικούς μηχανισμούς της «συνετής δημοσιονομικής πολιτικής» και του «αποτελεσματικού φορολογικού συστήματος:

• Ο πληθωρισμός ως «κρυφός φοροεισπράκτορας»: Η κύρια πηγή των υπερεσόδων του κράτους δεν είναι η αύξηση της παραγωγής, αλλά ο ίδιος ο πληθωρισμός, ο οποίος διογκώνει τεχνητά τις εισπράξεις.
• Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) είναι ποσοστιαίος (π.χ. 24%). Όταν η τιμή ενός προϊόντος αυξάνεται από τα 15 ευρώ στα 20 ευρώ λόγω πληθωρισμού, το κράτος εισπράττει αυτόματα περισσότερα χρήματα σε απόλυτα μεγέθη, ακόμη κι αν ο πολίτης αγοράζει την ίδια ή μικρότερη ποσότητα.
• Ασυμμετρία ονομαστικών αμοιβών και ακρίβειας: Τα κρατικά έσοδα αυξάνονται ραγδαία επειδή βασίζονται στις ονομαστικές (ακριβές) τιμές των καταναλωτικών αγαθών. Αντίθετα, η αγοραστική δύναμη των πολιτών μειώνεται, επειδή οι μισθοί τους δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό. Το κράτος, δηλαδή, πλουτίζει επειδή οι πολίτες πληρώνουν ακριβότερα τα βασικά αγαθά.

Η “φορολόγηση της κατανάλωσης”

Το ελληνικό φορολογικό σύστημα εντείνει αυτό το παράδοξο ως εξής: Στην Ελλάδα, το μεγαλύτερο μέρος των φορολογικών εσόδων προέρχεται από τους έμμεσους φόρους (ΦΠΑ, Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης στα καύσιμα κ.λπ.) και όχι από τους άμεσους φόρους (φόρος εισοδήματος).

Οι έμμεσοι φόροι είναι τυφλοί: Ο πλούσιος και ο φτωχός πληρώνουν τον ίδιο ΦΠΑ για ένα λίτρο γάλα ή ένα λίτρο βενζίνης. Επειδή τα χαμηλά εισοδήματα δαπανούν το 100% του μισθού τους σε βασικά αγαθά, συνεισφέρουν δυσανάλογα στα “υπερέσοδα” του κράτους, βλέποντας ταυτόχρονα το δικό τους κατά κεφαλήν εισόδημα να εξανεμίζεται.

Ένα μέρος των υπερεσόδων υποστηρίζεται ότι οφείλεται στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης μέσω των POS, τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών και των ηλεκτρονικών τιμολογίων. Ωστόσο, αυτή μεταρρύθμιση δεν μεταφράζεται άμεσα σε ανακούφιση της τσέπης του μέσου καταναλωτή, όταν την ίδια χρονική περίοδο η ακρίβεια σαρώνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό:

Έτσι, καταδεικνύεται ότι το “υπερπλεόνασμα” που δημιουργείται επειδή το κράτος εισπράττει περισσότερα (λόγω των παραπάνω αιτιών) δεν μπορεί να τα επιστρέψει πλήρως στην οικονομία μέσω δαπανών ή αυξήσεων, καθώς το νέο Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Πλαίσιο επιβάλλει αυστηρά όρια στις δημόσιες δαπάνες. Δηλαδή, τα πλεονάσματα αυτά κατευθύνονται υποχρεωτικά στην ταχύτερη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους για τη διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας.

Έτσι, μια «μακροοικονομική επιτυχία», που χρηματοδοτείται από τη στενότητα των νοικοκυριών παρουσιάζεται στα χαρτιά των ξένων οίκων αξιολόγησης! Με απλά λόγια, το κράτος εμφανίζει «υπερπλεονάσματα» επειδή λειτουργεί ως μηχανισμός που απορροφά ρευστότητα από την ιδιωτική κατανάλωση (μέσω της ακρίβειας και των έμμεσων φόρων) και την κλειδώνει στα δημόσια ταμεία για την εξυπηρέτηση του χρέους.