Γιατί κινδυνεύουν οι εξαγωγές της τουρκικής αυτοκινητοβιομηχανίας προς την ΕΕ

Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει ήδη δηλώσει ότι η Τουρκία επιδιώκει να συμμετάσχει στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας (SAFE), προσδοκώντας στενότερη συνεργασία με τις χώρες της ΕΕ στην αμυντική βιομηχανία.

Η Άγκυρα θεωρεί ότι η πρόοδος που έχει σημειώσει η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπορεί, μέσω του ΝΑΤΟ, να αντισταθμίσει το έλλειμμα στις σχέσεις της με την ΕΕ σε ζητήματα δημοκρατίας-ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ενσωμάτωση, ακόμη και χωρίς πλήρη ένταξη. Ωστόσο, ενώ επιδιώκονται νέα σχέδια στην άμυνα, οι εξελίξεις στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας προκαλούν έντονη ανησυχία.

Ο “Νόμος Επιτάχυνσης της Βιομηχανίας”

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Αυτοκίνητων (European Automobile Manufacturers’ Association) δημοσίευσε έγγραφο θέσεων σχετικά με τον προτεινόμενο “Νόμο Επιτάχυνσης της Βιομηχανίας” της ΕΕ. Η πρόταση, που παρουσιάστηκε αρχές 2026, αποσκοπεί στην ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής σε στρατηγικούς τομείς, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, οι τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, με στόχο την αύξηση του μεριδίου της μεταποίησης στο ΑΕΠ της ΕΕ στο 20% έως το 2035.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η προώθηση του σήματος “Made in EU” (Κατασκευασμένο στην ΕΕ), γεγονός που προκαλεί ανησυχία στην Τουρκία. Σύμφωνα με τον Τούρκο αρθρογράφο Μουράτ Γετκίν, η πρωτοβουλία αυτή δεν συνδέεται μόνο με την πράσινη μετάβαση, αλλά και με τις πιέσεις που δέχονται οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ, μετά την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, ο οποίος ζήτησε από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του κόστους της άμυνάς τους.

Τουρκία: Ανησυχία στην αυτοκινητοβιομηχανία

Όταν η πρόταση παρουσιάστηκε, ο υπουργός Εμπορίου Ομέρ Μπολάτ είχε δηλώσει ότι η Τουρκία θα συμπεριληφθεί ουσιαστικά στο σύστημα “Ευρωπαϊκό Προϊόν”. Ωστόσο, στις λεπτομέρειες της πρότασης αναφέρεται ότι η κύρια παραγωγή και η τελική συναρμολόγηση πρέπει να πραγματοποιούνται εντός της ΕΕ. Αν και ο αρχικός στόχος ήταν να προστατευθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία από τον ανταγωνισμό της Κίνας, οι κινεζικές εταιρείες προσαρμόστηκαν γρήγορα.

Η κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία BYD, αντί να επενδύσει στην Τουρκία, επέλεξε να κατασκευάσει εργοστάσιο στην Ουγγαρία και εξετάζει δεύτερη επένδυση στην Ισπανία. Το έγγραφο της ACEA μειώνει το όριο ευρωπαϊκού περιεχομένου από 85% σε 70%, κάτι που θεωρητικά δίνει μεγαλύτερη ευελιξία σε χώρες όπως η Τουρκία και το Μαρόκο.

Ωστόσο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο αναμένεται να ενταχθεί ουσιαστικά στο σύστημα “Ευρωπαϊκό Προϊόν”, η Τουρκία προβλέπεται να λάβει μόνο περιορισμένες εξαιρέσεις. Αυτό, σύμφωνα με τον Γετκίν, ενδέχεται να οδηγήσει σε σταδιακή υποχώρηση των τουρκικών εξαγωγών αυτοκινήτων προς την ΕΕ, οι οποίες σήμερα φθάνουν περίπου τα 40 δισ. δολάρια ετησίως.

Το πραγματικό πρόβλημα

Πηγή της τουρκικής βιομηχανίας, που μίλησε ανώνυμα, χαρακτήρισε τα όρια αυτά «γυάλινο ταβάνι», σημειώνοντας ότι «η προσδοκία των επιχειρήσεων είναι να αρθούν οι προκαταλήψεις απέναντι στην Τουρκία και να αξιοποιήσει πλήρως τα δικαιώματα που απορρέουν από την Τελωνειακή Ένωση με την ΕΕ».

Παράλληλα, το Συμβούλιο Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων της Τουρκίας ασκεί πιέσεις από το 2025 ώστε η Τουρκία να συμπεριληφθεί στο καθεστώς του σήματος “Made in Europe”, αποστέλλοντας επιστολές στους Ευρωπαίους ηγέτες, δημοσιεύοντας διαφημίσεις στον ευρωπαϊκό Τύπο και πραγματοποιώντας επαφές με βιομηχανικούς και κυβερνητικούς φορείς. Ωστόσο, ακόμη και οι ίδιοι οι Τούρκοι βιομήχανοι αναγνωρίζουν ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται μόνο στον ευρωπαϊκό προστατευτισμό, ή «στις προκαταλήψεις κατά της Τουρκίας». Επισημαίνουν επίσης ζητήματα όπως το κράτος δικαίου και το Κυπριακό.

Ο αρθρογράφος επισημαίνει ότι το διακύβευμα δεν είναι μόνο η συμμετοχή της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ούτε μόνο η διατήρηση της θέσης της στην αυτοκινητοβιομηχανία. Κατά την άποψή του, η τουρκική ηγεσία γνωρίζει πολύ καλά ποιο είναι το πραγματικό πρόβλημα. Αν η Τουρκία αναγνωρίσει ότι η δύναμή της βρίσκεται στον πλουραλισμό, τον ελεύθερο ανταγωνισμό και το κράτος δικαίου, τότε οι σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να αλλάξουν ουσιαστικά, καταλήγει ο Γετκίν.