Γκάφα της ντερ Λάιεν η έμμεση δήμευση ιδιωτικών καταθέσεων;

Κατ’ αρχάς πρέπει να διευκρινιστεί ότι όταν η πρόεδρος Φον ντερ Λάιεν μιλά για 10 τρισ. ευρώ, αναφέρεται μόνο στις καταθέσεις των νοικοκυριών – οι καταθέσεις των επιχειρήσεων υπολογίζονται σε επτά τρισ. ευρώ, σύνολο 17 τρισ. δηλαδή. Προφανώς η Λάιεν θέλει να “αξιοποιήσει” μόνο τις οικονομίες των λίγων φουκαράδων που έχουν καταφέρει να βάλουν στην άκρη μερικά χρήματα.

Στη Ελλάδα, μια από τις χώρες με τις λιγότερες ιδιωτικές καταθέσεις νοικοκυριών (όχι επιχειρήσεων), “βγαίνουν” 20.000 κατ’ άτομο, αφού αυτές οι καταθέσεις είναι περίπου 155 δισ. Σημειωτέον όμως ότι σε αυτό το ποσό των 155 δισ. περιλαμβάνονται και οι συντάξεις και οι μισθοί που κατατίθενται μηνιαίως – μέχρι να εξανεμιστούν. Πάντως λογαριάζονται ως καταθέσεις. Οπότε οι συνολικές πραγματικές καταθέσεις νοικοκυριών είναι πολύ λιγότερες απο 155 δισ.

Οι περισσότεροι είδαν ξεκάθαρα στην πρόταση την πρόθεση οι Βρυξέλλες “να βάλουν χέρι” καπελώνοντας και τις εθνικές αρχές, στις αποταμιεύσεις των μικροκαταθετών για να μπαλώσουν τις τρύπες της οικονομικής στρατηγικής της Κομισιόν, μετακυλίοντας τα λάθη της στις πλάτες των απλών νοικοκυριών. Η διοχέτευση των οικονομιών κάθε πολίτη μέσω της “Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων” (Capital Markets Union) σε εταιρικά ομόλογα, μετοχές και επενδυτικά προϊόντα (securitisation) σημαίνει ότι οι κόποι των ανθρώπων εκτίθενται στους κινδύνους των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Μόνον η αριστερά αντέδρασε κάθετα στην πρόταση «να κλαπούν στην ουσία οι αποταμιεύσεις των πολιτών και να διοχετευθούν σε ριψοκίνδυνες επενδύσεις που θα αποφασίζει η Κομισιόν», θεωρώντας την κίνηση δήμευση της ατομικής περιουσίας εργαζομένων ή συνταξιούχων. Οι σοσιαλδημοκράτες ακολούθησαν μια διφορούμενη στάση, με συγκρατημένη κριτική, μιλώντας “για την προστασία και παροχή εγγυήσεων προς τους καταθέτες”. Οι φερόμενες ως πιο συντηρητικές ευρωσκεπτικιστικές πτέρυγες αντέδρασαν μεν, αλλά συνάμα όλες τάσσονται κατά της φορολόγησης του μεγάλου πλούτου.

Τι είπε η Λάιεν

Η Λάιεν ομολόγησε τα οικονομικά χάλια της ΕΕ και είπε: «Για μεγάλο χρονικό διάστημα, το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο βασιζόταν σε ορισμένα αυτονόητα στοιχεία: Φθηνή εισαγόμενη ενέργεια, ανοιχτό παγκόσμιο εμπόριο, αυξανόμενη πρόσβαση της Κίνας στις αγορές, στρατηγική προστασία από τις ΗΠΑ και δυτική τεχνολογική υπεροχή. Όλα αυτά τα αυτονόητα πλεονεκτήματα έχουν πλέον εκλείψει», παραδέχτηκε η φον ντερ Λάιεν σε φόρουμ στο Παρίσι στα τέλη Αυγούστου.

Εν συνεχεία πρότεινε τέσσερα μέτρα μεταξύ των οποίων και η δημιουργία μιας «Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» (“Savings and Investment Union”) λέγοντας ότι «έχουμε» (σαν να τα έχουμε όλοι μαζί) «πάρα πολλές τεμπέλικες/αδρανείς αποταμιεύσεις». Είπε ουσιαστικά ότι «έχουμε και κάθονται» 10-11,5 τρισεκατομμύρια ευρώ – εννοούσε τις ιδιωτικές καταθέσεις των Ευρωπαίων πολιτών.

Θεωρεί ότι το “κράτος” (η Κομισιόν στην ουσία) πρέπει να ανακατευθύνει αυτά τα χρήματα κατά βούληση των Βρυξελλών. Πολλά μέσα φερέφωνα των Βρυξελλών και κυρίως του ΕΛΚ και των ομοϊδεατών τους, έκαναν και ανάλυση ότι οι πολίτες χάνουν λεφτά με τις καταθέσεις τους αφού τα επιτόκια είναι τόσο χαμηλά και ότι είναι πολύ καλή ιδέα αυτά τα χρήματα να επενδυθούν με τρόπο που θα τους αποδίδει περισσότερο!

«Η Ευρώπη πρέπει τώρα να βάλει αυτές τις αποταμιεύσεις να δουλέψουν για τις εταιρείες της. Αυτός είναι ο στόχος της Savings and Investments Union», είπε η Λάιεν, αναφέροντας ως αντίβαρο ότι πολλοί επενδύουν σε αμερικανικές ή ξένες επιχειρήσεις, ενώ πρέπει να επενδύουν σε ευρωπαϊκές.

Η ίδια είπε ότι δεν τίθεται θέμα δήμευσης, αλλά προτροπής και κατεύθυνσης. Όμως οι πολίτες είχαν και έχουν ούτως ή άλλως την ευχέρεια να επενδύσουν (αν θέλουν) σε ομόλογα ή εταιρείες ανά πάσα στιγμή. Γιατί υποστηρίζει το ΕΛΚ μέσω της Λάιεν ότι αυτή η “Ένωση” θα τους οδηγήσει σίγουρα στην “αξιοποίηση” τόσων δισεκατομμυρίων; Με ποιον επακριβώς μηχανισμό η Λάιεν θεωρεί με σιγουριά ότι τα λεφτά των νοικοκυριών θα πάψουν να “κάθονται” και να “τεμπελιάζουν”; Δεν ξανακαθίζει πουθενά τον μηχανισμό που θα σπρώξει σίγουρα 450 δισ. ιδιωτικών αποταμιεύσεων σε ευρωπαϊκές ιδιωτικές εταιρείες, πιθανότατα της πολεμικής βιομηχανίας.

Τι λένε τα κόμματα

Το ΕΛΚ στο οποίο ανήκει η ΝΔ συμφωνεί απόλυτα με την πρόταση. Οι Σοσιαλιστές ουσιαστικά μάσησαν τα λόγια τους, ζητώντας «το κράτος να εγγυηθεί την ασφάλεια των καταθέσεων, να μην θυσιαστούν τα κοινωνικά επιδόματα και να φορολογηθούν οι μεγάλες πολυεθνικές αντί να ζητούνται συνεχώς λύσεις από τους απλούς αποταμιευτές». Είπαν ότι χωρίς ισχυρές κοινωνικές δικλείδες ασφαλείας «η απελευθέρωση των κανόνων για να διοχετευθούν τα κεφάλαια κινδυνεύει να γίνει αντικείμενο κατάχρησης από τσαρλατάνους και ανεύθυνους παράγοντες», ουσιαστικά συμφωνώντας στην πρόταση, αρκεί να υλοποιηθεί “υπεύθυνα”.

Η φερόμενες ως πιο συντηρητικές και ευρωσκεπτικιστικές δεξιές πτέρυγες, δηλαδή τα κόμματα που τάσσονται πιο δεξιά από την φερομένη ως “κεντροδεξιά”, είπαν «Κάτω τα χέρια από τις ιδιωτικές περιουσίες. Οι Βρυξέλλες απέτυχαν και τώρα κοιτάζουν τις τσέπες μας», αλλά στο “τσέπες μας” συμπεριέλαβαν το μεγάλο κεφάλαιο. Χαρακτήρισαν την πρόταση ως “κίνηση απελπισίας” των ευρωπαϊκών δομών να μπαλώσουν τις τρύπες της αποτυχημένης οικονομικής και ενεργειακής τους πολιτικής, παρότι το κράτος ή η Κομισιόν δεν έχουν κανένα δικαίωμα να υποδεικνύουν στους πολίτες πού και πώς θα έχουν τα χρήματά τους».

Η αριστερά δήλωσε ότι αυτά τα τρισεκατομμύρια ευρώ «είναι δεδουλευμένος μόχθος και ιδιωτική ασφάλεια των πολιτών, όχι “τεμπέλικα λεφτά” που ανήκουν στο κράτος ή στις αγορές για να χρηματοδοτήσουν τα γεωπολιτικά και εταιρικά σχέδια της Κομισιόν. Για τις προοδευτικές δυνάμεις, αυτή η προσέγγιση εξυπηρετεί τα συμφέροντα των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και των τραπεζών, οι οποίες θα διαχειριστούν αυτά τα κεφάλαια, αντί να κατευθυνθούν δημόσιοι πόροι σε φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα, όπως η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη, η δημόσια υγεία και η ακρίβεια.

Πέρα από το Ευρωκοινοβούλιο, πολλές εθνικές κυβερνήσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μπλοκάρουν εδώ και χρόνια την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, καθώς δεν θέλουν να χάσουν τον έλεγχο των δικών τους εθνικών τραπεζικών συστημάτων και των κανόνων πτώχευσης ή φορολογίας προς όφελος των Βρυξελλών». Η Κομισιόν επιμένει ότι δεν πρόκειται για δήμευση καταθέσεων, αλλά η Αριστερά προειδοποιεί ότι η δημιουργία τέτοιων μηχανισμών θα ασκήσει έμμεση πίεση στους καταθέτες, σε ένα περιβάλλον όπου ο πληθωρισμός ήδη ροκανίζει την αγοραστική δύναμη, οπότε οι πολίτες θα σπρώχνονται να πάρουν επενδυτικά ρίσκα για να μην χάσουν τα χρήματά τους, λειτουργώντας ως “αιμοδότες” ενός τραπεζικού συστήματος που δεν τους εγγυάται τίποτα.

Σχολίασε και η Ρωσία

Η εκπρόσωπος του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, σχολίασε τις δηλώσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,  Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχετικά με την οικονομική κατάσταση της ΕΕ, αλλά και την γκάφα της Λάιεν να πει ότι δεν θα παρίστατο στην ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού στην Ευρωβουλή.

Συγκεκριμένα η Λάιεν θα μιλούσε στην Βουλή και ο Καναδός πολιτικός θα έπαιρνε εν συνεχεία το λόγο, αλλά εκείνη δήλωσε ότι “δυστυχώς δεν θα μπορέσει να τον ακούσει επειδή πρέπει να πάει σε συνέντευξη Τύπου για την προστασία των Ανηλίκων σε άλλη πόλη. Εν συνεχεία, επειδή όλοι οι διπλωμάτες και ευρωβουλευτές έμειναν εμβρόντητοι, ανακάλεσε και παρέμεινε στην ομιλία του Καναδού πολιτικού, αποδίδοντας το “φάουλ” σε κακό προγραμματισμό του γραφείου της.

Η Μαρία Ζαχάροβα, σχολιάζοντας όσα είπε η Λάιεν για την οικονομία της ΕΕ αλλά και την γκάφα της να διανοηθεί να αφήσει σύξυλο τον πρωθυπουργό του Καναδά, είπε: «Είναι αναντίρρητα ο καπετάνιος του Ευρω-Τιτανικού!». Η Ζαχάροβα στη συνέντευξή της αναφέρθηκε πάντως κυρίως στα οικονομικά μέτρα που έχει πάρει η Κομισιόν για να στηρίξει την Ουκρανία και στις συνέπειές τους για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Όσον αφορά στον Καναδό πρωθυπουργό, σύμφωνα με το Politico, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και ευρωβουλευτές έμειναν εμβρόντητοι από την αρχική δήλωση της Λάιεν. Ένας εκπρόσωπος της ΕΕ χαρακτήρισε «παράξενη» την άρνηση της Προέδρου της Επιτροπής, ενώ η Βελγίδα ευρωβουλευτής Kathleen Van Brempt δήλωσε ότι «δεν είναι απλώς αγενές, αλλά απαράδεκτο». Σημειωτέον ότι η επίσκεψη του Κάρνεϊ γίνεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς ο Καναδάς αναζητά στενότερη συμμαχία με την ΕΕ μετά το «πάγωμα» των εμπορικών του σχέσεων με τις ΗΠΑ.