Ποιοι είναι οι “Φοιτητές” που νίκησαν τον Βούτσιτς – Προεδρικές στη Βουλγαρία

Τα σερβικά μέσα ενημέρωσης και η Κρατική Εκλογική Επιτροπή (RIK) αρχικά έδιναν υψηλά ποσοστά στον Βούτσιτς, αλλά αυτά ανατράπηκαν πλήρως με την ενσωμάτωση μεγάλων αστικών κέντρων και η Φοιτητική Λίστα με επικεφαλής έναν καθηγητή καρδιολογίας φαίνεται να βγαίνει αυτοδύναμη. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της RIK και τις αναμεταδόσεις των δικτύων Euronews Srbija και Blic:

• «Φοιτητική Λίστα» (Studentska lista): 51,47% (130-140 έδρες).
• Λίστα «Ενωμένη Σερβία» (Aleksandar Vučić – SNS): 39,3%  (περίπου 105 έδρες).
• Λίστα «Ivica Dačić – Faktor stabilnosti»: 2,3% των ψήφων (δεν πιάνει μέχρι στιγμής το 3% για να μπει στη Βουλή).
• Λοιπά κόμματα: Όλες οι υπόλοιπες λίστες βρίσκονται αυτή τη στιγμή κάτω από το εκλογικό όριο. Μπαίνει πάντως στη Βουλή το ουγγρικό κόμμα, αλλά και το ρωσικό, επειδή είναι κόμματα εθνικών μειονοτήτων και παίρνουν έδρα ανεξαρτήτως ποσοστού, αρκεί να συγκεντρώσουν πάνω από 10.000 ψήφους.

Όσον αφορά στις προεδρικές εκλογές της Βουλγαρία, η απερχόμενη πρόεδρος Ιλιάνα Γιότοβα έρχεται πρώτη, με μικρή διαφορά, στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών που διεξήχθησαν σήμερα, συγκεντρώνοντας ποσοστό 35-36,5%, σύμφωνα με τα exit poll που μεταδόθηκαν μόλις έκλεισαν οι κάλπες.

Αν επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα αυτά, η 63χρονη Γιότοβα, η οποία τάσσεται υπέρ του διαλόγου με τη Ρωσία, θα αντιμετωπίσει στον δεύτερο γύρο, την επόμενη Κυριακή, τον Αντρέι Γκιούροφ, τον πρώην υπηρεσιακό πρωθυπουργό που στηρίχθηκε από τη φιλοδυτική αντιπολίτευση.

Σύμφωνα με τα exit poll, ο Γκιούροφ συγκεντρώνει ποσοστό 32,2-32,5%. Ο Κοσταντίν Κοσταντίνοφ (Kostadin Kostadinov) φέρεται να έλαβε περίπου 13,5%, καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση. Είναι ευρωσκεπτικιστής, δεξιός, υπερεθνικιστής και έντονα φιλορώσος. Στο δεύτερο γύρο θα παίξουν ρόλο και όσοι ψήφισαν τους υπόλοιπους…. 20 (!) υποψήφιους, αλλά υπολογίσιμοι είναι οι ψήφοι του φιλορώσου Βασίλιεφ που έλαβε 4,5% και του επίσης φιλορώσου Μιχαήλοφ – κυμαίνεται στο 4% στα exit polls.

Υπενθυμίζεται ότι όπως και στη Σερβία, έτσι και στη Βουλγαρία ο 63χρονος πρόεδρος της χώρας υποστράτηγος ε.α. Ρούμεν Ράντεφ,  (πρώην διοικητής της Πολεμικής Αεροπορίας) παραιτήθηκε μετά από 9 χρόνια στην προεδρία για να κατέλθει ως υποψήφιος με δικό του κεντροδεξιό προς σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (το δημιούργησε μετά την παραίτησή του και σάρωσε στις εκλογές του περασμένου Απριλίου, με ποσοστό 44%). Θεωρείται φιλορώσος από τους Δυτικούς.

Αν εκλεγεί τελικά η Γιότοβα προς την οποία μοιάζει να γέρνει η ζυγαριά, θα πάψει να ισχύει το κλασικό δίπολο (φιλοευρωπαίος πρωθυπουργός, φιλορώσος πρόεδρος). Αν και η συμμετοχή σήμερα ήταν στο 38% και δεν ξέρουμε πώς θα κινηθούν όσοι απείχαν στον πρώτο γύρο, εκτιμάται ότι θα υπερισχύσει η Γιότοβα επειδή έχει και την στήριξη του Ράντεφ.

Μεγάλη συμμετοχή στη Σερβία

Στην Σερβία σήμερα καταγράφηκε σημαντική προσέλευση. Εκεί ο 56χρονος Βούτσιτς ήδη από το καλοκαίρι έλεγε ότι θα παραιτηθεί, επειδή διέβλεπε πτώση των ποσοστών του κόμματός του με τη συσπείρωση της αντιπολίτευσης και πήρε την οριστική απόφαση πριν από ένα μήνα. Ήξερε ότι αν το κόμμα του έχανε τις εκλογές, θα έχανε την εξουσία ως “απλώς” πρόεδρος γιατί η χώρα είναι προεδρευομένη και όχι προεδρική δημοκρατία. Κατεβαίνοντας στην εκλογές ουσιαστικά για να γίνει πρωθυπουργός με το SNS – που έγινε “Αλεξάνταρ Βουτσιτς- Ενωμένη Σερβία” – ήθελε να εξασφαλίσει ότι θα παρέμενε στην εξουσία ως πρωθυπουργός.

Βέβαια ο Βούτσιτς είχε μετατρέψει άτυπα το πολίτευμα σε προεδρική δημοκρατία, γιατί κυριαρχούσε στο κυβερνών κόμμα, όμως προέβλεπε ότι αν το SNS έχανε την πλειοψηφία, τότε δεν θα μπορούσε ως πρόεδρος να κάνει τίποτα ουσιαστικό. Πριν οριστικοποιήσει την παραίτησή του είχε τηλεφωνηθεί με τον Πούτιν, για να διασφαλίσει κάτι βασικό: Ότι θα συνεχιζόταν η ροή φυσικού αερίου στην τιμή των 318 ευρώ για χίλια κυβικά μέτρα, αντί για 800 και 1.000 που δίνουν οι περισσότερες χώρες. Το κόστος των καυσίμων παίζει σημαντικό ρόλο στην ψήφο των Σέρβων, αλλά πιθανόν να το συντηρήσει και ο καθηγητής που ηγείται τη λίστας των φοιτητών.

Το 2014 το κόμμα του Βούτσιτς, που πλέον συνεργαζόταν με άλλα τέσσερα μικρότερα κόμματα, έλαβε το 48,3% και ο Βούτσιτς υπηρέτησε ως πρωθυπουργός της Σερβίας για δύο συνεχόμενες θητείες. Από το 2017 εκλεγόταν πρόεδρος.

Οι φοιτητές

Ο Βούτσιτς αναμετρήθηκε φέτος με την φοιτητική λίστα, που έβαλε το Σεπτέμβρη επικεφαλής έναν αντιπολιτευόμενο καθηγητή καρδιολογίας. Οι φοιτητές είχαν αρχίσει τις διαδηλώσεις προ διετίας, όταν κατέρρευσε (από κακοτεχνίες) το στέγαστρο ενός μόλις ανακαινισθέντος σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ της Βοϊβοδίνας, με αποτέλεσμα τον θάνατο 16 ανθρώπων. Έκτοτε διαδηλώνουν με αίτημα την τιμωρία όλων των ενόχων, την διαφάνεια, να μη γίνονται χαριστικές συμβάσεις με φίλα προσκείμενες κατασκευαστικές εταιρείες, αλλά και εν γένει να εκδημοκρατισθεί το κράτος.

Παραπέμφθηκαν 13 άτομα, αλλά πέρσι το Δεκέμβρη με βούλευμα επικυρώθηκαν οι κατηγορίες για 7 από τους κατηγορουμένους (συμπεριλαμβανομένου του πρώην διευθυντή σιδηροδρόμων Νεμπόισα Σούρλαν και των εκπροσώπων των κατασκευαστικών/σχεδιαστικών εταιρειών), αλλά δεν επικυρώθηκαν λόγω έλλειψης στοιχείων τα κατηγορητήρια για τον πρώην υπουργός Γκόραν Βέσιτς και την υφυπουργό του, αλλά και για την πρώην υπηρεσιακή γενική διευθύντρια της Εταιρείας Σιδηροδρομικών Υποδομών της Σερβίας, ένας καθηγητής πανεπιστημίου και πολιτικός μηχανικός, ο οποίος είχε εμπλακεί στο έργο, μία μηχανικός της γαλλικής εταιρείας Egis, η οποία είχε αναλάβει μέρος της τεχνικής επίβλεψης του έργου και ένα μηχανικός της ίδιας εταιρείας, της Egis, αρμόδιος κι αυτός για την επίβλεψη του έργου.

Ασκήθηκε εν συνεχεία έφεση και τελικά παραπέμφθηκαν και αυτοί, όμως οι φοιτητές ήταν ήδη οργισμένοι με την απόφαση μη παραπομπής κι ας αναιρέθηκε αυτή στο τέλος. Επίσης υποστηρίζουν ότι ο Βούτσιτς προτού παραιτηθεί από την προεδρία έδωσε χάρη σε 29 άτομα που εμπλέκονται. Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι έδωσε όντως χάρη σε κατηγορούμενους φοιτητές που συνελήφθησαν στα επεισόδια, αλλά και σε δικούς του οπαδούς που είχαν συλληφθεί σε συγκρούσεις με τους φοιτητές, όμως αρνείται ότι έδωσε χάρη στους κατηγορουμένους για τις κακοτεχνίες στο σταθμό του Νόβι Σαντ.

Ο Βούτσιτς είπε ότι αρμόδιος να δώσει τα ονόματα αν το επιτρέπει ο νόμος είναι ο υπουργός Δικαιοσύνης. Στην Ελλάδα και στην Γαλλία οι χάρες που απονέμονται από τον πρόεδρο δημοσιεύονται υποχρεωτικά, αλλά στη Γερμανία και στη Βρετανία θεωρούνται προσωπικά δεδομένα.

Ο καρδιολόγος

Ο 56χρονος καθηγητής Καρδιολογίας Ίλια Σρντάνοβιτς, επικεφαλής της λίστας των φοιτητών, έκανε ήδη δηλώσεις: «Η Σερβία νίκησε, είμαι βαθιά περήφανος για τον λαό που έμαθε να λέει “όχι” στον τύραννο. Προχωράμε προς μια πολιτισμένη και καλύτερη Σερβία». Αν και ο καρδιολόγος ηγείται του ψηφοδελτίου, η “Φοιτητική Λίστα” έχει λειτουργήσει σε μεγάλο βαθμό ως ένα οριζόντιο, αδιαμεσολάβητο κίνημα, αποφεύγοντας τη μετατροπή της σε  παραδοσιακό, αρχηγικό κόμμα.

Εκλέγονται ως βουλευτές καθηγητές, φοιτητές, ακτιβιστές, και άλλοι είναι μετριοπαθείς κεντροαριστεροί (που εστιάζουν στην κοινωνική πρόνοια και την παιδεία) ενώ άλλοι κεντροδεξιοί/φιλελεύθεροι και τεχνοκράτες (που ζητούν ελεύθερη αγορά). Αυτές οι ισορροπίες δεν ξέρουμε πώς θα λειτουργήσουν στη Βουλή, αφού το κεντρικό μήνυμα της λίστας ήταν “κατά της διαφθοράς”, καθαρά φιλοευρωπαϊκό αλλά με ασάφεια στα οικονομικά ζητήματα.

Ο  Σρντάνοβιτς μιλούσα συχνά στις φοιτητικές συγκεντρώσεις και το Σεπτέμβριο ορίστηκε επικεφαλής του ψηφοδελτίου τους. Είχε ήδη συστήσει από το 2017 το κόμμα “Απελευθερωμένο Βρμπας” (δήμος 36.000 κατοίκων στην επαρχία της Βοϊβοδίνας), όπου ναι μεν δεν είχε κατέλθει ως υποψήφιος, αλλά ήταν ηγετικό στέλεχος για “εναλλακτική πρόταση στην κυβέρνηση Βούτσιτς”. Στις δημοτικές εκλογές πάντως του Βρμπας το κόμμα του έλαβε 11% όταν ιδρύθηκε και 10% στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές.

Σε πρόσφατες δηλώσεις του (στα τέλη Σεπτεμβρίου 2026 στο BBC), ξεκαθάρισε τις θέσεις του γύρω από τη Ρωσία και την εξωτερική πολιτική: Η χώρα δεν θα μετάσχει σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αλλά θα διαφοροποιήσει κάπως την εισαγωγή ενέργειας. Στο Κόσσοβο επίσης δηλώνει ότι δεν θα αλλάξει πολιτική και επιμένει ότι πρεσβεύει μόνον εσωτερικές αλλαγές, για “να καθαρίσει η χώρα από σκάνδαλα” και να εκδημοκρατισθεί. Η Κομισιόν επισήμως δυσανασχετεί κάπως με τις απόψεις του για το Κοσσυφοπέδιο και τις αντιρωσικές κυρώσεις, όμως ατύπως εκτιμά ότι μπορεί σταδιακά “να τον φέρει με τα νερά της”.

Πάντως η επίσημη θέση τους είναι ότι θα γίνει δημοψήφισμα για την ένταξη της χώρας στην ΕΕ και οι θέσεις τους εν γένει στα εθνικά θέματα, τους βοήθησαν να “κλέψουν” ψήφους από το κόμμα του Βούτσιτς και το κόμμα των σοσιαλιστών.

Τι έδειχναν οι δημοσκοπήσεις

Η προσέλευση φέρεται να έφθασε σήμερα στο 68% ενώ στις προηγούμενες εκλογές ήταν στο 59%, κάτι που εξαρχής σήμερα έδειχνε πως πιθανόν οι δημοσκοπήσεις να είχαν πέσει έξω. Πάντως οι δημοσκοπήσεις έδιναν προβάδισμα στο κυβερνών κόμμα “Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία” με 47% – 48,6% ενώ στην “Φοιτητική Λίστα” έδιναν 31,5% – 30,6%. Στα υπόλοιπα κόμματα έδιναν τα εξής:

• “Ευρωπαϊκή Σερβία”, συνασπισμός κεντροαριστεράς 4% – 5% στις δημοσκοπήσεις
• Σοσιαλιστικό Κόμμα της Σερβίας (SPS): Το κόμμα του Ίβιτσα Ντάτσιτς, που κατεβαίνει αυτόνομα – 4,9% (αλλά θεωρείται βέβαιο ότι θα συνεργαστεί με το κόμμα του Βούτσιτς.
• Αυθεντική Δεξιά (εθνικιστικός συνασπισμός υπό τον Μίλος Γιοβάνοβιτς (Συνασπισμός NADA / Νέο DSS) -4,5%
• 5,5% Μπόγκολιουμπ Κάριτς – Κίνημα Δύναμη της Σερβίας

Επιπλέον, κατήλθαν πέντε κόμματα μειονοτήτων (“Ούγγροι της Βοϊβοδίνας”, που φέρονταν δημοσκοπικά στο 1,2% -1,5%, αλλά εκλέγει πάντα 4-5 βουλευτές επειδή έχει συγκεντρωμένες πολλές ψήφους στο βορρά, επίσης υπάρχει το Ρωσικό Κόμμα που φέρετο στις δημοσκοπήσεις στο 0,5% αλλά ήταν βέβαιο ότι θα έβγαζε έδρα επειδή ακριβώς εκπροσωπεί εθνική μειονότητας). Από τις μειονότητες, η ουγγρική και η ρωσική παραδοσιακά στήριζαν τις κυβερνήσεις του Βούτσιτς.

Στη λίστα του Βούτσιτς είχαν περιληφθεί υποψήφιοι από το κόμμα “Συνταξιούχοι”, από το Σοσιαλιστικό Κίνημα και τους “Ριζοσπάστες” του Σέσελι. Η “Λίστα Φοιτητών”, η” Ευρωπαϊκή Σερβία” και η “Αυθεντική Δεξιά” έχουν αποκλείσει κατηγορηματικά οποιαδήποτε συνεργασία με το SNS του Βούτσιτς.