Στα μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς ο Όλυμπος

Η απόφαση για τον Όλυμπο ελήφθη κατά τις εργασίες της 48ης Συνόδου της Επιτροπής, η οποία διεξάγεται από τις 19 Ιουλίου, στην πόλη Busan της Νότιας Κορέας και πλέον το μυθικό βουνό συμπεριλαμβάνεται στον συγκεκριμένο Κατάλογο. Αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις, στον τομέα της προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, καθώς αναγνωρίζει την Εξέχουσα Οικουμενική Αξία του Ολύμπου, τοποθετώντας τον ανάμεσα «στα πλέον εμβληματικά μνημεία παγκοσμίως, τα οποία χρήζουν ειδικής προστασίας και μέριμνας, προς όφελος της Ανθρωπότητας».

Ο φάκελος υποψηφιότητας καταρτίστηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α), που εποπτεύεται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τη Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού.

 Όλυμπος: η 21η εγγραφή

Η εγγραφή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Όλυμπος εντάσσεται στον Κατάλογο ως μικτό αγαθό, σε μία από τις πλέον απαιτητικές κατηγορίες, η ένταξη των οποίων προϋποθέτει ταυτόχρονη τεκμηρίωση, τόσο των πολιτιστικών, όσο και για τα φυσικών αξιών τους. Οι μικτές εγγραφές αποτελούν, συγκριτικά, μικρό ποσοστό του συνόλου των εγγραφών, στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τη μοναδική που παρουσιάστηκε προς εξέταση στην παρούσα Σύνοδο της Επιτροπής.

Η Ελλάδα -μαζί με τις παλαιότερες εγγραφές των Μετεώρων και του Αγίου Όρους- διαθέτει τρία μικτά αγαθά στον Κατάλογο, ενώ συνολικά αριθμεί 21 εγγραφές πλέον, γεγονός που καθιστά αυτή την επιτυχία ιδιαίτερα σημαντική για τη χώρα, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία της στο πλαίσιο της Σύμβασης.

Παράλληλα, αυτή η εγγραφή αναγνωρίζει τη μοναδική φυσική αξία του Ολύμπου, ως τόπου εξαιρετικής σημασίας για την βιοποικιλότητα. Με υψόμετρο 2.918 μ. διαθέτει, λόγω της εγγύτητάς του με τις ακτές του Αιγαίου Πελάγους, μεγάλη υψομετρική διακύμανση και έντονο το ανάγλυφό του, τοπογραφική απομόνωση και ιστορικό ρόλο ως παγετώδες καταφύγιο, φιλοξενώντας 1.983 taxa, δηλαδή πάνω από το 25% της Ελληνικής χλωρίδας.

Αυτός ο χλωριδικός πλούτος και η εξαιρετικά πυκνή συγκέντρωση στενοενδημικών ειδών (είδη που απαντώνται μόνον στον Όλυμπο, σ’ ολόκληρο τον κόσμο), του προσδίδουν παγκόσμια αξία, καθιστώντας τον «κιβωτό» της βιοποικιλότητας. Παράλληλα, φιλοξενεί πλούσια πανίδα, που περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη πτηνών, θηλαστικών, όπως και την καφέ αρκούδα και τον μεγαλύτερο ελληνικό υποπληθυσμό αγριόγιδου, ερπετά, αμφίβια και ασπόνδυλα.

 Όλυμπος και Δίον

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας, διαχρονικό σύμβολο του ελληνικού πολιτισμού και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, ως η μυθική κατοικία των Δώδεκα Ολύμπιων Θεών, κατέχει κεντρική θέση στην κοσμοαντίληψη των αρχαίων Ελλήνων. Η επίδρασή του, μέσα από τα Ομηρικά Έπη, τη Θεογονία του Ησιόδου και τη μεταγενέστερη γραμματεία, υπερέβη τα όρια του αρχαίου κόσμου. Εξακολουθεί και σήμερα να εμπνέει τη λογοτεχνία, τις τέχνες, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες και τη σύγχρονη παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία. Η αρχαιολογική περιοχή του Δίου, στους πρόποδες του βουνού, συνιστά τη σημαντικότερη υλική έκφραση της λατρείας των Ολύμπιων Θεών, συμπληρώνοντας οργανικά το εξαιρετικό πολιτιστικό και φυσικό τοπίο του.

Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε: «Ο Όλυμπος ανακηρύχθηκε πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, αποτελεί καταφύγιο για σπάνια αρπακτικά, ενώ φιλοξενεί το 28% των φυτικών ομάδων -πάνω από 1900 είδη και μάλιστα 27 εξ αυτών που φύονται μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού στον κόσμο- και σημαντικούς πληθυσμούς πανίδας. Μέσα από τη συστηματική συνεργασία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΦΥΠΕΚΑ, καταρτίστηκε ο πλήρης φάκελος της υποψηφιότητας του Ολύμπου για την ένταξή του στον Κατάλογο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, ολοκληρώνοντας με επιτυχία μια προσπάθεια που είχε ξεκινήσει το 2014.»

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε μεταξύ άλλων: «Η εγγραφή συμπυκνώνει, με μοναδικό τρόπο, την αδιάρρηκτη ενότητα της πολιτιστικής και της φυσικής μας κληρονομιάς. Ο Όλυμπος είναι το βουνό που, μέσα από τα ομηρικά έπη και την αρχαία ελληνική γραμματεία, ταξίδεψε την ελληνική μυθολογία και τον ελληνικό πολιτισμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Παραμένει το αιώνιο σύμβολο της κατοικίας των Ολυμπίων Θεών, και ενός πολυδιάστατου και “ δραματικού” τοπίου, εμπνέοντας δέος και σεβασμό και συνεχίζοντας να τροφοδοτεί τη σκέψη, την τέχνη, τις επιστήμες και την παγκόσμια πολιτιστική δημιουργία».