Wall Street Journal: Ο Σάρα αλλάζει το παιχνίδι στη Συρία

Η ταχεία επιχείρηση που πραγματοποιήθηκε τις τελευταίες ημέρες κατά των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) ανέδειξε εκ νέου την ικανότητα του Σύρου προέδρου Άχμεντ Σάρα να αναλαμβάνει στρατιωτικό ρίσκο. Παρά την απειλή της Ουάσιγκτον να επαναφέρει κυρώσεις και τις ανησυχίες του αμερικανικού στρατού για την ασφάλεια των στρατιωτών του στην περιοχή αλλά και για τον κίνδυνο διαφυγής χιλιάδων κρατουμένων του ISIS, ο Σάρα έδωσε την εντολή για την επιχείρηση.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το αποτέλεσμα υπήρξε επιτυχία για τον Σάρα. Το επιτελείο του κατάφερε να προσεταιριστεί αραβικές φατρίες εντός των SDF προς την πλευρά της κυβέρνησης, γεγονός που οδήγησε στη διάλυση των SDF σε εκτεταμένη περιοχή της βορειοανατολικής Συρίας μέσα σε λίγες ημέρες.

Η εξέλιξη αυτή είχε κρίσιμες συνέπειες όχι μόνο για τις ισορροπίες στη Συρία, αλλά και για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή. Ανώτατοι αξιωματικοί των ΗΠΑ άρχισαν να συζητούν τον τερματισμό της συριακής αποστολής, η οποία διαρκεί πάνω από δέκα χρόνια, μέσω μιας ευρύτερης αποχώρησης.

Ο Σάρα, ο οποίος στο παρελθόν είχε πολεμήσει ως αντάρτης στο Ιράκ και είχε συλληφθεί από τις αμερικανικές δυνάμεις, εξελίχθηκε το 2024 –μετά την ανατροπή του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ– σε έναν από τους παράγοντες που στήριζε η Ουάσιγκτον για να καλυφθεί το κενό εξουσίας. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι και μέλη του Κογκρέσου εξακολουθούν να τηρούν επιφυλακτική στάση λόγω του ένοπλου παρελθόντος του.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επαίνεσε τον Σάρα μετά την επιχείρηση, λέγοντας ότι σημείωσε «εξαιρετική πρόοδο» και σχολίασε: «Πιστεύω ότι θα τα βάλει όλα σε τάξη».

Η κατάληψη του ελέγχου του μεγαλύτερου μέρους της βορειοανατολικής Συρίας θεωρείται η σημαντικότερη στρατηγική επιτυχία του Σάρα από την επίθεση του 2024 κατά του καθεστώτος Άσαντ, η οποία ολοκληρώθηκε σε 11 ημέρες. Εκείνη η επίθεση έθεσε τέλος σε έναν πόλεμο 13 ετών που κόστισε τη ζωή σε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους και άφησε πίσω του κατεστραμμένες πόλεις.
Η τελευταία επιχείρηση έβαλε ουσιαστικά τέλος στο αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων διάρκειας άνω του ενός έτους μεταξύ των SDF και της νέας κυβέρνησης της Δαμασκού. Ο ηγέτης των SDF Μαζλούμ Άμπντι είχε αποδεχθεί πέρυσι την ιδέα της ενοποίησης, ωστόσο στις συνομιλίες που διεξάγονταν με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ είχε ζητήσει ευρεία αυτονομία και ανεξάρτητη στρατιωτική δομή.

Όπως και στο παρελθόν, η στρατιωτική κίνηση του Σάρα λειτούργησε ως μέσο επιβολής τετελεσμένων στο πεδίο. Ο Σύρος διπλωμάτης Μπασάμ Μπαραμπάντι δήλωσε: «Η ικανότητα αυτού του ανθρώπου είχε υποτιμηθεί. Πίστευαν ότι θα διαρκούσε εβδομάδες, όμως όλα λύθηκαν μέσα σε λίγες ημέρες. Δεν πολέμησαν καν».

Κατά τη διάρκεια του συριακού εμφυλίου, ο Σάρα ξεπέρασε δεκάδες αντίπαλους ηγέτες ανταρτών και πιο μετριοπαθείς ομάδες που υποστηρίζονταν από τις ΗΠΑ. Με τα χρόνια έγινε ηγέτης της οργάνωσης Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ και μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες του πολέμου.

Η Νταρίν Χαλίφα από το International Crisis Group σχολίασε:
«Για εκείνον λέγαμε πάντα το ίδιο: αναλαμβάνει μεγάλα ρίσκα και μερικές φορές το τίμημα είναι βαρύ».

Ο Σάρα διέκοψε τους δεσμούς του με την Αλ Κάιντα το 2016, πολέμησε αντίπαλες οργανώσεις –συμπεριλαμβανομένου του ISIS– και πέρασε χρόνια κρυμμένος στο Ιντλίμπ, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή. Όταν η προσοχή της Ρωσίας αποσπάστηκε λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και το Ιράν αποδυναμώθηκε από ισραηλινές επιθέσεις, βρήκε την ευκαιρία να κινηθεί.

Αυτή τη φορά, οι SDF ήταν πιο αδύναμοι. Οι εσωτερικές διαιρέσεις μεταξύ Κούρδων, Αράβων και άλλων συνιστωσών ήταν γνωστές εδώ και καιρό. Το γεγονός ότι ο αραβικός πληθυσμός σε πόλεις όπως η Ράκα και το Ντέιρ εζ-Ζορ ήταν ιδεολογικά πιο κοντά στη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού επηρέασε επίσης την ισορροπία.

Κρίσιμο ρόλο έπαιξε το γεγονός ότι στενοί συνεργάτες του Σάρα –όπως ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών και ο υπουργός Εξωτερικών– κατάγονται από την ανατολική Συρία. Πέρυσι, ο Τζιχάντ Ίσα αλ-Σέιχ (Αμπού Άχμεντ Ζακούρ) ανέλαβε τις επαφές με τις αραβικές φυλές της περιοχής. Μέσω αυτών των επαφών, ορισμένοι φυλετικοί μαχητές γύρω από το Ντέιρ εζ-Ζορ άλλαξαν στρατόπεδο.

Μέσα σε μία εβδομάδα, η δομή των SDF διαλύθηκε. Οι φυλές διαδραμάτισαν ρόλο στην παράδοση κρίσιμων υποδομών –συμπεριλαμβανομένων πετρελαϊκών πεδίων– στην κυβέρνηση. Παράλληλα, κυβερνητικές δυνάμεις κατέλαβαν τον έλεγχο ενός μεγάλου φράγματος στον Ευφράτη.

Ο αναλυτής Αλεξάντερ ΜακΚίβερ δήλωσε:

«Ο βασικός στόχος ήταν να αλλάξει το πεδίο χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση. Η κατάρρευση στο Ντέιρ εζ-Ζορ ήταν καταστροφική για τους SDF».

Ο Σάρα αξιοποίησε και το άνοιγμα επικοινωνίας με την κυβέρνηση Τραμπ. Τον Νοέμβριο είχε προσκληθεί στον Λευκό Οίκο. Η Ουάσιγκτον συζητούσε εδώ και καιρό επιλογές εξόδου από τη Συρία.

Ο ειδικός Άρον Λουντ σχολίασε: «Οι ισορροπίες στο πεδίο ευνοούσαν τον Σάρα εδώ και καιρό».

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, υποστήριξε ότι οι προϋποθέσεις για τη στήριξη των SDF έχουν εκλείψει. Δήλωσε ότι η κράτηση των μαχητών του ISIS υπό τον έλεγχο των SDF δεν είναι πλέον βιώσιμη και πρόσθεσε:

«Η κατάσταση έχει αλλάξει ριζικά. Η κυβέρνηση της Δαμασκού είναι έτοιμη να αναλάβει τα καθήκοντα ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των κρατουμένων του ISIS».

Η επιχείρηση στη βορειοανατολική Συρία ενέχει και σοβαρούς κινδύνους για τον Σάρα και τη νέα κυβέρνηση της Δαμασκού. Προκάλεσε αντιδράσεις τόσο εντός της Συρίας όσο και στην ευρύτερη περιοχή, ενώ δημιούργησε αβεβαιότητα για τις αμερικανικές βάσεις όπου σταθμεύουν στρατεύματα των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η αποδυνάμωση ή η διάλυση των SDF θα μπορούσε να καταστήσει δυσκολότερη την παραμονή των ΗΠΑ στην περιοχή. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν τουλάχιστον ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος της συριακής κυβέρνησης, ενώ δυνάμεις πιστές στον Σάρα άνοιξαν πυρ κατά εγκαταστάσεων των SDF.

Η σημαντικότερη πρόκληση για τον Σάρα θα είναι ο έλεγχος της χρήσης βίας. Τυχόν παραβιάσεις δικαιωμάτων εις βάρος αμάχων ή αποχωρούντων δυνάμεων των SDF θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ταχεία απώλεια τόσο της εσωτερικής όσο και της διεθνούς στήριξης.
Στο παρελθόν, επιθέσεις με σεκταριστικό χαρακτήρα από δυνάμεις προσκείμενες στην κυβέρνηση είχαν αυξήσει την πίεση προς τη Δαμασκό.

Ο αμερικανικός στρατός έχει ήδη αρχίσει τη μεταφορά κρατουμένων από τις περιοχές που ήλεγχαν οι SDF στο Ιράκ. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι περίπου 7.000 από τους 9.000 κρατουμένους έχουν παραδοθεί στο Ιράκ.