Ο νέος πατριωτισμός στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας των εθνικών κρατών. Ο 20ός αιώνας ήταν ο αιώνας των ιδεολογιών. Ο 21ος αιώνας είναι ο αιώνας της νοημοσύνης. Και σε αυτήν τη νέα εποχή, ο πατριωτισμός δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε γεωγραφικά σύνορα. Αφορά στην πολιτισμική κυριαρχία. Ο παλαιός πατριωτισμός υπερασπιζόταν μόνο εδάφη. Ο νέος πατριωτισμός υπερασπίζεται έννοιες. Στην εποχή της ψηφιακής εξάρτησης, η πραγματική απειλή δεν είναι μόνο η στρατιωτική εισβολή.

Είναι η πολιτιστική απορρόφηση. Όταν οι νέες γενιές σκέφτονται με όρους που δεν γεννήθηκαν στον τόπο τους, όταν οι έννοιες της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της αρετής αποσυνδέονται από την ιστορική τους μήτρα, τότε η απώλεια είναι βαθύτερη από οποιαδήποτε γεωπολιτική υποχώρηση.

Η Ελλάδα γέννησε την έννοια του πολίτη. Γέννησε τη δημοκρατία ως πράξη συμμετοχής. Γέννησε τη φιλοσοφία ως αναζήτηση αλήθειας. Σήμερα, όμως, εισάγει έτοιμα μοντέλα πολιτικής σκέψης και ψηφιακής οργάνωσης, χωρίς να τα εντάσσει στη δική της κοσμοθεωρία. Ο νέος πατριωτισμός δεν σημαίνει άρνηση της τεχνολογίας. Σημαίνει ενσωμάτωσή της με όρους ελληνικούς. Σημαίνει να επαναπροσδιορίσουμε την έννοια της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή. Να συνδέσουμε την τεχνητή νοημοσύνη με την αρχή της λογοδοσίας. Να μετατρέψουμε την τεχνολογία σε εργαλείο συμμετοχής και όχι ελέγχου.

Η Ελλάδα μπορεί να γίνει εργαστήριο δημοκρατικής καινοτομίας. Μπορεί να αναδείξει την Άμεση Δημοκρατία ως πρότυπο ψηφιακής διακυβέρνησης. Μπορεί να μετατρέψει την παιδεία σε κέντρο καλλιέργειας της φυσικής νοημοσύνης και όχι απλής κατάρτισης. Ο νέος πατριωτισμός δεν είναι αμυντικός. Είναι δημιουργικός. Σε μια εποχή όπου οι πολυεθνικές πλατφόρμες διαθέτουν ισχύ μεγαλύτερη από κράτη, η εθνική κυριαρχία δεν εξαντλείται στη νομισματική πολιτική. Αφορά στην κυριαρχία επί των δεδομένων, επί της πληροφορίας, επί της πολιτιστικής αφήγησης.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις υπερδυνάμεις σε μέγεθος. Μπορεί όμως να ηγηθεί σε πρότυπο. Όπως η Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν ήταν η ισχυρότερη στρατιωτικά δύναμη της εποχής της, αλλά το πιο ριζοσπαστικό πολιτικό πείραμα, έτσι και σήμερα η Ελλάδα μπορεί να προσφέρει ένα νέο μοντέλο σύνθεσης τεχνολογίας και ανθρωποκεντρικής σκέψης. Ο νέος πατριωτισμός σημαίνει να πιστέψουμε ότι ο Ελληνισμός δεν είναι παρελθόν, αλλά φιλοσοφία ζωής. Μέθοδος διαλόγου. Μέθοδος του μέτρου. Μέθοδος σύνθεσης των αντιθέσεων.

Η Ελλάδα ως γέφυρα

Σε έναν πλανήτη διχασμένο ανάμεσα σε αυταρχικά μοντέλα και μία άναρχη ψηφιακή ισχύ, η ελληνική παράδοση μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα. Όχι ως νοσταλγία. Ως πρόταση. Η χώρα που γέννησε την έννοια της εκεχειρίας μπορεί να μιλήσει για την παγκόσμια ειρήνη. Η χώρα που γέννησε την έννοια του πολίτη μπορεί να επαναπροσδιορίσει τη συμμετοχή στην ψηφιακή εποχή. Η χώρα που γέννησε τη φιλοσοφία μπορεί να υπενθυμίσει ότι η τεχνολογία χωρίς ηθική κατεύθυνση είναι δύναμη χωρίς πυξίδα. Ο νέος πατριωτισμός δεν είναι άρνηση του διαφορετικού. Δεν είναι κλείσιμο. Είναι εξωστρέφεια με ταυτότητα.

Σε έναν κόσμο που αλλάζει, η Ελλάδα δεν καλείται να ακολουθήσει τις μεγάλες δυνάμεις. Καλείται να θυμηθεί τη δική της αποστολή. Να μετατρέψει την ιστορική της μνήμη σε σχέδιο. Τον πολιτισμό της σε στρατηγική ισχύ. Τον πατριωτισμό από σύνθημα σε θεσμική πράξη. Ο νέος πατριωτισμός δεν εδράζεται στο φόβο. Έχει ως βάση την ευθύνη. Μία ευθύνη που δεν αφορά μόνο στο κράτος. Αφορά σε κάθε πολίτη, που αντιλαμβάνεται ότι η ιστορία δεν είναι δεδομένη. Γράφεται. Και γράφεται από αυτούς που έχουν τη βούληση να την γράψουν.