Τι αποκαλύπτουν οι επιθέσεις στα σχολεία στην Τουρκία

Δύο περιστατικά πυροβολισμών σε σχολεία σε επαρχίες της Τουρκίας μέσα σε διάστημα 24 ωρών έχουν αφήσει τουλάχιστον εννέα νεκρούς και δεκάδες τραυματίες, προκαλώντας σπάνιες ανησυχίες για την ασφάλεια στα σχολεία και την πρόσβαση σε όπλα. Ένας μαθητής της όγδοης τάξης άνοιξε πυρ σε γυμνάσιο στη νοτιοανατολική Τουρκία την Τετάρτη, σκοτώνοντας τουλάχιστον εννέα ανθρώπους και τραυματίζοντας περισσότερους από δώδεκα, στο δεύτερο περιστατικό πυροβολισμών σε σχολείο στη χώρα μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες.

Ο κυβερνήτης του Καχραμανμαράς, Μουκερέμ Ουνλούερ, δήλωσε ότι ήταν γιος πρώην αστυνομικού και πιστεύεται ότι χρησιμοποίησε τα όπλα του πατέρα του. Ο δράστης «πυροβόλησε σε δύο αίθουσες με πέντε πυροβόλα όπλα και επτά γεμιστήρες», δήλωσε ο Ουνλούερ στους δημοσιογράφους. Ο ίδιος ο δράστης βρέθηκε νεκρός, σύμφωνα με τον Ουνλούερ, ωστόσο παραμένει ασαφές εάν σκοτώθηκε ή αυτοκτόνησε.

Η νομοθεσία στην Τουρκία

Η Τουρκία διαθέτει σχετικά αυστηρή νομοθεσία για τα όπλα, που απαιτεί άδειες καθώς και ελέγχους ιστορικού και υγείας για την κατοχή από πολίτες.Τα αυτόματα όπλα απαγορεύονται και η παράνομη κατοχή επισύρει βαριές ποινές. Παραμένει άγνωστο πώς ο δράστης απέκτησε πέντε όπλα. Το σχολείο εξυπηρετεί τις πρώτες τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με μαθητές ηλικίας από 10 έως 14 ετών. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Ακίν Γκιουρλέκ, δήλωσε ότι οι εισαγγελείς έχουν ξεκινήσει έρευνα. Ο υπουργός Εσωτερικών δήλωσε οτι όλα τα σχολεία στην επαρχία θα παραμείνουν κλειστά για δύο ημέρες μετά το περιστατικό.

Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκίας κάλεσε τα μέσα ενημέρωσης να επιδείξουν «μέγιστη υπευθυνότητα» στη δημοσιογραφική τους κάλυψη, προειδοποιώντας να αποφεύγονται λεπτομερείς περιγραφές της βίας, η ανάδειξη των ταυτοτήτων θυμάτων και δραστών ή η δραματοποίηση των γεγονότων με τρόπους που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν παρόμοιες πράξεις. Τα τουρκικά τηλεοπτικά δίκτυα διέκοψαν τις ζωντανές μεταδόσεις από το σημείο μετά την προειδοποίηση, ενημερώνοντας τους τηλεθεατές μέσω κυλιόμενων τίτλων.

Εκκλήσεις για παραίτηση του Τεκίν

Παρότι οι επιθέσεις με πυροβολισμούς σε σχολεία είναι πολύ σπάνιες στην Τουρκία, η βία στα σχολεία —τόσο μεταξύ μαθητών όσο και εναντίον εκπαιδευτικών— αυξάνεται σταθερά, σύμφωνα με εκπαιδευτικά συνδικάτα. Ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς υπέστη λεκτική ή σωματική βία τουλάχιστον μία φορά τον περασμένο χρόνο, σύμφωνα με ετήσια έκθεση που δημοσίευσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα η Eğitim Sen, συνδικαλιστική οργάνωση που αγωνίζεται για τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών και το δικαίωμα στην εκπαίδευση.

Πριν από τα περιστατικά πυροβολισμών, τον Μάρτιο του 2026, μια καθηγήτρια βιολογίας, η Φατμά Νουρ Τσελίκ, δολοφονήθηκε με μαχαίρι από έναν 17χρονο μαθητή σε επαγγελματικό λύκειο στην Κωνσταντινούπολη, πυροδοτώντας απεργιακές κινητοποιήσεις και αιτήματα για αυστηρότερα μέτρα προστασίας. Ορισμένα ιδιωτικά σχολεία ανακοίνωσαν ότι ενισχύθηκαν τα μέτρα ασφαλείας και οι δράσεις συμβουλευτικής σε όλο το σχολείο.

Η βία μέσα από επίσημες έρευνες

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες στον χώρο της εκπαίδευσης, ένας στους τέσσερις εκπαιδευτικούς δηλώνει ότι έχει υποστεί τουλάχιστον μία φορά λεκτική ή σωματική βία στο σχολείο. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η αίσθηση ανασφάλειας είναι σχεδόν καθολική: περίπου το 85% των εκπαιδευτικών δηλώνει ότι δεν αισθάνεται πλήρως ασφαλές εντός του σχολικού χώρου.

Το ίδιο συμπέρασμα προκύπτει και από έρευνα του τουρκικού Υπουργείου Παιδείας για την «αντίληψη της βίας» στα σχολεία, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2024–2025 με τη συμμετοχή πάνω από 13.000 μαθητών (γυμνασίου και λυκείου)  Η μελέτη δείχνει ότι η βία δεν περιορίζεται στη σωματική επιθετικότητα, αλλά περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών:

• ψυχολογική πίεση
•  κοινωνικό αποκλεισμό
• ψηφιακή παρενόχληση

Ειδικά η ψηφιακή βία (cyberbullying) αναδεικνύεται ως μία από τις πιο διαδεδομένες μορφές, με την πλειονότητα των μαθητών να την αναγνωρίζει ως σοβαρή απειλή για την ψυχική τους υγεία.

Μελέτες για τη σχολική βία στην Τουρκία δείχνουν ότι οι έφηβοι που εκτίθενται συστηματικά σε βίαια περιβάλλοντα έχουν αυξημένη πιθανότητα να αναπαράγουν αντίστοιχες συμπεριφορές.  Στην τουρκική περίπτωση, το φαινόμενο επιδεινώνεται από κοινωνικούς παράγοντες όπως:
– οικονομική πίεση
– αστικοποίηση
– αύξηση της νεανικής παραβατικότητας

Θεσμική αντίδραση και περιορισμοί

Το υπουργείο Παιδείας της Τουρκίας έχει ήδη εκδώσει ειδική εγκύκλιο για την πρόληψη της σχολικής βίας, με έμφαση:
– στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη
– στη διαχείριση θυμού
– στην εκπαίδευση επικοινωνιακών δεξιοτήτων

Ωστόσο, οι εκπαιδευτικοί φορείς υποστηρίζουν ότι τα μέτρα αυτά παραμένουν αποσπασματικά και δεν αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια του προβλήματος.

Η επίθεση της Τετάρτης συνέπεσε με συγκέντρωση χιλιάδων εκπαιδευτικών έξω από το υπουργείο Παιδείας στην Άγκυρα, οι οποίοι διαμαρτύρονταν για την αυξανόμενη βία στα σχολεία και ζητούσαν την παραίτηση του υπουργού Παιδείας, Γιουσούφ Τεκίν, κατηγορώντας τον ότι δεν διέθεσε επαρκείς πόρους για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

«Πρέπει να ζητήσει άμεσα συγγνώμη από τους εργαζόμενους στην εκπαίδευση, τους μαθητές και την κοινωνία και να παραιτηθεί», ανέφερε η Eğitim Sen σε ανακοίνωσή της μετά την επίθεση της Τετάρτης.