Ορκωμοσία ή καθομολόγηση η τελετή απονομής των πτυχίων;
16/02/2026
Είθισται η επίσημη τελετή απονομής πτυχίων, μεταπτυχιακών διπλωμάτων και διδακτορικών τίτλων στα ελληνικά πανεπιστήμια να ονομάζεται ορκωμοσία. Η συγκεκριμένη διαδικασία περιλαμβάνει την ανάγνωση κειμένων εκ μέρους των επικεφαλής τμημάτων, προγραμμάτων, σχολών, και εκ μέρους των υποψηφίων.
Η ορκωμοσία είναι περισσότερο γενικός όρος, χρησιμοποιούμενος για την ένορκη διαβεβαίωση στρατιωτικών, υπουργών και μαρτύρων. Στην ειδική περίπτωση της ένορκης δέσμευσης διδακτόρων ότι θα τηρούν την επιστημονική δεοντολογία ήταν σε χρήση παλαιότερα, από το 1850 τουλάχιστον, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ο πιο εύστοχος όρος καθομολόγηση, μετά από την οποίαν ακολουθούσε η αναγόρευση.
Στους λόγους που εκφώνησε, κατά το διάστημα 1849-51, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής του Γαλλικού Πολιτικού Κώδικος στη Νομική Σχολή από το 1837 έως το 1858, Γεώργιος Α. Μαυροκορδάτος (1809-1858), συναντάμε το κείμενο καθομολόγησης και το κείμενο αναγόρευσης στις 20 Μαΐου 1850 ως διδάκτορος της Φιλοσοφικής Σχολής του καταγόμενου από την Κέα, Βασίλειου Λάκωνος (1830-1900), ο οποίος είχε διαπρέψει στις εξετάσεις, αποσπώντας βραβείο εκατό δραχμών από τη Φιλοσοφική Σχολή.
Να σημειωθεί ότι τότε η Φιλοσοφική Σχολή απαρτιζόταν από το Φιλοσοφικό, το Φυσικό και το Μαθηματικό Τμήμα, αποτελώντας τη Σχολή Γενικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Η ορκωμοσία σε πρυτανικούς λόγους
Ο Λάκων συνέχισε στο Παρίσι για μία τριετία τις σπουδές του στα Μαθηματικά, ονομάστηκε το 1854 υφηγητής (βαθμίδα αντίστοιχη του επίκουρου καθηγητή) της Πειραματικής Φυσικής, το 1862 επίτιμος καθηγητής της Καθαράς και Εφηρμοσμένης Μαθηματικής στη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, το 1863 έκτακτος καθηγητής και το 1868 τακτικός έως το 1894, ενώ το 1869-70 χρημάτισε κοσμήτωρ της ίδιας Σχολής, το 1880-81 πρύτανης και επί τρεις ακαδημαϊκές περιόδους μέλος της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Προσωπογραφίες του Μαυροκορδάτου και του Λάκωνος, έργα των Διονύσιου Τσόκου (1820-1862) και Ιωάννη Δούκα (1843/44-1916), βρίσκονται στη Συλλογή Προσωπογραφιών του ΕΚΠΑ. Και τα δύο κείμενα, αυτό της καθομολόγησης και εκείνο της αναγόρευσης, δεν αποκλείεται να τα έχει συντάξει ο καθηγητής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Φίλιππος Ιωάννου (1800-1880).
Επί της δεύτερης πρυτανείας του (1858-59), είχε ανατεθεί η φιλοτέχνηση των προσωπογραφιών των αποβιωσάντων καθηγητών στον Διονύσιο Τσόκο. Τα συγκεκριμένα κείμενα της καθομολόγησης και της αναγόρευσης χρησιμοποιούνται ακόμα αυτούσια σήμερα! Μάλιστα παρατηρείται συχνά το φαινόμενο η λόγια γλώσσα τους να δυσκολεύει πλέον στην ανάγνωση και στον τονισμό των λέξεών τους, συνεπώς στην κατανόησή τους, αν δεν έχει προηγηθεί δοκιμαστική εκφορά τους! Και τα δύο δεν έχουν χάσει από την πυκνότητα του νοήματός τους, αντιπροσωπεύοντας άλλους καιρούς και άλλα ήθη…
