Όταν η δίψα μεταφράζεται σε πείνα: Τι συμβαίνει στο σώμα μας

Θα προσπαθήσω να εξηγήσω ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της πείνας και της δίψας, πως μπορείς να οδηγηθείς σε σύγχυση και θα προτείνω πρακτικές, που θα βοηθήσουν να τα αναγνωρίσεις. Αρχικά, ξεκινάμε με την πείνα. Η πείνα προκύπτει ως αποτέλεσμα της ανάγκης του σώματός για ενέργεια. Συνήθως, το κύριο αίσθημα πείνας προκύπτει όταν τα αποθέματα του γλυκογόνου αρχίζουν να μειώνονται και χρειάζεσαι να τα αναπληρώσεις. Ποια είναι τα κύρια “σήματα” πείνας;

• Άδειο στομάχι
• Κόπωση
• Αίσθημα ζάλης
• Ελαφρύ τρέμουλο
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Πονοκέφαλος

Η έντασή τους μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τις ώρες που έχουν μεσολαβήσει από το προηγούμενο γεύμα, από την ποσότητα φαγητού που έχεις καταναλώσει στα προηγούμενα γεύματα, καθώς και από την ώρα της ημέρας. Ο υποθάλαμος λαμβάνει σήματα από ποικίλες πηγές του σώματος, όπως τις συσπάσεις του άδειου στομάχου, την απουσία θρεπτικών συστατικών στο λεπτό έντερο και σήματα ορμονών, όπως η λεπτίνη και η γρελίνη.

Καταλήγεις να τρως μόνο όταν πεινάς; Η αλήθεια είναι ότι πολλές φορές τρως, ενώ δεν είσαι πεινασμένος. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε μια κοινωνική συνθήκη που συμμετέχεις και υπάρχει παροχή φαγητού ή ακόμα και στο ότι νιώθεις ευχαρίστηση από την κατανάλωση τροφής και άρα αποζητάς την ικανοποίηση που εισπράττεις από το να φας μετά από μια συναισθηματική φόρτιση.

Η δίψα είναι η συνειδητή αίσθηση της ανάγκης για κατανάλωση υγρών με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό. Η δίψα προκύπτει ως αποτέλεσμα της έναρξης πτώσης του επιπέδου ενυδάτωσης στο σώμα. Ποια είναι τα κύρια “σήματα” της δίψας:

• Ξηροστομία
• Σκούρα ούρα
• Ξηροδερμία
• Κόπωση
• Ελαφρύς πονοκέφαλος
• Αίσθημα Ζάλης

Όπως και στην πείνα η αίσθηση της δίψας προκύπτει εξίσου από εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες. Οι κύριοι οργανικοί παράγοντες που πληροφορούν τον εγκέφαλο ότι το σώμα χρειάζεται νερό είναι:

• Η μειωμένη παραγωγή σάλιου
• Ο μειωμένος όγκος αίματος
• Η αυξημένη συγκέντρωση άλατος στο αίμα

Καταλήγεις να πίνεις Υγρά μόνο όταν διψάς; Η κατανάλωση υγρών μπορεί να προκύπτει όχι μόνο επειδή είσαι διψασμένος, αλλά ως αποτέλεσμα της συμμέτοχής σου σε μια κοινωνική εκδήλωση ή απλά επειδή σου αρέσει να καταναλώνεις υγρά όπως αναψυκτικά ή αλκοολούχα ποτά.

Πως μπερδεύεται η Δίψα με την Πείνα

Παρόλο που το κύριο σήμα της πείνας, δηλαδή το άδειο στομάχι, και της δίψας, δηλαδή η ξεροστομία, είναι αρκετά διακριτά μεταξύ τους, είναι πιθανόν να τα συγχέεις λόγω της μη εστίασης στις ανάγκες του σώματός σου. Η αλήθεια είναι ότι τα σήματα των δύο καταστάσεων που προκύπτουν λίγο αργότερα μοιάζουν περισσότερο μεταξύ τους και μπορεί να σε μπερδέψουν.

Το κύριο πρόβλημα προκύπτει όταν καταλήγεις να τρως πιο συχνά από ότι χρειάζεται ή ακόμα να αποζητάς να καλύψεις τη δίψα σου με φαγητά που έχουν υγρασία ή ακόμα και με υγρά που έχουν θερμίδες, με αποτέλεσμα να αυξάνεις τη θερμιδική πρόσληψή σου. Δηλαδή, μπορεί να αναγνωρίζεις τη δίψα σου ως δίψα, αλλά να πίνεις υγρά με υψηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες για να την ικανοποιήσεις, όπως αναψυκτικά, χυμούς, γρανίτες, ροφήματα με βάση το κακάο, ενεργειακά ποτά ακόμα και αλκοόλ.

Άρα, ενώ διψάς καλύπτεις τη δίψα σου “πίνοντας” θερμίδες που πιθανόν δεν χρειάζεσαι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καταλήγεις να διαμορφώνεις ένα θετικό ισοζύγιο ενέργειας και άρα να αυξάνεις το βάρος σου, ενώ παράλληλα βρίσκεσαι σε μη ικανοποιητικά επίπεδα ενυδάτωσης. Ας μην ξεχνάς ότι το νερό εμπλέκεται στις περισσότερες ζωτικής σημασίας λειτουργίες του σώματός σου, όπως η πέψη, η απορρόφηση και η βιοθεσιμότητα των θρεπτικών συστατικών, η απέκκριση των μεταβολιτών, η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος και η εγκεφαλική λειτουργία. Άρα, η σωστή ενυδάτωση είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία σου και την ισορροπία σου.

Χρήσιμες πρακτικές

Καλό είναι να εξοικειωθείς με την αναγνώριση των αναγκών του σώματός τόσο σε νερό, όσο και σε ενέργεια. Θα πρότεινα να κάνεις τις εξής ερωτήσεις στον εαυτό σου πριν καταλήξεις να φας κάτι: Πότε ήταν η τελευταία φορά που έφαγα κάτι; Τι έφαγα; Αυτό που έφαγα ήταν επαρκές; Πότε ήταν η τελευταία φορά που ήπια κάτι; Έχω ενυδατωθεί επαρκώς σήμερα με βάση τις ανάγκες μου; Μήπως είναι ζεστή μέρα ή έκανα άσκηση και προκάλεσα εφίδρωση, ώστε να πρέπει να αυξήσω την κατανάλωση υγρών;

Χρειάζεται να καταναλώνεις τρία κύρια γεύματα και δυο με τρία γευματίδια μέσα στην ημέρα ώστε να καλύψεις τις ανάγκες του σώματός σε γλυκόζη και ενέργεια. Βέβαια, η θερμιδική επάρκεια πρέπει να συνοδεύεται από θρεπτική επάρκεια και άρα να καλύπτεις τις συνιστώμενες ποσότητες από όλες τις ομάδες τροφίμων, όπως των φρούτων, των λαχανικών, των δημητριακών ολικής άλεσης, των γαλακτοκομικών, του κρέατος, αλλά και των καλών λιπαρών.

Παράλληλα, πρέπει να βάζεις στόχο να καλύπτεις τις ημερήσιες ανάγκες σου σε νερό. Για να τα καταφέρεις πρέπει να έχεις διαθέσιμο νερό και ροφήματα χωρίς θερμίδες, ώστε να προβαίνεις σε μια συνεχή έκθεση και άρα κατανάλωση αυτών. Κάποιες πρακτικές που θα σε βοηθήσουν να κρατήσεις τα επίπεδα ενυδάτωσής σου ψηλά είναι:

• Πάρε ένα μπουκάλι με νερό μαζί σου στη δουλειά και στις εξωτερικές δουλειές σου.
• Θέσε ένα στόχο πρόσληψης και βάλε υπενθύμιση να σε βοηθήσει να τον φτάσεις.
• Πρόσθεσε λεμόνι, μέντα και άλλα βότανα για να βελτιώσεις τη γεύση του νερού.
• Χρησιμοποίησε εκχυλίσματα βοτάνων, όπως τσάι του βουνού, μελισσόχορτο, λουίζα, ιβίσκος κ.ά.
• Όταν προκύπτει μια παρόρμηση που σε οδηγεί στο να φας, σκέψου τις ανάγκες του σώματος σου τόσο σε ενέργεια όσο και σε νερό.

Ουσιαστικά, πρέπει να αυξήσεις την τεχνική του αυτοελέγχου, ώστε να οδηγηθείς σε μια ιδανική ισορροπία τόσο σε ενέργεια, όσο και σε υγρά. Η αλήθεια είναι ότι εάν βρίσκεσαι σε φάση υπέρβαρου ή παχυσαρκίας ή ακόμα και σε φυσιολογικό βάρος, αλλά αυξάνεις το βάρος σου και δεν ξέρεις πως να το ρυθμίσεις, θα πρέπει να ζητήσεις βοήθεια από το διαιτολόγο σου, ώστε να κατανοήσεις τι λάθη κάνεις και να δράσεις, ώστε να βρεις και πάλι την ισορροπία σου.

Σίγουρα, το να εκπαιδευτείς στην αναγνώριση των φυσιολογικών σημάτων πείνας και δίψας είναι μια απαραίτητη διαδικασία, που θα σε αξιώσει να τρως και να πίνεις διαισθητικά, δηλαδή ακούγοντας τις ανάγκες σου. Τόσο η εκπαιδευτική διαδικασία όσο και η θέλησή σου για αλλαγή θα καθορίσουν το αποτέλεσμά σου και τη μακροχρόνια διατήρησή του. Αναμφισβήτητα, η προσπάθεια αξίζει τον κόπο.

---

 

Η Μαρία Χριστίνα Πολυχρονοπούλου είναι Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Σε συνεργασία με το medNutrition