Ο έξυπνος… Τραμπ από την μύτη πιάστηκε;

Χτυπώντας το στήθος του σαν άγριος πίθηκος Μανγκάνι, ο Τραμπ κραυγάζει: «Κριγκ-α! Μπούντολο!» στη γλώσσα των Μανγκάνι, γνωστή από τα μυθιστορήματα του Έντγκαρ Ράις Μπάροουζ.  Στη πραγματικότητα, οι παραπάνω ασυναρτησίες είναι η πιο πρόσφατη επινόηση ενός γιγάντιου γεωπολιτικού ιού, του οποίου η διαχρονική στρατηγική παραμένει η συνεχής επέκταση για οικονομικά κέρδη και παγκόσμια κυριαρχία. 

Η επερχόμενη κλιμάκωση φαίνεται να είναι η τελευταία ζαριά του Τραμπ. Ζητά ένα εντυπωσιακό “σοκ και δέος” χτύπημα κατά του Ιράν (AXIOS). Επειδή η Κίνα είναι ο βασικός στόχος του γεωπολιτικού ιού, όταν ο Τραμπ την επισκεφτεί τον Μάιο, ονειρεύεται να πει θριαμβευτικά στον Πρόεδρο Σι: «Κριγκ-α! Μπούντολο! Ελέγχω το πετρέλαιο της Βενεζουέλας και του Στενού του Ορμούζ. Έχω πλέον ισχυρά χαρτιά. Έλα τώρα να κάνουμε μια συμφωνία». 

Όμως, πολύ πριν αρχίσει ο ιρανικός πόλεμος, υπήρξαν προειδοποιητικά σημάδια ότι το Πεντάγωνο θα αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες. Ένα πρώτο αρνητικό σημάδι εμφανίστηκε το 2002 όταν το Πεντάγωνο διεξήγαγε το μεγάλης σημασίας παίγνιο πολέμου “Πρόκληση της Χιλιετίας,” με κόστος 250 εκατομμυρίων δολαρίων (περίπου 448 εκατομμύρια δολάρια σήμερα). Σκοπός του ήταν να εξετάσει πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να νικήσουν το Ιράν σ’ ένα πιθανό πόλεμο. 

Προβλήματα ασύμμετρου πολέμου

Ζήτησαν από τον απόστρατο στρατηγό των πεζοναυτών Βαν Ρίπερ να τεθεί επικεφαλής των “Ιρανών.” O Βαν Ρίπερ χρησιμοποίησε μια ασύμμετρη στρατηγική. Σμήνη δρόνων, πυραύλων και ταχύπλοων γρήγορα μπλοκάρισαν τα αμυντικά συστήματα των αμερικανικών αεροπλανοφόρων και αντιτορπιλικών, βυθίζοντας πολλά απ’ αυτά. Σαν αποτέλεσμα, οι “Ιρανοί” κέρδισαν το πόλεμο. Τότε το Πεντάγωνο απαίτησε επαναλήψεις του παιγνίου, κάθε φορά περιορίζοντας περισσότερο την ασύμμετρη στρατηγική του Βαν Ρίπερ, έως ότου σε μια από τις στημένες επαναλήψεις το Πεντάγωνο κατάφερε τελικά να κερδίσει τους “Ιρανούς.” Ο Βαν Ρίπερ κατήγγειλε το Πεντάγωνο ότι δεν έμαθε από τα στρατηγικά λάθη του και «250 εκατομμύρια δολάρια σπαταλήθηκαν άσκοπα» (PBS). 

Ένα δεύτερο σημάδι ενδεικτικό της ανετοιμότητας του Πενταγώνου να αντιμετωπίσει ένα ασύμμετρο πόλεμο ήταν η επιχείρηση “Φύλακας της Ευημερίας.” Ξεκίνησε το 2024 επειδή οι Χούθις της Υεμένης δημιουργούσαν προβλήματα στην εμπορική ναυτιλία της Ερυθράς Θάλασσας. Οι ΗΠΑ έστειλαν μια μεγάλη ναυτική αρμάδα που για καιρό βομβάρδιζε ανηλεώς τους Χούθις. Όμως, αυτοί αντιστάθηκαν σθεναρά και οι Αμερικανοί αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν το 2025, με τον Τραμπ, ως συνήθως, να κραυγάζει «Κριγκ-α! Μπούντολο! Τους εξαφανίσαμε». Αργότερα, αξιωματούχοι της κυβέρνησης του τον διέψευσαν: «Ο Τραμπ συμφώνησε στην κατάπαυση πυρός επειδή οι αεροπορικές επιδρομές δεν επιτύγχαναν τους στόχους τους και οι ΗΠΑ απέτυχαν να αποκτήσουν αεροπορική υπεροχή επί των Χούθι» (ΝΥΤ).

Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν: «Εξάλειψη της απειλής των Χούθις απαιτεί επίγεια στρατεύματα να εντοπίσουν τα υπόγεια καταφύγια που επιτρέπουν την ανάπτυξη, ταχεία πυροδότηση και εκ νέου απόκρυψη εκτοξευτών. Μια μεγάλης κλίμακας αμφίβια επιδρομή απαιτεί τουλάχιστον δύο μήνες συνεχούς μάχης από δύναμη μεγέθους μεραρχίας. Εκτός από τα πλοία που απαιτούνται για την απόβαση και διατήρηση μιας τέτοιας δύναμης, χρειάζονται γεφυρώσεις επίθεσης, άρματα μάχης και όγκοι πυροβολικού που δεν διαθέτει το Σώμα Πεζοναυτών. Το συμπέρασμα είναι ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν πλέον την ικανότητα ή την αξιοπιστία να διεξάγουν μεγάλης κλίμακας αμφίβιες επιχειρήσεις» (TheDefensePost). 

Ο Τραμπ και η κλιμάκωση

Με βάση τα παραπάνω, το Πεντάγωνο παραμένει ανέτοιμο να διεξάγει έναν ασύμμετρο πόλεμο. Δεν έχει την απαιτούμενη δημιουργικότητα, ανθεκτικότητα και ευελιξία· ούτε έχει τη δύναμη να αντισταθεί στη πίεση του στρατιωτικό-βιομηχανικού συμπλέγματος που προωθεί πολύπλοκα και πανάκριβα όπλα που συχνά δεν είναι αποτελεσματικά σ΄ένα ασύμμετρο πόλεμο. Το Πεντάγωνο έχει μετατραπεί σε μια γραφειοκρατία που δεν θέλει να ακούει άσχημα νέα, δεν θέλει να αναγνωρίζει τα μειονεκτήματα του, και έτσι διαμορφώνει τη δική του “πραγματικότητα” με τρόπο που ταιριάζει στις απόψεις του. 

Όταν ξεκινήσει ένας πόλεμος, γρήγορα αποκτά τη δική του δυναμική. Αυτό συνέβη στο Βιετνάμ το 1965, το ίδιο συμβαίνει στο Ιράν σήμερα. Όταν οι γραφειοκράτες του Πενταγώνου συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούσαν να νικήσουν στο Βιετνάμ, αντι να αποχωρήσουν, προσπάθησαν να σώσουν τα προσχήματα, έστω και αν αυτό στοίχισε 59,000 νεκρούς Αμερικανούς στρατιώτες σε μάχες που διήρκεσαν πέντε χρόνια. Μια παρόμοια κατάσταση φαίνεται να διαμορφώνεται στον ιρανικό πόλεμο. Η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να ανεχθεί το ενδεχόμενο ο υπόλοιπος κόσμος να μη βλέπει πια τις ΗΠΑ σαν μια αήττητη υπερδύναμη. Έτσι, κάνει ότι έκανε στο Βιετνάμ: Κλιμακώνει τον πόλεμο. 

H εικόνα που αναδύεται δεν είναι καθόλου κολακευτική για την υπερδύναμη. Τα δύο πολυδιαφημισμένα αεροπλανοφόρα έχουν αποχωρήσει (λόγω προβλημάτων στα αφοδευτήρια και στα πλυντήρια τους λέει το Πεντάγωνο, λόγω πυραυλικών χτυπημάτων λέει το Ιράν). Oι μαζικές αεροπορικές επιδρομές δεν ήταν αποτελεσματικές.

Τώρα σχεδιάζεται η αποβίβαση πεζοναυτών. Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι τα πρoηγούμενα δυσοίωνα συμπεράσματα για μια απόβαση στην Υεμένη ισχύουν και για απόβαση στο Ιράν και προειδοποιούν: «Αν ο Τραμπ αναπτύξει στρατεύματα αναζητώντας γρήγορες νίκες, τελικά μπορεί να υποστεί μια παρατεταμένη ήττα» (FT). Είναι στρατηγικά λανθασμένη κίνηση, γιατί θα αναγκάσει το Πεντάγωνο να επικεντρωθεί στην προστασία των εκτεθειμένων στρατευμάτων αντί να επικεντρωθεί σε ρεαλιστικούς στόχους. 

Επιτήδειοι ουδέτεροι

Βασικό ρόλο στη κλιμάκωση παίζουν οι Αμερικανικές βάσεις στις χώρες του Κόλπου. Όμως, ο Νόμος της Ουδετερότητας (Σύμβασης Χάγης, Κεφάλαιο Ι) απαγορεύει «τη χρήση οποιασδήποτε εγκατάστασης που δημιούργησε πριν από τον πόλεμο ένας εκ των αντιμαχόμενων στο έδαφος ουδέτερης χώρας για καθαρά στρατιωτικούς σκοπούς». Μια χώρα δε μπορεί να προσποιείται την “ουδέτερη,” όταν στρατιωτικές βάσεις στο έδαφος της χρησιμοποιούνται εναντίον ενός από τους αντιμαχόμενους· ο οποίος λογικά θα έχει κάθε λόγο να της επιτεθεί.

Οι “επιτήδειοι ουδέτεροι” ατύχησαν: Οι Αμερικανικές βάσεις με τα πανάκριβα και πολύπλοκα όπλα τους, όχι μόνο δεν τους προστάτευσαν από επιθέσεις φθηνών δρόνων και πυραύλων, αλλά έγιναν ο λόγος αυτών των καταστροφικών επιθέσεων. Έτσι, δικαιώθηκε η προφητεία του Όργουελ: «Οι εποχές στις οποίες το κυρίαρχο όπλο είναι ακριβό ή δύσκολο να κατασκευαστεί τείνουν να είναι εποχές δεσποτισμού, ενώ όταν το κυρίαρχο όπλο είναι φθηνό και απλό, ο απλός λαός έχει μια ευκαιρία. Ένα σύνθετο όπλο κάνει τον ισχυρό ισχυρότερο, ενώ ένα απλό όπλο δίνει νύχια στους αδύναμους». 

Στα καθ’ ημάς, τα παραπάνω προσφέρουν ένα ισχυρό επιχείρημα για την επανεξέταση της σκοπιμότητας των ξένων στρατιωτικών βάσεων σε Ελλάδα και Κύπρος.

Ότι πουν τα κόκκαλα

Οι δηλώσεις του Τραμπ σπάνια είναι ουσιαστικές και ταυτόχρονα αληθινές. Ενώ επιμένει ότι «Κριγκ-α! Μπούντολο! Το Ιράν ηττήθηκε, η ηγεσία του εξοντώθηκε», οι πράξεις του λένε μια διαφορετική ιστορία: Αν το Ιράν στερείται ηγετών, γιατί δίνει 10 εκατομμύρια δολάρια για πληροφορίες σχετικά με τη τοποθεσία τους; Αν το Ιράν είναι ηττημένο, γιατί ο Τραμπ αυξάνει τη κλιμάκωση; 

Προσποιείται ότι παραμερίζει τους τυχοδιώκτες Γουίτκοφ και Κούσνερ, που δις στο παρελθόν εξαπάτησαν τους Ιρανούς, και στέλνει για διαπραγματεύσεις τους Αντιπρόεδρο Βανς και υπουργό Εξωτερικών Ρούμπιο, ενώ παράλληλα εντείνει πολεμικές απειλές και πιέσεις. Είναι μια τακτική παραπλάνησης για να επιτύχει κατάπαυση πυρός και άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, ώστε να αποφευχθεί η ενεργειακή κρίση και να του δοθεί χρόνος να ετοιμαστεί για τον επόμενο γύρο (αναπλήρωση πολεμικών αποθεμάτων κλπ).

Όταν δημοσιογράφος τον ρώτησε πότε θα τελειώσει ο πόλεμος, ο Τραμπ παρέπεμψε στο ένστικτο του: «Όταν το νιώσω στα κόκκαλα μου» (abcNEWS). Στο μεταξύ, οι αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται για τέσσερις εβδομάδες, αλλά τα “κόκκαλα” ακόμη να πουν πότε τελειώνει ο πόλεμος.