Κομισιόν: Να μην μπλοκάρουν οι 40 μεταρρυθμίσεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται να παρακάμψει απρόθυμες πρωτεύουσες, σε μια ύστατη προσπάθεια να δώσει νέα ώθηση στη βασική της οικονομική ζώνη, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να επιλέγουν αν θα συμμετάσχουν ή όχι σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις.

Σε έγγραφο του Euractiv, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ότι χώρες που επιθυμούν βαθύτερη ολοκλήρωση θα πρέπει να μπορούν να προχωρούν σε ομάδες τουλάχιστον εννέα κρατών, ενισχύοντας την ενιαία αγορά.

«Ελλείψει επαρκούς προόδου, τα θεσμικά όργανα θα εξετάσουν την ενισχυμένη συνεργασία ώστε να εξασφαλιστεί ταχεία και φιλόδοξη υλοποίηση», αναφέρεται στο έγγραφο.

Η «ενισχυμένη συνεργασία» είναι ρήτρα των Συνθηκών της ΕΕ που επιτρέπει σε τουλάχιστον εννέα κράτη να προχωρούν σε συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής, όταν κανονικά θα απαιτούνταν ψηφοφορία με πλειοψηφία. Ενεργοποιήθηκε τελευταία φορά τον Δεκέμβριο για την έγκριση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, χωρίς τη στήριξη της Τσεχίας, της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας.

Το έγγραφο, με τίτλο «One Europe, One Market», απαριθμεί 42 μέτρα πολιτικής, τα περισσότερα εκ των οποίων δεν είναι νέα και επιδιώκει την επιτάχυνση της υιοθέτησής τους, θέτοντας προθεσμία έως τα τέλη του 2027.

Οι ηγέτες της ΕΕ θα επιδιώξουν να εγκρίνουν το σχέδιο σε άτυπη σύνοδο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο την ερχόμενη Πέμπτη.

Ευρώπη δύο ταχυτήτων

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει επανειλημμένα προωθήσει την ιδέα μιας «Ευρώπης δύο ταχυτήτων» τους τελευταίους μήνες και έχει δηλώσει ότι θα υποστήριζε προσωπικά τη χρήση της ενισχυμένης συνεργασίας για την ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, εάν δεν υπάρξει πρόοδος προς μια «ένωση κεφαλαιαγορών» έως το τέλος του 2026. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Μακρόν, στηρίζει επίσης αυτή την κίνηση.

Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων, το έγγραφο ζητεί την υιοθέτηση έως το τέλος του 2026 του πακέτου «Ενσωμάτωσης και Εποπτείας Αγορών», το οποίο στοχεύει στην ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της ευρωπαϊκής εποπτικής αρχής αγορών European Securities and Markets Authority (ESMA), με έδρα το Παρίσι.

Η ομάδα «E6» των πλούσιων χωρών της ΕΕ, με επικεφαλής τη Γαλλία και τη Γερμανία, υποστηρίζει την ενίσχυση των εξουσιών της ESMA. Στο πλαίσιο του σχεδίου της Επιτροπής, τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε μικρότερη κλίμακα, με χώρες όπως το Λουξεμβούργο και η Ιρλανδία, που αντιμετωπίζουν με καχυποψία το μέτρο, να έχουν τη δυνατότητα να εξαιρεθούν.

Το έγγραφο υποστηρίζει επίσης μια πιο αυστηρή εμπορική στάση απέναντι στην Κίνα — πολιτική που υποστηρίζεται ένθερμα από τη Γαλλία, αλλά παραδοσιακά προκαλεί επιφυλάξεις στη Γερμανία, της οποίας οι εξαγωγικές βιομηχανίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την κινεζική ζήτηση.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες εντείνουν τις προσπάθειες για την επιβολή των κανόνων της ΕΕ σε κράτη-μέλη που καθυστερούν ή αντιστέκονται, κάτι που είχαν υποσχεθεί και το 2025, με περιορισμένα αποτελέσματα.

Παραγκωνισμός του Ευρωκοινοβουλίου

Το νέο, μη δεσμευτικό έγγραφο θα πρέπει να εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εκπρόσωπος της Επιτροπής δήλωσε ότι στόχος είναι να οριστικοποιηθεί την Πέμπτη στην Κύπρο. Η φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχουν δεσμευτεί ότι το Κοινοβούλιο θα συμμετάσχει πλήρως — ωστόσο, πριν από τη σύνοδο, η συμβολή των ευρωβουλευτών αναμένεται να είναι περιορισμένη.

«Το Κοινοβούλιο θα έχει πλήρη λόγο στη διαμόρφωση αυτών των αποφάσεων», δήλωσε ο Κόστα στους ευρωβουλευτές τον Μάρτιο. Ωστόσο, αρκετοί ευρωβουλευτές που ασχολούνται με την ενιαία αγορά δήλωσαν ότι δεν είχαν ρόλο στη διαμόρφωση της στρατηγικής.
«Είναι πραγματικά παράξενο, σχεδόν παράλογο», ανέφερε κοινοβουλευτικός αξιωματούχος, επισημαίνοντας ότι ανέμενε επίσημη διαβούλευση μέχρι τώρα.

Η Επιτροπή κοινοποίησε σχέδιο μόνο στην πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, την Πέμπτη, το οποίο βασίστηκε σε προηγούμενο προσχέδιο που είχαν καταρτίσει οι ηγέτες της ΕΕ τον Μάρτιο. Άλλος αξιωματούχος υποβάθμισε τη σημασία του περιορισμένου ρόλου του Κοινοβουλίου, λέγοντας ότι, παρά την απουσία επίσημης διαβούλευσης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις θέσεις των πολιτικών ομάδων.

Το Κοινοβούλιο ενδέχεται να προχωρήσει σε μικρές τροποποιήσεις τις επόμενες ημέρες, αλλά δεν αναμένεται να θέσει απαιτήσεις που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν την έγκριση του σχεδίου στην Κύπρο την επόμενη εβδομάδα, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.
«Αν επρόκειτο για μεγάλη έκπληξη, θα ήταν μεγαλύτερο πρόβλημα για εμάς», πρόσθεσε.

Μια πρώτη συζήτηση μεταξύ των πρεσβευτών της ΕΕ πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή. Διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι η στρατηγική έγινε γενικά δεκτή θετικά, αν και αρκετές πρωτεύουσες προειδοποίησαν ότι ορισμένοι στόχοι μπορεί να είναι υπερβολικά φιλόδοξοι.
Όσον αφορά την υλοποίηση του διετούς σχεδίου, η ΕΕ θα συγκροτήσει τριμερή ομάδα καθοδήγησης, με τη συμμετοχή αξιωματούχων από τα τρία βασικά θεσμικά όργανα.