Γιατί η Κίνα θέλει ειρήνη στην Μέση Ανατολή

Η πρώτη συνάντηση του Κινέζου προέδρου με τον ηγέτη του Kuomintang, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης στην Ταϊβάν, μετά από μία και πλέον δεκαετία, σχεδιάζεται για την προβολή του με την ιδιότητα μίας δημιουργικής δύναμης αφοσιωμένης στους ειρηνικούς δεσμούς. Προηγείται της ενδεχόμενης επίσκεψης του Αμερικανού προέδρου και αποδίδει μία εικόνα εντελώς αντίθετη με τον “ταραχοποιό” Ταϊβανό πρόεδρο, William Lai.

Η ίδια λογική αναδεικνύει την προβολή του Πεκίνου στην διεθνή σκηνή, με τον ειδικό του απεσταλμένο στην Μέση Ανατολή, την κοινή πρωτοβουλία με το Πακιστάν για την ειρήνη, τις προτάσεις κατάπαυσης πυρός για την Γάζα, αλλά και για την Ουκρανία. Καμία πρωτοβουλία δεν παράγει κάτι διαφορετικό πέραν μίας κυρίως συμβολικής ανάμειξης, αλλά πρόκειται για την ουσιαστική επιδίωξη της Κίνας, που στοχεύει στο να αποκομίσει τα οφέλη της φήμης μίας υπεύθυνης μεγάλης δύναμης που συμπεριφέρεται με αξιοπιστία, με μηδενικό κόστος.

Πρόκειται ουσιαστικά για τους ίδιους λόγους που εξωθούν το Πεκίνο να αποφύγει την άμεση εμπλοκή του στην κρίση της Μέσης Ανατολής. Οι τελευταίες πληροφορίες για αποστολές μικρών αντιαεροπορικών πυραύλων στο Ιράν και τις απειλές του προέδρου Τραμπ για επιβολή δασμών της τάξης του 50% εάν αληθεύουν, αποτελούν το ελάχιστο σε σχέση με την πραγματικότητα. Η μακροχρόνια πρακτική της Κίνας εστιάζεται στις εξαγωγές διπλής χρήσης απαρτίων και εξαρτημάτων που καταλήγουν και στους ιρανικούς πυραύλους, ενώ από την άλλη πλευρά αρνείται κάθε ανάμειξη. Ούτως ή άλλως οι προφανείς μεταφορές οπλικών συστημάτων στην φάση των συγκρούσεων με τις ΗΠΑ αποτελούν μία δραστική μεταβολή και ανατροπή δεκαετιών μίας εξαιρετικά προσεκτικής πολιτικής.

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται αναπόφευκτα σκεπτικός, δηλώνοντας πως οι πληροφορίες και οι αναφορές “δεν σημαίνουν κάτι ιδιαίτερο, από την στιγμή που κρίνονται πλαστογραφημένες”. Μάλιστα επισημαίνει το γεγονός ότι η Κίνα συμφωνεί να μην αποστέλλει οπλικά συστήματα στην Τεχεράνη και κατά τα φαινόμενα καμία χώρα με βάση τα συμφέροντά της δεν προτίθεται να τορπιλίσει τις ενδεχόμενες συναντήσεις σε ανώτατο επίπεδο, πόσον μάλλον τις διμερείς της σχέσεις για το Ιράν.

Η Αυτοπεποίθηση του Πεκίνου

Η Κίνα εμφανίζεται με αυξανόμενη αυτοπεποίθηση για το ότι έχει την δυνατότητα να προωθήσει την ειρήνη χωρίς να εμπλακεί στις παρενέργειες του πολέμου στον Περσικό Κόλπο. Από την άλλη πλευρά ο Τραμπ δεν πρόκειται κατά τα φαινόμενα να επιτύχει καθεστωτική ανατροπή στο Ιράν, με τις αντοχές της Τεχεράνης να αυξάνουν συνεχώς το κόστος για μία εντεινόμενα μη δημοφιλή υπερδύναμη. Κάθε ημέρα συνεχιζόμενης κρίσης, αυξάνονται οι κυβερνήσεις των χωρών της περιοχής που συμπεραίνουν πως οι αγαστές σχέσεις με το Πεκίνο κρίνονται απαραίτητες για την ανοικοδόμηση και την διατήρηση μακροχρόνιων ομαλών σταθερών συνθηκών.

Οι διμερείς εμπορικές συναλλαγές των χωρών της περιοχής με την Κίνα τριπλασιάζονται κατά την διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας, με την κινεζική αγορά ενέργειας να αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή αργού πετρελαίου από τα κράτη του Περσικού Κόλπου. Από την άλλη πλευρά, η Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε μία συνεχώς σημαντικότερη αγορά για τις κινεζικές εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, της αρχιτεκτονικής των μεγάλων κέντρων δεδομένων, των λογισμικών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και των συστημάτων για τις αποκαλούμενες έξυπνες πόλεις.

Η Κίνα αναμένεται να έχει μία θέση στις διαπραγματεύσεις μετά την λήξη των συγκρούσεων, ειδικά για να διασφαλισθεί η ομαλή λειτουργία των Στενών του Ορμούζ για την ναυσιπλοΐα, δεδομένο πάντως που ο Λευκός Οίκος θεωρεί πως αποτελεί πρόβλημα όλων των άλλων εκτός από τις ΗΠΑ.

Σε κάθε περίπτωση, εάν η κρίση συνεχισθεί για αρκετές εβδομάδες ακόμα, οι υπολογισμοί θα αρχίσουν να μεταβάλλονται σε βάρος του Πεκίνου, με τον αποκλεισμό του Περσικού Κόλπου από τους Αμερικανούς να περιορίζει σημαντικά τις κινεζικές εισαγωγές αργού πετρελαίου από την περιοχή. Η Κίνα θα αποφύγει την άμεση αντιπαράθεση με τον Λευκό Οίκο για το συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά οι εντεινόμενες οικονομικές οδύνες θα της δημιουργήσουν ισχυρότερα κίνητρα να πιέσει δυναμικά για διαπραγματεύσεις με στόχο την λήξη του πολέμου.

Η κινεζική ηγεσία γνωρίζει πως οι μεσοπρόθεσμες οικονομικές ανατροπές από τις ακόμα μεγαλύτερες ζημίες στις ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου, αλλά και τις απειλές πληγμάτων στις τεχνολογικές υποδομές της πρόκειται να παραμείνουν σημαντικοί κίνδυνοι. Δεν βοηθούν την οικονομία της Κίνας, ειδικά εάν οι αγορές στην Ασία και στην Ευρώπη που απορροφούν το 60% των κινεζικών εξαγωγών εισέλθουν σε περίοδο επιβράδυνσης μειώνοντας την ζήτηση για τα κινεζικά προϊόντα.

Η κινεζική ηγεσία εκνευρίζεται επίσης με την μεγάλη προθυμία που επιδεικνύει ο Τραμπ να χρησιμοποιεί μονομερώς την στρατιωτική ισχύ εναντίον των κυβερνήσεων που κρίνει πως δεν συμπεριφέρονται φιλικά προς τις ΗΠΑ. Αναμφίβολα μία πολιτικά διαιρεμένη Αμερική και δυσλειτουργική δημιουργεί μεγάλες ευκαιρίες για το Πεκίνο, αλλά ίσως αντισταθμισθούν από την απειλή της ευμετάβλητης συμπεριφοράς της και την τάση της να προκαλεί ακραίες αντιπαραθέσεις. Οι ΗΠΑ αποτελούν πλέον μία υπερδύναμη που δημιουργεί κινδύνους στην παγκόσμια ειρήνη και στην γενική ευημερία, ακόμα και σε βάρος τους, σε αντίθεση με την Ρωσία που δεν έχει να απωλέσει τίποτε από την μέγιστη δυνατή αστάθεια.

Στο συγκεκριμένο περιβάλλον, η Κίνα θεωρείται ένας από τους ελάχιστους κερδισμένους του πολέμου, αλλά τα οφέλη της σταδιακά απομειώνονται από το χάος που προκαλούν οι ΗΠΑ, με ρυθμό ταχύτερο από τον συνηθισμένο. Από την στιγμή που επιθυμεί έναν σταθερό και ανοικτό κόσμο για να επωφεληθεί τα μέγιστα, η κινεζική ηγεσία προσδοκά διακαώς την λήξη του πολέμου και μάλλον περισσότερο από όσον αναμένει να συνεχίσει ο αντίπαλός της να πυροβολεί τα πόδια του.