Οι ανομολόγητες προθέσεις της ΕΕ απέναντι στην ελληνική κρίση

Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν απέτυχε. Πέτυχε ακριβώς αυτό για το οποίο σχεδιάστηκε. Από την πρώτη στιγμή ο πυρήνας του ευρωπαϊκού εγχειρήματος δεν ήταν η πολιτική ένωση των λαών της Ευρώπης. Ήταν η δημιουργία ενός υπερεθνικού οικονομικού χώρου μέσα στον οποίο η οικονομική ισχύς θα συγκεντρωνόταν σταδιακά σε όλο και λιγότερα κέντρα, ενώ τα εθνικά κράτη θα έχαναν βήμα προς βήμα τα εργαλεία ασκήσεως ανεξάρτητης πολιτικής.

Γι’ αυτό και κάθε στάδιο της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως είχε την ίδια κατεύθυνση. Η κατάργηση των δασμών, η κατάργηση των προστατευτικών μηχανισμών, η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων, η ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων, η ελεύθερη διακίνηση εργατικού δυναμικού, η κοινή αγορά, το κοινό νόμισμα, η υπερεθνική νομοθεσία και η συνεχής μεταφορά αρμοδιοτήτων από τα εθνικά κοινοβούλια προς ευρωπαϊκούς μηχανισμούς δεν ήταν ουδέτερες επιλογές.

Όλες οδηγούσαν προς την ίδια κατεύθυνση. Τη σταδιακή μεταφορά οικονομικής και πολιτικής ισχύος από τα έθνη σε υπερεθνικά κέντρα αποφάσεων. Η οικονομική ολοκλήρωση δεν ήταν ο σκοπός. Ήταν το εργαλείο. Το κοινό νόμισμα υπήρξε το αποφασιστικό βήμα αυτής της διαδικασίας. Από τη στιγμή που ένα κράτος χάνει το δικαίωμα να εκδίδει το δικό του νόμισμα, παύει να είναι πλήρως κυρίαρχο. Η νομισματική κυριαρχία δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια οικονομολόγων. Είναι θεμελιώδες στοιχείο της πολιτικής ανεξαρτησίας. Η Ευρωζώνη αφαίρεσε αυτό το εργαλείο από τα κράτη χωρίς να δημιουργήσει ένα αντίστοιχο ενιαίο πολιτικό κράτος. Το αποτέλεσμα ήταν απολύτως προβλέψιμο.

Οι ισχυρότερες βιομηχανικές οικονομίες απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερο πλεονέκτημα. Οι ασθενέστερες οικονομίες έχασαν σταδιακά την παραγωγική τους βάση. Η παραγωγή συγκεντρώθηκε στον πυρήνα. Η κατανάλωση μεταφέρθηκε στην περιφέρεια. Οι βιομηχανίες έκλεισαν. Η μεταποίηση συρρικνώθηκε. Η γεωργία προσαρμόστηκε στις κοινοτικές πολιτικές και όχι στις ανάγκες των εθνικών οικονομιών. Οι τοπικές οικονομίες μετατράπηκαν σε οικονομίες υπηρεσιών, τουρισμού και εισαγωγών. Αυτή δεν ήταν μια δυσάρεστη παρενέργεια. Ήταν η φυσική συνέπεια του μοντέλου.

Το χρέος ως εργαλείο υποταγής

Καμία οικονομία δεν μπορεί να επιβιώσει επί δεκαετίες με μειούμενη παραγωγή και αυξανόμενη κατανάλωση χωρίς να καταφύγει στον δανεισμό. Εδώ αποκαλύπτεται ο πραγματικός χαρακτήρας του συστήματος. Η Ευρωζώνη δεν δημιούργησε απλώς χρέος. Δημιούργησε την ανάγκη του χρέους. Δημιούργησε οικονομίες που δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν χωρίς συνεχή χρηματοδότηση. Μετέτρεψε ολόκληρα κράτη σε μόνιμους οφειλέτες. Και όποιος ελέγχει το χρέος ελέγχει τελικά και την πολιτική.

Το χρέος δεν ήταν απλώς ένα οικονομικό εργαλείο. Ήταν ένας μηχανισμός μεταφοράς εξουσίας. Κάθε κρίση χρέους οδηγούσε σε νέες παραχωρήσεις κυριαρχίας. Κάθε δανειακή σύμβαση συνοδευόταν από νέους περιορισμούς. Κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων παρουσιαζόταν ως τεχνική αναγκαιότητα. Το αποτέλεσμα ήταν πάντοτε το ίδιο. Λιγότερη εξουσία στα εθνικά κράτη. Περισσότερη εξουσία στα υπερεθνικά κέντρα.

Η ελληνική χρεοκοπία δεν ήταν η εξαίρεση. Ήταν η στιγμή κατά την οποία ο μηχανισμός λειτούργησε μπροστά στα μάτια όλων. Η χώρα έχασε ουσιαστικά τον έλεγχο της οικονομικής της πολιτικής. Η δημόσια περιουσία δεσμεύθηκε. Οι προϋπολογισμοί τέθηκαν υπό εξωτερική επιτήρηση. Η νομοθεσία υπαγορευόταν από θεσμούς που δεν λογοδοτούσαν στον ελληνικό λαό. Και όλα αυτά παρουσιάστηκαν ως φυσιολογικές συνέπειες μιας οικονομικής κρίσης. Στην πραγματικότητα αποτελούσαν την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας που είχε ξεκινήσει δεκαετίες νωρίτερα.

Η λέξη «τοκογλυφία» ενοχλεί πολλούς και έχει εξαφανιστεί από το σύγχρονο πολιτικό λεξιλόγιο. Όμως η ουσία της δεν βρίσκεται στο ύψος του επιτοκίου αλλά στη φύση της σχέσεως που δημιουργεί. Τοκογλυφία είναι η μετατροπή της ανάγκης του άλλου σε μόνιμη πηγή εξουσίας. Είναι η κατάσταση κατά την οποία ο οφειλέτης δεν δανείζεται για να αναπτυχθεί αλλά για να επιβιώσει, και όσο περισσότερο δανείζεται τόσο περισσότερο χάνει την ελευθερία των επιλογών του.

Οικονομική υποταγή

Υπό αυτή την έννοια, η Ευρωζώνη δεν λειτούργησε απλώς ως χώρος δανεισμού. Λειτούργησε ως μηχανισμός παραγωγής οφειλετών. Δημιούργησε οικονομίες που εξαρτώνται από το χρέος για τη λειτουργία τους και στη συνέχεια μετέτρεψε αυτή την εξάρτηση σε εργαλείο πολιτικής πειθαρχήσεως. Αυτό ακριβώς συνιστά τον δομικά τοκογλυφικό χαρακτήρα του συστήματος.

Γι’ αυτό η ελληνική κρίση δεν είναι πρωτίστως οικονομικό γεγονός. Είναι πολιτικό γεγονός. Αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η οικονομική εξάρτηση μετατρέπεται σε πολιτική εξάρτηση. Αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο το χρέος μετατρέπεται σε εξουσία. Και κυρίως αποκαλύπτει ότι η μεταφορά ισχύος από τα εθνικά κράτη προς τα υπερεθνικά κέντρα δεν υπήρξε ατύχημα της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως. Υπήρξε ο βασικός της προορισμός από την πρώτη ημέρα.