Η Δικαιοσύνη δεν αρκεί να είναι, πρέπει και να φαίνεται τίμια

Χωρίς την εμπιστοσύνη των πολιτών δεν μπορεί να λειτουργήσει η Δικαιοσύνη και χωρίς τη Δικαιοσύνη δεν μπορεί να λειτουργήσει ούτε η οικονομία, ούτε η κοινωνία, ούτε η Δημοκρατία και στο τέλος επικρατεί μια κατάσταση πλήρους αταξίας, όπως την περιγράφει ο Χόμπς στον “Λεβιάθαν”. Ειδικότερα για τη Δικαιοσύνη η εμπιστοσύνη των πολιτών από το 64% της πανελλήνιας δημοσκόπησης του καθηγητή Πανά το 2009, κυμαίνεται σύμφωνα με διάφορες πρόσφατες δημοσκοπήσεις μεταξύ 15-25%, ποσοστό που η Αθηνά Κακούρη σε άρθρο της θεωρεί υπερβολικό και μη δικαιολογούμενο.

Έχουν προβληθεί κάποιες αντιρρήσεις ως προς την αξιοπιστία των δημοσκοπήσεων, κυρίως γιατί οι περισσότεροι ερωτώμενοι δεν είχαν προσωπική εμπειρία από τα δικαστήρια, αλλά κάποιος με μια απλή έρευνα στο περιβάλλον του θα διαπιστώσει ότι με τα ίδια ποσοστά ανταποκρίνεται η κοινή γνώμη με επίκληση όμως συγκεκριμένων περιστατικών, που τα δικαιολογούν και με πηγή προέλευσης όχι μόνο τα ΜΜΕ, αλλά και από ίδια εμπειρία.

Εξάλλου είναι κοινή πεποίθηση ότι οι επώνυμοι βρίσκονται στο δικαστικό απυρόβλητο και ότι τυγχάνουν τέτοιας διακριτικής δικαστικής μεταχείρισης, που προκαλείται αγανάκτηση στη κοινωνία και ότι οι αρμόδιοι για τον έλεγχο των δικαστών κρύβουν τις εναντίον τους καταγγελίες για επιλήψιμες δικαστικές αποφάσεις κάτω από το χαλί, σε σημείο που δίνουν την εντύπωση ότι κατέχονται από το σύνδρομο του απατημένου συζύγου, που δεν θέλει να παραδεχθεί ότι η γυναίκα του τον απατά και την υπερασπίζεται.

Προσωπικά νομίζω, ότι η Δικαιοσύνη πρέπει σύμφωνα με τη γνωστή φράση του Ιουλίου Καίσαρα όχι μόνο να είναι τίμια, αλλά και να φαίνεται τίμια στη κοινή γνώμη. Φοβάμαι ότι μέχρι τώρα η ηγεσία της Δικαιοσύνης δεν ενδιαφέρονταν να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, γιατί κατηχείτο από εσωστρέφεια και με τη πρόφαση του πειθαρχικού απορρήτου των δικαστών και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, επικρατούσε άκρα του τάφου σιωπή για οτιδήποτε επιλήψιμο συνέβαινε στο τομέα της δικαιοσύνης. Η άποψη όμως αυτή είναι όχι μόνο εσφαλμένη, αλλά και επικίνδυνη, γιατί έτσι επιτρέπει τη διασπορά ψευδών και εσφαλμένων ειδήσεων για τη κατάσταση που επικρατεί στη δικαιοσύνη, με αποτέλεσμα μαζί με τα ξερά να καίγονται και τα χλωρά, που είναι οι εξαιρετικοί και εντιμότατοι δικαστές.

Η καθαρογράφηση των αθωωτικών αποφάσεων

Συνεπώς υπάρχει επιτακτική ανάγκη για εξωστρέφεια με την έννοια, ότι οι δικαστές οφείλουν να γνωστοποιούν τι συμβαίνει στη Δικαιοσύνη και να εξηγούν τι λένε οι δικαστικές αποφάσεις και κυρίως γιατί το λένε. Στις ποινικές αποφάσεις, που κυρίως ενδιαφέρουν τη κοινή γνώμη, αυτό επιτυγχάνεται μόνο με τη γνωστοποίηση της ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας των ποινικών αποφάσεων (αρθ. 93 παρ.3).

Αυτό όμως απαιτεί τη καθαρογράφηση όλων των ποινικών αποφάσεων κυρίως των αθωωτικών, που σύμφωνα με πρόσφατη γνωμοδότηση της Ολομέλειας του Εφετείου Αθηνών, αν δεν υπάρχει παράσταση για υποστήριξη της κατηγορίας, δεν καθαρογράφονται. Οι περιπτώσεις που επιτρέπεται η παράσταση για υποστήριξη της κατηγορίας προβλέπονται από το άρθρο 63 ΚΠΔ και αναφέρονται σε προσβολή ιδιωτικού συμφέροντος και όχι του δημοσίου συμφέροντος.

Έτσι όμως η δικανική κρίση λόγω της έλλειψης του φόβου του ελέγχου μπορεί να είναι εσφαλμένη, αυθαίρετη και όχι απροσωπόληπτη (αρθ. 177 ΚΠΔ), που σημαίνει μη ορθή απόδοση δικαιοσύνης. Φοβάμαι ότι τη περίπτωση αυτή δεν αξιολόγησε η ηγεσία του Αρείου Πάγου και ο Υπουργός Δικαιοσύνης, που αποδέχτηκαν την παραπάνω γνωμοδότηση, που εξαιρεί από κάθε έλεγχο περιπτώσεις μη ορθής απόδοσης δικαιοσύνης (επιεικώς) και υποδηλώνει άκρα εσωστρέφεια.

Το σκάνδαλο της πολεοδομίας και οι φήμες περί δωροδοκίας δικαστών

Πρόσφατα αποκαλύφθηκε σκάνδαλο διαφθοράς σε πολεοδομίες Δήμων της Β. Αττικής , που διερευνάται δικαστικά. Πρόκειται περί κυκλώματος, που διευθύνεται από ζεύγος πρώην υπαλλήλων πολεοδομίας με κομματικές διασυνδέσεις, το οποίο παρεμβαίνει έναντι αμοιβής από εργολάβους και ιδιώτες σε τακτοποιήσεις πολεοδομικών ζητημάτων. Κατά των μελών του κυκλώματος ασκήθηκε ποινική δίωξη και διατάχθηκε από τον ανακριτή η προσωρινή κράτηση έξι μελών, μεταξύ των οποίων και του παραπάνω ζεύγους, που σε αστυνομική έρευνα στο σπίτι τους βρέθηκε τεράστιο χρηματικό ποσό, που δεν μπόρεσαν να δικαιολογήσουν.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες από το φάκελο της ποινικής δικογραφίας, προκύπτει ότι το επικεφαλής του κυκλώματος ζεύγος έδωσε σε κάποιο μεσάζοντα, που δεν έγινε γνωστό το όνομα του, το ποσό των 20.000 ευρώ για να το δώσει στο δικαστή που δίκαζε κατηγορία κατά του ζεύγους για ανακριβή δήλωση οικονομικής κατάστασης. Δεν προκύπτει όμως το όνομα του δικαστή, αλλά κατά τις ίδιες πληροφορίες το ζεύγος πρωτόδικα καταδικάστηκε, αλλά αθωώθηκε στο εφετείο χωρίς να προκύπτει ο λόγος αθώωσης λόγω μη καθαρογράφησης της απόφασης. Για το σοβαρό αυτό ζήτημα δεν υπάρχει επίσημη πληροφόρηση ούτε από τα ΜΜΕ με άλλες πληροφορίες.

Είναι γεγονός, ότι διαχρονικά κυκλοφορούν διάφορες αόριστες φήμες για δωροδοκία δικαστών συνήθως με τη μεσολάβηση επιτηδείων, που κυκλοφορούν με διάφορες ιδιότητες στον ευρύτερο δικαστικό χώρο και είναι γνωστοί στους παροικούντας στην Ιερουσαλήμ, όπως και οι ταρίφες τους. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση υπάρχει ορισμένη κατά ποσό και υπόθεση καταγγελία, που έπρεπε ήδη να έχει διερευνηθεί από τα αρμόδια δικαστικά όργανα με παράλληλη ενημέρωση της κοινής γνώμης και με τη παρατήρηση ότι μάλλον ο μεσάζοντας ενθυλάκωσε το παραπάνω ποσό, όπως συμβαίνει κατά κανόνα στις φημολογούμενες δωροδοκίες δικαστών.

Επειδή οι δημοσιογραφικές πληροφορίες για το παραπάνω θέμα είναι ισχνές και χωρίς διασταύρωση, πρέπει να διερευνηθεί αρμοδίως η βασιμότητα της παραπάνω καταγγελίας με καθαρογράφηση της αθωωτικής απόφασης, γιατί η αιτιολογία της δικανικής κρίσης αποτελεί την ασπίδα προστασίας του δικαστή και εμπεδώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη.

Το στοίχημα της εμπιστοσύνης των πολιτών στη Δικαιοσύνη

Σαφώς γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια για αναδιοργάνωση και εκσυχρονισμό της λειτουργίας της Δικαιοσύνης με την ηλεκτρονική ψηφιοποίηση της, όπως εκδίδεται σωρεία ορθών αποφάσεων προς όφελος της κοινωνίας και της οικονομίας, αλλά εκδίδονται και αποφάσεις, που δίνουν την εντύπωση ότι είναι προϊόν παρέμβασης ή διακριτικής μεταχείρισης επωνύμων ή ηθελημένης εσφαλμένης κρίσης. Αυτές δημοσιοποιούνται από τα ΜΜΕ και το διαδίκτυο ευρύτατα, διασύρουν τη δικαιοσύνη και κλονίζουν τη εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτή, γιατί λόγω εσωστρέφειας δεν υπάρχει ενημέρωση των πολιτών.

Ελπίζω με την επιλογή νέας ηγεσίας στον Άρειο Πάγο να επικρατήσει η εξωστρέφεια, να βγουν κάποιοι σκελετοί από τη ντουλάπα, εννοώ κάποιες υποθέσεις που εκκρεμούν σχεδόν επί εικοσαετία, να υπάρξει πειθαρχικός έλεγχος δικαστών για δικανική κρίση, που υπερβαίνει τα ακραία όρια της και να γίνει προσπάθεια με έργα και όχι με λόγια να κερδηθεί εκ νέου η εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη, που είναι απαραίτητη για τη καλή λειτουργία της.