Δώρο στο Νετανιάχου η ακύρωση(;) της εκεχειρίας ΗΠΑ-Ιράν

O Νετανιάχου αντιμετωπίζει εκλογές με τελευταίο όριο διεξαγωγής την 27η Οκτωβρίου. Η δημοφιλία του είχε ανακάμψει μετά την απότομη καθίζησή της με τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου του 2023, την αρχική διαχείριση των συγκρούσεων στην Γάζα και τις διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση των ομήρων, χάρη στις επακόλουθες επιχειρήσεις των Ισραηλινών εναντίον της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του Ιράν.

Πάντως η συμμαχία του στην κυβέρνηση με τους ακραίους εθνικιστές και τους φανατικούς ορθόδοξους Εβραίους, δημοσκοπικά υπολείπεται των αναγκαίων ψήφων για να εξασφαλίσει τις επόμενες εκλογές 61 έδρες στο κοινοβούλιο και να διατηρήσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αν και ο Νετανιάχου σχεδιάζει επιχείρηση ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, καταλήγει στο χείλος του γκρεμού, διακινδυνεύοντας την προσωπική του ανατροπή.

Παρά το γεγονός ότι η υποστήριξη στο εσωτερικό για τον πόλεμο σε πολλά μέτωπα παραμένει ισχυρή, (από την στιγμή που οι Ισραηλινοί αντιμετωπίζουν ως υπαρξιακή απειλή για την χώρα τους το Ιράν και τις πολιτοφυλακές που ελέγχει), εντούτοις οι περισσότεροι έχουν απηυδήσει με τα σκάνδαλα του πρωθυπουργού τους, τις επιθέσεις του κατά των δημοκρατικών θεσμών και την υποταγή του στα συμφέροντα των φανατικών ορθοδόξων και των εποίκων στην Δυτική Όχθη.

Μία αποφασιστική νίκη έναντι του Ιράν έχει την δυναμική να αντιστρέψει τις συνθήκες υπέρ του, αλλά όπως το θέτει ο Γιάιρ Λαπίντ, ένας από τους βασικούς πολιτικούς του αντιπάλους, «τρία χρόνια μετά τις 7 Οκτωβρίου, η Χαμάς ελέγχει την Γάζα, η Χεζμπολάχ τον Λίβανο και αντί του 86χρονου Χαμενεϊ, στην ηγεσία ου Ιράν, έχουμε τώρα έναν 56χρονο Χαμενεϊ».

Η ενδεχόμενη συμφωνία

Μία ενδεχόμενη συμφωνία του Λευκού Οίκου με την Τεχεράνη δεν θα επιτρέψει στο ιρανικό καθεστώς μόνον να παραμείνει ανέπαφο, αλλά και να είναι πλέον γεωπολιτικά ισχυρότερο, σε σχέση με την θέση του προ του πολέμου. Εάν υλοποιηθεί πριν από τις εκλογές στο Ισραήλ, τινάζει στον αέρα τα επιχειρήματα του Νετανιάχου προς το εκλογικό σώμα, καθώς θέλει να εμφανίζεται εκείνος ως ο μόνος ικανός να κατατροπώσει το Ιράν, να διαχειρισθεί τον Αμερικανό πρόεδρο και να διατηρήσει το Ισραήλ απόλυτα ασφαλές.

Χωρίς την συγκεκριμένη ασπίδα, μένουν μόνον οι επισφάλειές του και ειδικά οι πολλές ποινικές υποθέσεις που εκκρεμούν εις βάρος του. Μάλιστα με τον Ισραηλινό πρόεδρο Ισαάκ Χέρζογκ να αρνείται να του δώσει χάρη, σε πείσμα των πιέσεων του Τραμπ, οι δίκες διαφθοράς εις βάρος του θα αποτελέσουν κύριο θέμα της προεκλογικής περιόδου, αυξάνοντας τις πιθανότητες ήττας, πέραν των συνηθισμένων πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Ιστορικά η μεγαλύτερη επιτυχία του Νετανιάχου έγκειται στον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης που αποτελείται από κόμματα της Δεξιάς, του Κέντρου, της Αριστεράς και του αραβικού στοιχείου, με το δικό του να παραμένει σχετικά ενωμένο και αρραγές. Οι ακραίοι εθνικιστές και οι φανατικοί ορθόδοξοι Εβραίοι εταίροι του, αποσπούν πάντως πολιτικές παραχωρήσεις που καμία άλλη κυβέρνηση δεν επρόκειτο να αποδεχθεί (όπως και οι προηγούμενες κυβερνήσεις συνασπισμού του Nετανιάχου).

Τα πολιτικά μέτωπα

Η ενότητα του μετώπου του εμφάνισε ρωγμές, όταν τα φανατικά ορθόδοξα κόμματα των Εβραίων SHAS και UTJ απέσυραν προσωρινά την υποστήριξή τους από τον συνασπισμό του, το 2025. Τότε ο Νετανιάχου απέτυχε να υπερψηφισθεί το νομοσχέδιο που απάλλασσε από τις στρατιωτικές υποχρεώσεις τους ψηφοφόρους των κομμάτων τους. Πρόκειται για απαίτηση που δεν διέθετε την πολυτέλεια να ικανοποιήσει, χωρίς να απωλέσει ψήφους εθνικιστών, εφέδρων, αλλά και του ευρύτερου κοινού.

Στο αντίπαλο στρατόπεδο, δύο πρώην πρωθυπουργοί, ο κεντρώος Γιάιρ Λαπίντ και ο δεξιός Ναφταλί Μπένετ συγχώνευσαν τα κόμματά τους, αποφασίζοντας κοινή προεκλογική εκστρατεία και ενιαίο ψηφοδέλτιο, μεγιστοποιώντας τις δυνατότητές τους για περισσότερες έδρες στο Κοινοβούλιο. Ουσιαστικά προέβαλαν την ενότητα μίας συμμαχίας, που της απέφερε την εξουσία το 2021, για να την απωλέσει όμως σύντομα λόγω εσωτερικών αντιθέσεων στην συμπαράταξή τους.

Οι τωρινές εξελίξεις

Οι δημοσκοπήσεις της τρέχουσας περιόδου δείχνουν πως η συμμαχία Λαπίντ-Μπένετ θα μπορούσε να αποσπάσει 59 έδρες στη Βουλή και θα της υπολείπονταν μόλις δύο για να αποκτήσει την πλειοψηφία, αλλά αυτές μπορεί να μην τις λείψουν, εάν προκύψει κατά την προεκλογική περίοδο η συμφωνία του Λευκού Οίκου με την Τεχεράνη.

Εάν ο δημοφιλής πρώην αρχηγός του γενικού επιτελείου, Γκάντι Άιζενκοτ (Gadi Eisenkot) με μεγάλη απήχηση στους ψηφοφόρους που διατηρούν ανησυχίες σε θέματα ασφαλείας, συμπράξει με την συμμαχία των Λαπίντ-Μπένετ και δεν κινηθεί ανεξάρτητα στις εκλογές, τότε θα παγιώσει την ισχύ της συμμαχίας.

Επιπλέον πιθανές αποχωρήσεις βουλευτών από το κόμμα LIKUD του Νετανιάχου, που μάλλον θα επιχειρήσουν με την αποστασιοποίησή τους από τον πρωθυπουργό να διασφαλίσουν το πολιτικό τους μέλλον, θα διευρύνει την διαφορά σε βάρος του LIKUD. Αναμφίβολα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ορθά αποκαλείται “υπόδειγμα επιβίωσης”, από την στιγμή που κατά περιόδους χαρακτηρίζεται πολιτικά νεκρός, αλλά πάντα επιτυγχάνει να διατηρεί την θέση του και την ηγεσία. Μία έστω και καθυστερημένη απονομή χάριτος από τον πρόεδρο Χέρζογκ ίσως ευνοήσει την επιστροφή ψηφοφόρων που έχουν απομακρυνθεί εξαιτίας των κατηγοριών και των δικών που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου.

Τα αραβικά κόμματα “κόκκινη γραμμή”

Από την άλλη πλευρά το μεγαλύτερο μέρος του μετώπου της αντιπολίτευσης υπό την ηγεσία του Μπένετ, ήδη απορρίπτει κάθε προοπτική συμμαχίας με τα κόμματα των Αράβων, λόγω των πιέσεων των εθνικιστών μετά τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου και της ανάγκης να αποσπάσει ψήφους από τον συνασπισμό του Νετανιάχου. Οι συνεργασίες με τα κόμματα αυτά κρίνονται ως τοξικές.  Όμως, χωρίς τις δέκα έως δώδεκα έδρες που προβλέπεται να καταλάβουν τα κόμματα των Αράβων, η πορεία προς την δημιουργία μεγάλης πλειοψηφίας εναντίον του Νετανιάχου, δυσχεραίνεται.

Ο νυν πρωθυπουργός από την άλλη, θα εξαγριώσει πολλούς ψηφοφόρους αν σχηματίσει κυβέρνηση με την υποστήριξη των κομμάτων των Αράβων, γνωρίζοντας όμως πως εάν το μέτωπο εναντίον του δεν επιτύχει να σχηματίσει κυβέρνηση, τότε θα παραμείνει στον πρωθυπουργικό θώκο έως τις νέες εκλογές. Στην περίπτωση συμφωνίας των ΗΠΑ με το Ιράν κατά την διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, οι δημοσκοπήσεις θα δείξουν ότι ο Νετανιάχου χάνει ακόμα περισσότερες ψήφους και ότι αυξάνονται οι πιθανότητες εκλογικού αδιεξόδου, ακόμα και με τα κόμματα των Αράβων να μην μπαίνουν στην εξίσωση για καμία πλευρά.

Οι διαφωνίες με τον Τραμπ

Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι όσο θα αυξάνονται οι πιθανότητες να χάσει τις εκλογές, τόσο περισσότερα ρίσκα θα παίρνει. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι, παρά τις πιέσεις του Λευκού Οίκου να διακόψει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, εκείνος επιλέγει να τις κλιμακώνει. «Δεν σταματάμε την πίεση. Αντιθέτως, την αυξάνουμε διαρκώς», σπεύδει να δηλώσει ο ίδιος.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξακολουθεί να διατηρεί ένα αποτελεσματικό δικαίωμα αρνησικυρίας, παρά την επανάληψη των συγκρούσεων στο Ιράν και μένει το ερώτημα αν εξακολουθεί να είναι πρόθυμος να συνεχίσει τον πόλεμο. Σίγουρα ο Λίβανος συνιστά έναν μοχλό ανατροπής των εξελίξεων.

Στο εσωτερικό της χώρας του ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει αφόρητες πιέσεις για να εργαλειοποιήσει τον Λίβανο, ενώ ακόμα και εάν υπάρξει τελικώς συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν – που θα περιλαμβάνει και την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στον Λίβανο – ο Ισραηλινός πρωθυπουργός θα εκτιμήσει πως ούτε ο Αμερικανός πρόεδρος, ούτε η Τεχεράνη θα διακινδυνεύσουν ειρηνική διευθέτηση μετά από σκληρές συγκρούσεις, χάριν της Χεζμπολάχ.

Εάν πάντως οι διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ με το Ιράν καταρρεύσουν οριστικά, με συνέπεια την γενίκευση των εχθροπραξιών, τότε ο Νετανιάχου θα αποκτήσει απόλυτη ελευθερία δράσης για να κλιμακώσει τον πόλεμο στον Λίβανο. Αλλά και εάν οι διαπραγματεύσεις σύρονται σε διάρκεια, έχει την δυνατότητα να επιχειρηματολογήσει στον Λευκό Οίκο, ότι μία ασφυκτική πίεση στην Χεζμπολάχ θα εξαναγκάσει την Τεχεράνη να αποδεχθεί τους όρους μίας συμφέρουσας συμφωνίας για τις ΗΠΑ, οπότε κάθε επιλογή του παρέχει το κίνητρο να κλιμακώσει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο πριν από τις εκλογές.

Το εάν και κατά πόσον η επιλογή του πρόκειται να αποδώσει καρπούς, αποτελεί εντελώς διαφορετικό ερώτημα, διότι από την στιγμή που ο Νετανιάχου υπόσχεται την ολοκληρωτική νίκη επί μία σχεδόν τριετία, εναντίον της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του καθεστώτος της Τεχεράνης και κάθε φορά αποτυγχάνει, μάλλον έρχεται η στιγμή να πληρώσει το τίμημα.