Γιατί ανεβαίνει η “Ακροδεξιά” στη Δύση

Κανένας όμως – ούτε ο Γκράμσι, ούτε ο Πουλαντζάς, ούτε ο Καστοριάδης – δεν πρόβαλαν αυτή την ερμηνεία σε συσχετισμό με την εξέλιξη του μπλοκ εξουσίας στις αστικές δημοκρατίες. Ίσως επειδή δεν γινόταν να διαβλέψουν ότι ο κοινοβουλευτισμός – δομικό στοιχείο της αστικής δημοκρατίας – δεν θα αρκούσε για την αποτροπή της βαθμιαίας πολιτικής “συνοστέωσης” της κρατικής γραφειοκρατίας και στη Δύση. Ούτε προείδαν τη σταδιακή μετατροπή του σκληρού πυρήνα του γραφειοκρατικού μηχανισμού της εξουσίας σε “ταξικό” αυτοσκοπό, με χαρακτηριστικά αναπαραγωγής και διαιώνισης σχεδόν ίδια μ’ εκείνα που πρωτοείδε έγκαιρα ο Τρότσκι στο σοβιετικό κράτος.

Γιατί; Επειδή με την “αθρήνητη” εξαφάνιση του “υπαρκτού σοσιαλισμού” κάθε αντίπαλο δέος αυτόματα εξαλείφθηκε ως πολιτική και κοινωνική πιθανότητα για τις εργατικές μάζες και τους απόκληρους της Δύσης. Οι “αγορές” μπορούν πάλι ύστερα από ογδόντα χρόνια να επιστρέψουν σε εποχές “Όλιβερ Τουίστ” παγκοσμιοποιώντας αρχικά το κόστος παραγωγής και επανεθνικοποιώντας σήμερα το μέγιστο κέρδος…

Στη Δύση τα κόμματα εξουσίας του κοινοβουλευτικού τόξου, αντί να εκπροσωπούν τους κατά πλειοψηφία ψηφοφόρους τους, μετατρέπονται σταδιακά εδώ και σαράντα χρόνια, σε τροχονόμους συμφερόντων και σε εγγυητές ενός κλειστού μπλοκ εξουσίας. Με “χρυσά αλεξίπτωτα” ή με “περιστρεφόμενες πόρτες” διαιωνίζουν ένα ατέρμονα κύκλο εξαιρετικά προνομιούχων κρατικών αξιωματούχων -από τους οποίους εξαρτώνται- ενώ όλο και περισσότερο αναδεικνύεται σαν πολιτικός αντίπαλος όχι η αντιπολίτευση αλλά τα συμφέροντα της κοινωνίας.

Αντίστοιχα η κοινωνική πλειοψηφία – ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση όσων τη συναπαρτίζουν – προσλαμβάνει τις προτεινόμενες από το κοινοβουλευτικό τόξο πολιτικές ως όλο και περισσότερο αναντίστοιχες με τα πραγματικά της προβλήματα και αντιδρά, ανάλογα με τις συνθήκες, είτε με αντισυστημικό ακτιβισμό, είτε με αυτοαποξένωση παύοντας απλούστατα να συμμετέχει. Χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής σοβαρές συνέπειες για τη σταθερότητα του συστήματος…

Στα μουσουλμανικά κράτη, ακόμη και σε όσα διατηρούν τυπικά καθεστώς “εκκοσμίκευσης”, το ζήτημα της αντιστοίχισης των κοινωνικών αναγκών με την πολιτική διακυβέρνηση έχει απαντηθεί στην πράξη με το πιεστικό λαϊκό πρόταγμα για “περισσότερο ισλάμ”. Υπό την έννοια αυτή, το κοράνι έχει πλέον υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τους ξοφλημένους “τριτοκοσμικούς” και μαρξιστικούς πειραματισμούς.

Οι θρησκευόμενες μάζες είτε εκπροσωπούνται ενεργά στους μηχανισμούς διακυβέρνησης (Τουρκία, Υεμένη, Αφγανιστάν), είτε, υπό το φόβο της απειλητικής τους ριζοσπαστικοποίησης (Αίγυπτος, Ιράκ, Αλγερία), το μπλοκ εξουσίας -όσο ανόσιο και αν ηχεί σε μας- εξαναγκάζεται σε μεγαλύτερο βαθμό πολιτικής αντιστοίχισης με τις κοινωνικές απαιτήσεις απ’ όσο ίσως οι σύγχρονες αστικές δημοκρατίες.

Με δεδομένη εννοείται την εκεί σπανιότητα πόρων λόγω διαφθοράς, αδιαφάνειας και κάθε είδους ανισοτήτων. Το θεμελιώδες εξ άλλου πολιτικό δίπολο του αστικού κράτους, δημοκρατία ή ολοκληρωτισμός, δεν είναι οριζόντια μεταβιβάσιμο στη μουσουλμανική κοσμοθεωρία. Γιατί το ισλάμ δεν είναι μόνο θρησκεία αλλά ολιστική βιοθεωρητική κοσμοαντίληψη. Ένας οδικός χάρτης ζωής αποκλειστικά για “πιστούς”.

Εξουσία και Δύση: Τι μας ξημερώνει…

Στη Δύση, στην εποχή Τραμπ η κοινωνική αποδοχή για την άκαμπτη πολιτική τάξη καταρρέει. Το MAGA κονιορτοποίησε τη δήθεν πολιτική ορθότητα που η πολιτική ηγεμονία των LibDems είχε επιβάλει ως κυρίαρχη ιδεολογία στη Δύση τα τελευταία 30 χρόνια. Από την άλλη “ενσωμάτωσε” (προσωρινά;) την “ακροδεξιά” ριζοσπαστικοποίηση των φτωχών πληθυσμών στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ. Και το αφήγημα της Αριστεράς “οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι” επί Τραμπ μεταλλάχθηκε στο “οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί έχουν δουλειά”.

Έτσι η άλλοτε “βολική” πολιτική σύγκλιση κεντροαριστεράς και κεντροδεξιάς αποστερήθηκε από τα ταυτοτικά της στοιχεία και εξ αιτίας του θολού αφηγήματος της αποδυναμώνεται. Το παράδειγμα του MAGA απέδειξε πως το αίτημα για ξήλωμα των κομμάτων των κρατικών αξιωματούχων και της σκληρής γραφειοκρατίας οδηγεί σε αντισυστημικές αντιδράσεις εναντίον του κατεστημένου πολιτικού συστήματος, αλλά όχι κατ’ ανάγκη και του μπλοκ εξουσίας. Γιατί σε αντίθεση προς τα μουσουλμανικά κράτη, στη Δύση, όπως προαναφέρθηκε, σήμερα δεν υπάρχει ιδεολογική βιοθεωρία ανατρεπτικής κοινωνικής κινητοποίησης όπως άλλοτε ο σοσιαλισμός.

Κάτω από τις συνθήκες αυτές η ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας οδηγεί σε συστράτευση με ακραίες επιλογές. Αν όχι σε ωμή αντισυστημική βία, ωθεί ωστόσο σε απερίσκεπτη αντισυστημική ψήφο. Η Αριστερά, επιβαρυμένη με την ανοχή της απέναντι στην κεντροαριστερά και την κεντροδεξιά, συχνά και λόγω συγκυβέρνησης με σχήματα προς τα δεξιά της, λίγες ελπίδες έχει απέναντι στα ριζοσπαστικά δεξιά μορφώματα που μόνο κατά τη μαζική τους απήχηση συγγενεύουν με το φασισμό και δεν απωθούν πια ούτε τους απόκληρους που άλλοτε θα ψήφιζαν Αριστερά.

Ο κάθε Melanchon θα περιοριστεί έτσι στην εκπροσώπηση το πολύ του ενός τρίτου μιας αποδιοργανωμένης κοινωνίας. Και πλην εξαιρετικού απροόπτου (όπως το 2017…), μια ξεδοντιασμένη πολιτικά Marine Le Pen θα αναλάβει το βάρος διαχείρισης της κοινωνικής ριζοσπαστικοποίησης και της απορρόφησής της από το απαρασάλευτο μπλοκ εξουσίας. Πώς; Μέσω περισσότερης επανεθνικοποίησης της παραγωγής και ρηχής αναδιανομής του όποιου οφέλους προκύψει στα κοινωνικά στρώματα που θα τη στηρίξουν…
Στην Ευρώπη μακάρι να κοιταχτούμε από τώρα κατάματα γι’ αυτά που έρχονται.