Τί δείχνει η υπόθεση Γκιλφόϊλ για το σύστημα εξουσίας Τραμπ

Η αποφορά που αναδύεται από την υπόθεση Γκιλφόιλ αποτελεί από μόνη της κατηγορία. Και δεν ήταν ανάγκη να έχουν εξελιχθεί έτσι τα πράγματα. Μεγαλωμένη σε μια μεσοαστική οικογένεια στην Καλιφόρνια, η Κίμπερλι απέκτησε πτυχίο Νομικής και εργάστηκε ως αναπληρώτρια εισαγγελέας, ασχολούμενη με υποθέσεις ενηλίκων και ανηλίκων.

Παντρεύτηκε τον ανερχόμενο πολιτικό Γκάβιν Νιούσομ. Ο γάμος τους διαλύθηκε ύστερα από λίγα χρόνια, εκείνη στράφηκε στον κόσμο του θεάματος και κατάφερε να εξασφαλίσει για λίγο ένα τηλεοπτικό στασίδι στο Fox News. Ο αδίστακτος ανταγωνισμός, η εμμονή με το εγώ και η ανεξέλεγκτη αρπακτικότητα, στο κανάλι συντηρητικής προπαγάνδας του Ρότζερ Έιλς, φαίνεται πως διαμόρφωσαν την πολιτική και δημόσια περσόνα της. Έτσι, μετατράπηκε στην ιδανική ακόλουθο του κινήματος MAGA και σε μέλος της αυλής του Τραμπ.

Οι καταγγελίες στο Fox News

Το Fox News διέκοψε το συμβόλαιό της αρκετά χρόνια πριν από τη λήξη του, έπειτα από καταγγελίες για ανάρμοστη συμπεριφορά στον χώρο εργασίας. Μια νεαρή απόφοιτος πανεπιστημίου, η οποία είχε προσληφθεί ως βοηθός της, υπέβαλε επίσημη καταγγελία. Σύμφωνα με το New Yorker, η βοηθός υποστήριξε ότι η Γκιλφόιλ την υπέβαλλε συστηματικά σε εξευτελιστική, κακοποιητική και ανάρμοστη συμπεριφορά.

Μεταξύ άλλων, κατήγγειλε ότι αναγκαζόταν συχνά να εργάζεται στο διαμέρισμα της Γκιλφόιλ στη Νέα Υόρκη, ενώ εκείνη κυκλοφορούσε γυμνή, και ότι της έδειχνε άσεμνες φωτογραφίες ανδρών με τους οποίους είχε σεξουαλικές σχέσεις. Η καταγγελία ανέφερε επίσης ότι η Γκιλφόιλ μιλούσε ακατάπαυστα και με ωμές λεπτομέρειες για τη σεξουαλική της ζωή.

Σε άλλες περιπτώσεις, σύμφωνα με την ίδια καταγγελία, φέρεται να προέτρεπε τη βοηθό της να υποκύψει στις απαιτήσεις εργαζομένου του Fox για σεξουαλικές χάρες και να κοιμηθεί με πλούσιους και ισχυρούς άνδρες. Επιπλέον, φέρεται να απαιτούσε να μοιράζονται δωμάτιο κατά τη διάρκεια επαγγελματικών ταξιδιών και να διανυκτερεύει η βοηθός στο διαμέρισμά της. Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, η βοηθός φέρεται να έλαβε περισσότερα από τέσσερα εκατομμύρια δολάρια για να σιωπήσει.

Η πολιτική της διαδρομή

Στην προεκλογική εκστρατεία του 2020, η Κίμπερλι ήταν ένα από τα λαμπερά ονόματα του Ντόναλντ Τραμπ. Μίλησε την πρώτη βραδιά του συνεδρίου των Ρεπουμπλικανών, προώθησε την οργάνωση “Women for Trump” και περιόδευσε στις ΗΠΑ, ξεσηκώνοντας τους πιστούς του MAGA υπέρ του Τραμπ. Παράλληλα, συνδέθηκε ερωτικά με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ. Οι δυο τους αρραβωνιάστηκαν, αλλά αργότερα χώρισαν.

Η ειδική επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων που διερεύνησε την επίθεση στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 ανέδειξε τον ρόλο της Γκιλφόιλ στην οργάνωση της συγκέντρωσης που προηγήθηκε της επίθεσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο σχετικό ρεπορτάζ, είχε συγκεντρώσει τρία εκατομμύρια δολάρια για τη συγκέντρωση “Save America”, είχε συμβάλει στην επιλογή ομιλητών της ακροδεξιάς, είχε συσκεφθεί με τον Τραμπ και συμβούλους του λίγο πριν από την επίθεση και, στην ομιλία της προς το πλήθος, είχε επαναλάβει ψευδείς ισχυρισμούς περί εκλογικής νοθείας.

Τελικά, όμως, ακόμη και η σχέση της με την οικογένεια Τραμπ έφτασε στο τέλος της. Ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ την εγκατέλειψε και αργότερα συνδέθηκε με άλλη γυναίκα. Έτσι, ο πρόεδρος Τραμπ κατέφυγε σε ένα δοκιμασμένο τέχνασμα της αμερικανικής πολιτικής: τον διορισμό ενός προσώπου από τον στενό του κύκλο σε πρεσβευτική θέση. Η Ελλάδα επιλέχθηκε ως ο σταθμός της Γκιλφόιλ.

Ο χρηματοδότης που ζητούσε ανταλλάγματα

Η Wall Street Journal ανέφερε ότι, καθώς πλησίαζε η ακρόαση επικύρωσης του διορισμού της το 2025, η Γκιλφόιλ παραπονιόταν σε φίλους της ότι είχε ξεμείνει από χρήματα. Στη δήλωση οικονομικών συμφερόντων που υπέβαλε τον Φεβρουάριο του 2025, δήλωσε υποχρεώσεις που περιλάμβαναν δάνειο για σκάφος αξίας από 100.000 έως 250.000 δολάρια και στεγαστικό δάνειο αξίας από ένα έως πέντε εκατομμύρια δολάρια.

Παράλληλα, δήλωσε περιουσιακά στοιχεία που περιλάμβαναν ένα κέντρο ιατρικής αισθητικής και μια νέα εταιρεία βότκας, καθένα με εκτιμώμενη αξία από ένα έως πέντε εκατομμύρια δολάρια, καθώς και σχεδόν 800.000 δολάρια σε έσοδα από podcast. Δεν είχε βρεθεί, επίσης, αγοραστής για την έπαυλη στη Φλόριντα που κατείχε από κοινού με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ.

«Έχω ένα σωρό σ@@τά να διευθετήσω μέχρι τότε και χρειάζομαι να βγάλω χρήματα», φέρεται να έγραψε στον πρώην χρηματοδότη της, Έρικ Ντίτερς, ο οποίος είχε καταβάλει εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια στους Τραμπ και στην Κίμπερλι, προσδοκώντας ότι θα τον βοηθούσαν να ξεμπλέξει από ορισμένα νομικά και φορολογικά προβλήματα. Η απάντησή του ήταν αποκαλυπτική: «Σου έχω δώσει 300.000 δολάρια όλα αυτά τα χρόνια. Μέχρι σήμερα δεν έχω λάβει ούτε μία χάρη. Δεν είμαι αφελής ούτε κορόιδο. Θέλω αποτελέσματα».

Όταν η Γκιλφόιλ άρχισε να ανησυχεί για τη γραπτή επικοινωνία τους, φέρεται να του απάντησε: «Σταμάτα να τα καταγράφεις όλα αυτά γραπτώς. Είναι πραγματικά επικίνδυνο». Ο Ντίτερς δεν εξόφλησε τις οφειλές της από πιστωτικές κάρτες. Μιλώντας στο MS NOW, χαρακτήρισε την προηγούμενη συμφωνία του με τη Γκιλφόιλ «απολύτως μια συμφωνία ανταλλαγής ανταλλαγμάτων».

Αθήνα: Καταγγελίες για τοξικό εργασιακό περιβάλλον 

Η θητεία της Γκιλφόιλ ως πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα συνοδεύτηκε από καταγγελίες που έπληξαν την εικόνα της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής. Η βρετανική Daily Mail δημοσίευσε αποκαλυπτικό ρεπορτάζ για τη συμπεριφορά της, την οποία παρομοίασε με εκείνη μιας σύγχρονης Μαρίας Αντουανέτας.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλέστηκε η εφημερίδα, στο εσωτερικό της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα επικρατούσε τοξικό εργασιακό περιβάλλον. Ελληνικές πηγές ανέφεραν ότι η Γκιλφόιλ είχε ξεσπάσματα στον χώρο εργασίας και απειλούσε υφισταμένους της με άμεση απόλυση. Σε αρκετές περιπτώσεις, σύμφωνα με το δημοσίευμα, φέρεται να εκτόξευε προς τους εργαζομένους της πρεσβείας την πλέον χαρακτηριστική απειλή της: «Κάντε το, γ@@ώτο, αλλιώς απολύεστε, γ@@ώτο!»

Πηγές με άμεση γνώση περιέγραψαν στην Daily Mail ένα περιστατικό που φέρεται να συνέβη στη Μύκονο, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. «Η Γκιλφόιλ έπινε στις τέσσερις τα ξημερώματα. Τηλεφώνησε στον Βασίλη, που ανήκει στην ομάδα ασφαλείας της και ο οποίος προφανώς κοιμόταν, αλλά δεν απάντησε. Την επόμενη ημέρα, εκείνη τον υποβίβασε». Το αίτημά της, σύμφωνα με την πηγή, ήταν να της είχε φέρει περισσότερα… παγάκια!

Ανακαίνιση με χρήματα εύπορων Ελλήνων

Η Daily Mail ανέφερε ακόμη ότι η Γκιλφόιλ προχώρησε σε ανακαίνιση της πρεσβευτικής κατοικίας, συμπεριλαμβανομένου ολόκληρου του επάνω ορόφου και της εγκατάστασης νέων μπάνιων, με ιδιωτικά χρήματα που φέρεται να ζήτησε από εύπορους Έλληνες. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στη συνέχεια απομάκρυνε τον επικεφαλής της διοικητικής υπηρεσίας της πρεσβείας, διπλωμάτη καριέρας, όταν εκείνος εξέφρασε αντιρρήσεις για τις εργασίες, τις οποίες θεωρούσε παραβίαση των κανόνων δεοντολογίας και των κυβερνητικών διαδικασιών.

Η εφημερίδα ανέφερε επίσης ότι η Γκιλφόιλ φέρεται να προσπάθησε να αποφύγει την πληρωμή λογαριασμού 1.800 δολαρίων για δείπνο στο ξενοδοχείο Four Seasons. Ελληνική πηγή δήλωσε στην Daily Mail: «Όποτε την προσκαλούν κάπου, ζητά συγκεκριμένη σαμπάνια που είναι εξωφρενικά ακριβή, επειδή είναι το μόνο αλκοόλ που πίνει».

Σε ένα ακόμη περιστατικό που ανέφερε η Wall Street Journal, η Γκιλφόιλ φέρεται να είπε σε Έλληνα υπουργό, αναφερόμενη στη δυνατότητα ανατροπής ξένων κυβερνήσεων: «Μπορούμε να το κάνουμε αυτό σε όποια χώρα θέλουμε. Μπορούμε να το κάνουμε κι εδώ»!

Η Γκιλφόιλ και η MAGA κουλτούρα

Η Γκιλφόιλ αντιπροσωπεύει, για τους επικριτές της, την ουσία της πολιτικής κουλτούρας Τραμπ και MAGA: Την ωμή και αδικαιολόγητη προσβολή, την ηθική και οικονομική διαφθορά, τον εγωκεντρισμό και την αποκρουστική δημόσια εικόνα. Υπερβολικά μακιγιαρισμένη, με εμφανώς αλλοιωμένα χαρακτηριστικά από αισθητικές επεμβάσεις και με δημόσια παρουσία που έχει προκαλέσει έντονα σχόλια, η Γκιλφόιλ έγινε για τους επικριτές της σύμβολο μιας πολιτικής κουλτούρας που δίνει προτεραιότητα στην εικόνα, στην προσωπική προβολή και στην επίδειξη ισχύος.

Η κριτική, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην εμφάνισή της. Το σημαντικό ζήτημα είναι η αντίφαση ανάμεσα στα προνόμια που συνοδεύουν ένα υψηλό δημόσιο αξίωμα και στις καταγγελίες για τη συμπεριφορά, τις οικονομικές συναλλαγές και τη διαχείριση της εξουσίας. Αυτό είναι που καθιστά την υπόθεση πολιτικά σημαντική: Όχι απλώς το πρόσωπο της Γκιλφόιλ, αλλά το σύστημα που της επέτρεψε να βρεθεί σε μια τόσο κρίσιμη θέση.

Παρά την κριτική και τις καταγγελίες, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει στην Αθήνα ότι η Γκιλφόιλ υπήρξε «εξαιρετικά αποτελεσματική υποστηρίκτρια» της ατζέντας του προέδρου, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πρόσθεσε ότι ο πρόεδρος Τραμπ και ο ίδιος εκτιμούσαν ιδιαίτερα το καθοριστικό έργο και την ηγεσία της στην περιοχή. Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν μια αντίφαση: Η αφοσίωση στον πρόεδρο μπορεί να θεωρείται προσόν για έναν πολιτικό διορισμό, αλλά δεν υποκαθιστά την ανάγκη για επαγγελματική επάρκεια, θεσμική υπευθυνότητα και τήρηση των κανόνων δεοντολογίας.

Το σύστημα των πολιτικών διορισμών

Πολλοί υποστηρίζουν ότι το σύστημα πολιτικών διορισμών στις αμερικανικές πρεσβείες πρέπει να καταργηθεί ή τουλάχιστον να περιοριστεί δραστικά. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται δημοσιεύματα στο Politico: «Γιατί η Αμερική στέλνει στο εξωτερικό τόσους ανόητους και ανεπαρκώς καταρτισμένους κομματικούς παρατρεχάμενους;» και «Οι Ρώσοι διπλωμάτες κάνουν την Αμερική να τρώει τη σκόνη τους».

Στο πρώτο άρθρο γίνεται αναφορά σε έναν Αμερικανό πρέσβη στη Σουηδία, ο οποίος, σύμφωνα με το δημοσίευμα, βρέθηκε μεθυσμένος μέσα σε χιονοστιβάδα από αξιωματούχο της πρεσβείας. Το δεύτερο συγκρίνει την επαγγελματική κατάρτιση και την προετοιμασία Ρώσων και Αμερικανών διπλωματών, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να υστερούν απέναντι σε αντιπάλους που αντιμετωπίζουν τη διπλωματία ως εργαλείο κρατικής ισχύος.

Και τα δύο μεγάλα κόμματα των ΗΠΑ ευθύνονται για την πρακτική των πολιτικών διορισμών. Ωστόσο, επί Τραμπ, η πρακτική αυτή έχει λάβει ιδιαίτερα έντονη μορφή. Σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Ένωσης Εξωτερικής Υπηρεσίας, μόλις το 20,5% των πρεσβευτών του Τραμπ προέρχεται από το διπλωματικό σώμα, ενώ το 79,5% αποτελείται από πολιτικά διορισμένους.

Οι κυβερνήσεις επιχειρούν να δικαιολογήσουν αυτή την πρακτική υποστηρίζοντας ότι οι πρέσβεις με άμεση πρόσβαση στον πρόεδρο μπορούν να είναι αποτελεσματικότεροι. Πρόκειται, όμως, για επιχείρημα που δεν απαντά στο βασικό πρόβλημα: η διπλωματία απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία, θεσμική μνήμη και κατανόηση των διεθνών συσχετισμών.

Η θεσμική ιεραρχία της αμερικανικής διπλωματίας περνά από το υπουργείο Εξωτερικών. Η παράκαμψή της και η δημιουργία παράλληλων κέντρων πολιτικής επιρροής μπορούν να προκαλέσουν σύγχυση, αντιφατικά μηνύματα και σοβαρές παρεξηγήσεις. Τηλεοπτικοί παραγωγοί, άνθρωποι των μέσων ενημέρωσης, οργανωτές προεκλογικών εκστρατειών και κάθε λογής επαγγελματίες μπορεί να είναι εξαιρετικοί στη δουλειά τους. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι γνωρίζουν πώς ασκείται η διπλωματία ή πώς εκπροσωπείται ένα κράτος σε μια ξένη χώρα.

Γιατί, λοιπόν, να θεωρείται αυτονόητο ότι άνθρωποι χωρίς εμπειρία στην κρατική διακυβέρνηση και χωρίς ουσιαστική διπλωματική κατάρτιση μπορούν να αναλαμβάνουν τέτοια καθήκοντα; Οι διπλωμάτες δεν πρέπει να επιλέγονται μέσα από ένα παιχνίδι πολιτικού τζόγου, χρημάτων και ευνοιοκρατίας. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο το εθνικό κύρος των ΗΠΑ, αλλά και η εθνική τους ασφάλεια. Τα χρήματα δεν ισοδυναμούν με γνώση και σοφία. Η πολιτική αφοσίωση δεν ισοδυναμεί με επαγγελματική επάρκεια. Και η προσωπική σχέση με έναν πρόεδρο δεν αποτελεί πιστοποιητικό καταλληλότητας για την εκπροσώπηση μιας υπερδύναμης.

Η πρακτική των πολιτικών διορισμών χωρίς επαρκή κριτήρια πρέπει να σταματήσει. Διαφορετικά, η ισχυρότερη χώρα του κόσμου κινδυνεύει να γίνει περίγελος ή, ακόμη χειρότερα, ένας γίγαντας που προκαλεί ζημιές εξαιτίας της ανεπάρκειας εκείνων που επιλέγει να τον εκπροσωπούν.