Μήπως είναι τώρα η ώρα για οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδος-Κύπρου;

Ένα ταμπού, το οποίο θα πρέπει να ξεπερασθεί, όπως και ο φόβος των Αθηνών έναντι πιθανής αντίδρασης της κατοχικής δύναμης. Είναι γνωστό ότι η  Λευκωσία είναι έτοιμη, τεχνικά και πολιτικά, με χάρτες και επεξεργασμένα νομικά εργαλεία, για να προχωρήσει η ανακήρυξη ΑΟΖ. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει, από την περίοδο της Προεδρίας Τάσσου Παπαδόπουλου, επεξεργασθεί όλες τις πτυχές και τις λεπτομέρειες μιας τέτοιας συμφωνίας και ανά πάσα στιγμή μπορεί να προχωρήσει το ζήτημα τούτο, με την έναρξη διαλόγου μεταξύ των δυο κρατών.

Διαχρονικά, σε σχέση με το ζήτημα αυτό, η μπάλα βρίσκεται μονίμως στο γήπεδο της Αθήνας, η οποία αποφεύγει κάθε συζήτηση. Σε αυτή τη φάση, η προοπτική αυτή επανέρχεται στο προσκήνιο, πλην όμως, δεν φαίνεται να υπάρχουν ενδείξεις για διαφοροποίηση της ελλαδικής πλευράς. Μακάρι, βέβαια, να υπάρξει αλλαγή στάσης και να προχωρήσει. Θα είναι πολύ σημαντικό.

Πρέπει να σημειωθεί ότι τα  τελευταία χρόνια υπήρξαν ευκαιρίες και η Τουρκία πρόσφερε αφορμές για να προχωρήσει η ανακήρυξη ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου. Η πρώτη ευκαιρία ήταν όταν ανακοινώθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η δεύτερη τώρα, με την κύρωσή του. Στο ενδιάμεσο υπήρξαν και κάποιες κινήσεις της Άγκυρας με άλλες γειτονικές χώρες, όπως την Συρία, οι οποίες δεν προχώρησαν μετά την παρέμβαση της κυπριακής πλευράς και της ΕΕ.

Η ταλαιπωρημένη υπόθεση ΑΟΖ

Υπενθυμίζεται ότι, μετά το μνημόνιο Τουρκίας και Λιβύης, το 2019, η Αθήνα προχώρησε σε συμφωνία με το Κάϊρο (2020). Ήταν μια κίνηση με το στανιό. Η επιλογή της τμηματικής οριοθέτησης μεταξύ 27ου και 28ου μεσημβρινού άφηνε ανατολικότερα πεδίο δράσης στην Τουρκία. Παράλληλα, η Λευκωσία, το 2019, είχε προχωρήσει στην κατάθεση συντεταγμένων για καθορισμό Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης για τη θάλασσα απέναντι από τις ακτές της κατοχικής Τουρκίας. Είχε δε προτείνει στην Άγκυρα να αρχίσουν συζητήσεις επί του θέματος. Όπως είχε σημειωθεί τότε, επρόκειτο για μια κίνηση άσκησης κυριαρχικού δικαιώματος. Η κίνηση αυτή προετοιμάσθηκε πλήρως. Τεχνικά με σχέδια από το Κτηματολόγιο κι άλλες υπηρεσίες, και νομικά από τη Νομική Υπηρεσία. Η κατάθεση έγινε στη “Διεύθυνση Ωκεανικών Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών”.

Υπενθυμίζεται περαιτέρω ότι, μετά την κατάθεση των συντεταγμένων, που έγινε επί Νίκου Χριστοδουλίδη στο υπουργείο Εξωτερικών, στάλθηκε ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία με πρόταση για έναρξη διαπραγματεύσεων οριοθέτησης διά συμφωνίας ή με απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Η ρηματική διακοίνωση επιδόθηκε στην πρεσβεία της Τουρκίας στην Αθήνα.  Η κατοχική δύναμη απέρριψε κάθε συζήτηση.

Ισοδύναμα τετελεσμένα

Η κίνηση εκείνη της Κυπριακής Δημοκρατίας θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι… έκλεινε το μάτι στην Αθήνα για να ανακηρύξουν τα δυο κράτη ΑΟΖ. Το θέμα, όμως, πέρασε κάτω από τα ραντάρ της Αθήνας. Οι λόγοι είναι γνωστοί. Και επειδή είναι γνωστοί, η κατοχική πλευρά συνεχίζει να επενδύει σε αυτή τη στάση και να προχωρά στην υλοποίηση των δικών της σχεδιασμών.

Η Αθήνα και η Λευκωσία μπορούν σήμερα υπό το φως των εξελίξεων που σημειώνονται να ανακοινώσουν την έναρξη συζητήσεων για καθορισμό θαλάσσιων ζωνών. Να εξαγγείλουν και να δρομολογήσουν τις συζητήσεις. Η αποτροπή περνά μέσα και από τη λογική του “ισοδύναμου τετελεσμένου”.  Αυτή η πολιτική δεν ανακαλύφθηκε τώρα. Είναι ένα εργαλείο που προσφέρεται για αποτροπή και δίνει δυνατότητες διαχείρισης στο διπλωματικό πεδίο.