Drones, πύραυλοι και σημεία στραγγαλισμού – Πικρά μαθήματα για ΗΠΑ και Ρωσία

Μεγάλες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία δεν πέτυχαν την συντριπτική νίκη που είχαν προεξοφλήσει κάποιοι στις επιμέρους συρράξεις τους με το Ιράν και την Ουκρανία. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, σχετικά φθηνά όπλα, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πύραυλοι λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστές ισχύος και “εξίσωσαν” το πεδίο των μαχών…τουλάχιστον σε ένα βαθμό.

Ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας έχει ξεπεράσει και επισήμως σε διάρκεια τον Α΄ ΠΠ, χωρίς να έχει εξασφαλίσει η Μόσχα μια ολοκληρωτική νίκη. Παρά την κατάληψη περί του 20% των ουκρανικών εδαφών, υπέστη μεγάλες απώλειες στρατιωτών και διαρκώς αυξανόμενες ζημιές σε εσωτερικές υποδομές. Φυσικά, ένα μεγάλο μέρος της ουκρανικής αντίστασης και των στρατιωτικών πληγμάτων που έχει καταφέρει να επιφέρει στην Ρωσία οφείλεται στην φαινομενικά ατελείωτη εισροή βοήθειας εκ δυσμών, σε μορφή εξοπλισμού και χρημάτων.

Παρά το γεγονός ότι η Μόσχα διαθέτει πολύ μεγαλύτερη αεροπορική και ναυτική ισχύ, το Κίεβο κατόρθωσε να διασπείρει τον φόβο και να περιορίσει το ρωσικό ναυτικό χάρη στα φονικά του μη επανδρωμένα θαλασσινά οχήματα, ενώ η ρωσική κυριαρχία στους αιθέρες δεν οδήγησε σε παρόμοια επικράτηση επί του εδάφους. Πολλές ρωσικές μητροπόλεις όπως η Μόσχα και η Αγία Πετρούπολη βιώνουν πλέον την σκληρή πραγματικότητα του πολέμου και ασχέτως με την τελική κατάληξη της πολεμικής αναμέτρησης, κατά γενική ομολογία, η Ουκρανία κατάφερε να αντισταθεί στην ρωσική εισβολή και να αντέξει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι θα ανέμενε κανείς. 

Γιατί “πνίγηκαν” οι ΗΠΑ στο Ορμούζ

Με τον ίδιο τρόπο, ενώ τα αεροπορικά πλήγματα που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν αποδεκάτισαν μεν την χώρα, αλλά δεν οδήγησαν στους αναμενόμενους πολιτικούς στόχους. Οι δυνατότητες του Ιράν να εξαπολύει πυραυλικές επιθέσεις μπορεί να υποβαθμίστηκαν σε μεγάλο βαθμό και να σκοτώθηκαν πολλά ανώτατα διοικητικά στελέχη, αλλά το καθεστώς παραμένει, ίσως και πιο ισχυρό από πριν. Προς το παρόν, η μόνη θετική εξέλιξη είναι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, κάτι που ήδη ίσχυε πριν την ανάληψη της στρατιωτικής επιχείρησης των ΗΠΑ. Εάν η Τεχεράνη δεν παραιτηθεί από τα σχέδιά της να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και δεν παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει, η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ θα αποδειχθεί μάταια.

Παρά το γεγονός ότι το Ιράν δεν μπόρεσε να αποκρούσει επιτυχώς τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, η δυνατότητά του να αντέξει το σφυροκόπημα και να μοχλεύσει την γεωστρατική θέση της, για να απειλήσει την παγκόσμια οικονομία διαμέσου της παρεμπόδισης της μεταφοράς πετρελαίου, οδήγησε τις ΗΠΑ να μετριάσουν τις αρχικές απαιτήσεις τους και να δεχθούν μια παύση πυρός που βασίζεται σε μεγάλους συμβιβασμούς.

Η απροθυμία της κυβέρνησης Τραμπ να πραγματοποιήσει χερσαία εισβολή ώστε να απομακρύνει το ιρανικό καθεστώς, σε συνδυασμό με τις κρίσιμες μεσοπρόθεσμες εκλογές του Νοεμβρίου, που θα κριθούν εν πολλοίς από την κατάσταση της οικονομίας, έδρασαν ίσως ακόμη πιο αποτρεπτικά και από τους βαλλιστικούς πυραύλους της Τεχεράνης. 

Σε κάθε περίπτωση, με τα σημερινά δεδομένα, τα εμφανή αποτελέσματα δεν δικαιολογούν τις παρατεταμένες αεροπορικές επιθέσεις που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ από τα τέλη Φεβρουαρίου. Φυσικά, το συμπέρασμα αυτό μπορεί να αλλάξει αν βγουν στην επιφάνεια αδημοσίευτες μέχρι σήμερα πληροφορίες (π.χ., ο πραγματικός βαθμός εμπλουτισμού του ιρανικού ουρανίου, η τελική κατάληξη των συνομιλιών περί των μέχρι πρότινος ξεκάθαρων “κόκκινων γραμμών” των ΗΠΑ και σε ευρύτερο πλαίσιο, πώς η ενισχυμένη παρουσία των ΗΠΑ στην ιρανική αγορά επηρεάζει την “φθηνή πηγή ενέργειας” που απολάμβανε η Κίνα ως τώρα). Για την ώρα πάντως, το ιρανικό καθεστώς εξέρχεται της σύρραξης ενισχυμένο, αφού μπόρεσε και άντεξε την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση χωρίς να παραδοθεί ή να υποχρεωθεί να δεχθεί ταπεινωτικούς όρους. 

Βέβαια, αυτά δεν είναι πρωτοφανή στα διεθνή χρονικά. Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που μια υπερδύναμη “έχασε” απέναντι σε ασθενέστερο αντίπαλο (π.χ., Βιετνάμ, Αφγανιστάν). Οι τεχνολογικές εξελίξεις της εποχής φαίνεται ότι ευνοούν την μείωση των ανισοτήτων μεταξύ κρατών, επιτρέποντας μικρότερες χώρες να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους και ισχυρότερους αντιπάλους αποτελεσματικότερα. Αυτό, από μόνο του, αποτελεί πολύτιμο δίδαγμα για μια χώρα σαν την Ελλάδα, η οποία ξοδεύει ένα συγκριτικά μεγάλο μέρος του ετησίου προϋπολογισμού της για αμυντικές ανάγκες εξαιτίας της διαρκούς απειλής που προέρχεται από εχθρικούς γείτονες, όπως η Τουρκία.

Μαθήματα για την Αθήνα

Η απόκτηση εξελιγμένων (και ακριβών) πλατφορμών όπως το πολεμικό αεροσκάφος F-35 ή η φρεγάτα Belh@rra ασφαλώς και χαρίζουν στην Αθήνα ένα ξεχωριστό ποιοτικό πλεονέκτημα απέναντι στην τουρκική ποσοτική υπεροπλία, αλλά αποδεικνύεται οσημέραι ότι η αποτρεπτική σημασία των φθηνών, ευφάνταστων όπλων δεν πρέπει να παραβλέπεται.

Ο αριθμός των πυραύλων Πάτριοτ, το καθένα εκ των οποίων κοστίζει μερικά εκατομμύρια, είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένος και συνεπώς δεν αρκούν να αντιμετωπίσουν απεριόριστες μεικτές επιθέσεις από πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ειδικά όταν το συγκριτικό κόστος παραγωγής τους είναι πολύ λιγότερο. Η Αθήνα πρέπει να επενδύσει και σε σχετικά οικονομικά όπλα που θα παράγει η ίδια, κατά προτίμηση, τα οποία μπορεί να τοποθετηθούν σε στρατηγικά σημεία στα νησιά της, καθιστώντας εν ανάγκη το Αιγαίο απροσπέλαστο για τα τουρκικά πολεμικά πλοία. 

Η επιβολή κυριαρχίας στο Αιγαίο έπαιξε σπουδαίο ρόλο στους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους, όταν απελευθερώθηκαν πολλά ελληνικά νησιά. Το ίδιο μπορεί να ισχύσει και σήμερα. Εάν η Τεχεράνη μπορεί να υποχρεώσει τον χαρακτηριστικά ασυμβίβαστο Πρόεδρο Τραμπ να προβεί σε δύσκολους συμβιβασμούς εξαιτίας του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και το Κίεβο (που απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί ναυτική δύναμη) μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα στην Μαύρη Θάλασσα εξαιτίας των φονικών πληγμάτων που εξαπολύει κατά του ρωσικού ναυτικού με τα μη επανδρωμένα οχήματά της, τότε μπορεί και η Αθήνα να ακυρώσει το επεκτατικό δόγμα της “Γαλάζιας Πατρίδας” που προβάλλει η Άγκυρα, η οποία, στο κάτω-κάτω της γραφής, είναι αρκετά ασθενέστερη από τις ΗΠΑ και την Ρωσία…αν πραγματικά το θέλει. Στο τέλος της ημέρας, το ζήτημα για την Ελλάδα μοιάζει να αφορά περισσότερο στην θέληση παρά την δυνατότητα.