Πως μπορούν να αντιμετωπιστούν τα σμήνη drones

Η αντιμετώπιση ενός σμήνους μη επανδρωμένων αεροσκαφών αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες προκλήσεις για τα σύγχρονα συστήματα αεράμυνας. Η απειλή δεν περιορίζεται πλέον σε ένα μεμονωμένο drone, αλλά περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό διαφορετικών τύπων και μεγεθών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα οποία μπορούν να επιχειρούν σε χαμηλό ύψος, με διαφορετικές ταχύτητες και από διαφορετικές κατευθύνσεις.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι απλώς η ανίχνευση ενός drone. Σε μια επίθεση με δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες drones, το κρίσιμο ζήτημα είναι η ταυτόχρονη παρακολούθηση, αναγνώριση, αξιολόγηση και ιεράρχηση των στόχων, καθώς και η επιλογή του κατάλληλου μέσου αντιμετώπισης για κάθε απειλή.

Η αποτελεσματική άμυνα βασίζεται σε μια πολυεπίπεδη και δικτυωμένη αρχιτεκτονική αισθητήρων. Αντί ένα μεγάλο ραντάρ να αποτελεί το μοναδικό μέσο επιτήρησης μιας περιοχής, διαφορετικά συστήματα μπορούν να τοποθετούνται σε διαφορετικές θέσεις και ύψη, δημιουργώντας αλληλοεπικαλυπτόμενες ζώνες κάλυψης. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται τα “τυφλά σημεία”, ιδιαίτερα σε περιοχές με σύνθετο ανάγλυφο, κτίρια, κοιλάδες ή φυσικά εμπόδια.

Ο συνδυασμός διαφορετικών αισθητήρων

Κανένας αισθητήρας δεν είναι ιδανικός για όλες τις συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη προσέγγιση βασίζεται στη συνεργασία διαφορετικών τεχνολογιών. Τα τακτικά ραντάρ μπορούν να εντοπίζουν και να παρακολουθούν αντικείμενα στον εναέριο χώρο, ενώ ηλεκτροοπτικά και υπέρυθρα συστήματα μπορούν να παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες για την αναγνώριση ενός στόχου. Σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα μπορούν επίσης να αξιοποιούνται ακουστικοί αισθητήρες και αισθητήρες ηλεκτρονικού πολέμου, ανάλογα με την επιχειρησιακή απαίτηση.

Η αξία αυτής της προσέγγισης βρίσκεται κυρίως στη συγχώνευση των δεδομένων. Ένα drone που εντοπίζεται από έναν αισθητήρα μπορεί να παρακολουθείται παράλληλα από άλλους, αυξάνοντας την αξιοπιστία της εικόνας και μειώνοντας την πιθανότητα απώλειας του ίχνους.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η κατανεμημένη ανάπτυξη των αισθητήρων. Αν όλα τα μέσα βρίσκονται συγκεντρωμένα σε μία θέση, η απώλεια αυτού του σημείου μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό κενό στην άμυνα. Αντίθετα, η διασπορά των αισθητήρων αυξάνει την ανθεκτικότητα του συστήματος και επιτρέπει την παρατήρηση των απειλών από διαφορετικές γωνίες.

Το πραγματικό πρόβλημα των σμηνών

Στην περίπτωση ενός σμήνους, η απλή ανίχνευση των drones είναι μόνο το πρώτο βήμα. Το μεγαλύτερο επιχειρησιακό πρόβλημα είναι η διαχείριση μεγάλου αριθμού ταυτόχρονων ιχνών. Εάν, για παράδειγμα, δεκάδες drones κατευθύνονται προς μία προστατευόμενη περιοχή, το σύστημα πρέπει να μπορεί να προσδιορίσει ποια από αυτά αποτελούν την πιο άμεση απειλή, ποια κατεύθυνση ακολουθούν και πώς πρέπει να κατανεμηθούν τα διαθέσιμα μέσα αντιμετώπισης.

Επομένως, η αντιμετώπιση ενός σμήνους δεν σημαίνει απλώς ότι απαιτούνται “τόσα όπλα όσα και drones”. Απαιτείται ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου (C2) που θα συγκεντρώνει τα δεδομένα από τους αισθητήρες, θα δημιουργεί μία ενιαία επιχειρησιακή εικόνα και θα συντονίζει την αντίδραση. Η διαδικασία μπορεί να περιγραφεί σχηματικά ως:

1. Εντοπισμός
2. Παρακολούθηση
3. Αναγνώριση
4. Αξιολόγηση απειλής
5. Ιεράρχηση
6. Επιλογή μέσου αντιμετώπισης
7. Εμπλοκή
8. Επιβεβαίωση αποτελέσματος

Το σύστημα συνεχίζει παράλληλα να παρακολουθεί τον εναέριο χώρο, καθώς ένα drone μπορεί να αλλάξει πορεία ή να παραμείνει ενεργό μετά την αρχική εμπλοκή.

Η σημασία του χρόνου και της ανίχνευσης

Σε μια επίθεση με drones, ο χρόνος αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μία απειλή, τόσο περισσότερες επιλογές έχει ο αμυνόμενος. Γι’ αυτό η ανάπτυξη αισθητήρων σε διαφορετικά σημεία και η δικτύωσή τους μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τον διαθέσιμο χρόνο αντίδρασης.

Ένας αισθητήρας σε μεγαλύτερο υψόμετρο μπορεί να παρέχει έγκαιρη προειδοποίηση, ενώ ένας άλλος σε διαφορετική θέση μπορεί να καλύπτει περιοχές που βρίσκονται στη “σκιά” του πρώτου. Η λογική αυτή δημιουργεί βάθος στην αεράμυνα: Ακόμη και αν ένας αισθητήρας δεν μπορεί να εντοπίσει μια απειλή λόγω γεωγραφικών ή επιχειρησιακών περιορισμών, ένας άλλος μπορεί να αναλάβει την παρακολούθησή της.

Η τελευταία και ίσως πιο δύσκολη φάση είναι η επιλογή του κατάλληλου μέσου αντιμετώπισης. Ένα σύγχρονο counter-UAS σύστημα μπορεί να συνδυάζει διαφορετικούς τρόπους εμπλοκής, ανάλογα με την απειλή και τις διαθέσιμες δυνατότητες. Η βασική αρχή είναι ότι ο αισθητήρας δεν χρειάζεται απαραίτητα να βρίσκεται μαζί με το μέσο εμπλοκής.

Οι πληροφορίες μπορούν να μεταδίδονται μέσω δικτυωμένης αρχιτεκτονικής σε ένα κέντρο διοίκησης και από εκεί να κατευθύνονται προς το κατάλληλο σύστημα αντιμετώπισης. Αυτό επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία, καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων μέσων και μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα της συνολικής αρχιτεκτονικής.

Το μέλλον της άμυνας απέναντι στα drones

Η ταχεία εξέλιξη των drones, η μείωση του κόστους παραγωγής τους και η δυνατότητα κατασκευής ακόμη και μικρών μη επανδρωμένων αεροσκαφών με σχετικά απλά μέσα, δημιουργούν μία νέα πραγματικότητα για την αεράμυνα. Η απάντηση δεν φαίνεται να είναι ένα μεμονωμένο “υπερόπλο”, αλλά ένα ολοκληρωμένο, πολυεπίπεδο και δικτυωμένο σύστημα. Ραντάρ, ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι αισθητήρες, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και μέσα εμπλοκής πρέπει να λειτουργούν ως μία ενιαία ομάδα.

Στην περίπτωση των σμηνών, η επιτυχία θα εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την ικανότητα ενός συστήματος να βλέπει, να κατανοεί και να διαχειρίζεται πολλαπλές απειλές ταυτόχρονα, διατηρώντας παράλληλα επαρκή χρόνο αντίδρασης και εναλλακτικές επιλογές, ακόμη και όταν κάποιο τμήμα της άμυνας υποστεί απώλειες ή παρεμβολές.

Με άλλα λόγια, η σύγχρονη αντιμετώπιση των σμηνών drones μετατοπίζεται από την απλή λογική “εντοπίζω και καταρρίπτω” σε μια πολύ ευρύτερη λογική “εντοπίζω, συνδυάζω δεδομένα, αξιολογώ, ιεραρχώ και συντονίζω”. Αυτή η μετάβαση αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο της σύγχρονης πολυεπίπεδης αεράμυνας.