Πόσο απειλεί την Ελλάδα το τουρκικό πυραυλικό οπλοστάσιο

«Λοιπόν, φυσικά και θα γίνει», φέρεται να είπε χαρακτηριστικά ο Ταγίπ Ερντογάν, σε ομιλία του σε φεστιβάλ νέων, επισημαίνοντας πως αυτό θεωρεί ως την μόνη επιλογή αν η Ελλάδα «δεν μείνει στάσιμη» και συνεχίσει να εξοπλίζει τα νησιά του Αιγαίου! Ο Τούρκος πρόεδρος έχει απειλήσει και στο παρελθόν την χώρα μας με πλήγμα από Tayfun, ο οποίος αναπτύχθηκε από την τουρκική Roketsan και έχει διπλάσιο βεληνεκές από το πρώτο τουρκικό πυραυλικό σύστημα, το Bora.

Τον Απρίλιο του 2026 πραγματοποιήθηκε η επίσημη τελετή παράδοσης της νέας έκδοσης Tayfun Block-4, το βεληνεκές του οποίου φτάνει τα 1.000 χιλιόμετρα (300-560 χλμ. ήταν οι πρώτες εκδόσεις). Σύμφωνα δε με την γερμανική Die Welt, το Βερολίνο εξετάζει την πιθανότητα αγοράς του Tayfun Block-4, λόγω του ενδεχομένου να μην αναπτύξουν οι ΗΠΑ τους Tomahawk, όπως είχε συμφωνηθεί επί κυβέρνησης Μπάιντεν.

Σε προηγούμενο σημείωμα μας, αναφερθήκαμε στον διηπειρωτικό-βαλλιστικό πύραυλο (ICBM) με την ονομασία Yildirimhan (“Κεραυνός”) που παρουσίασε πρόσφατα η Τουρκία, δια του υπουργού Αμύνης Γιασάρ Γκιουλέρ, στη Διεθνή Έκθεση Άμυνας και Αεροδιαστημικής SAHA 2026, στην Κωνσταντινούπολη. Αναφέραμε ότι η γειτονική μας χώρα επιδιώκει να γίνει «Ιράν της Μεσογείου».

Ο Yildirimhan περιγράφεται ως ένας συμβατικά οπλισμένος βαλλιστικός πύραυλος μεγάλου βεληνεκούς, μη τακτικού χαρακτήρα – μια σχετικά ασυνήθιστη προσέγγιση, αν και αντίστοιχες ιδέες έχουν κατά καιρούς εξεταστεί από χώρες όπως η Κίνα, το Ισραήλ και η Ρωσία. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, ο πύραυλος έχει σχεδιαστεί ώστε να διαθέτει βεληνεκές 6.000 χιλιομέτρων, κάτι που τον κατατάσσει στην κατηγορία των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (ICBM). Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας αναφέρει ότι ο πύραυλος θα είναι κινητός και θα εκτοξεύεται από ειδικά οχήματα μεταφοράς και εκτόξευσης. Παράλληλα, θα μπορεί να μεταφέρει κεφαλή βάρους έως και 3.000 κιλών.

Συνεργασία με Κίνα-Πακιστάν

Η ιστορία του τουρκικού βαλλιστικού-πυραυλικού προγράμματος ξεκινά από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 και περιλαμβάνει συνεργασία με την Κίνα και το Πακιστάν. Η ιστορία του “Project J” και του “Project Kasırga” που προηγήθηκε, ανάγεται στο πρώτο μισό της δεκαετίας του 1990, όταν οι διαπραγματεύσεις για τη μεταφορά τεχνολογίας και την παραγωγή υπό άδεια στην Τουρκία του αμερικανικού πυραυλικού συστήματος πυροβολικού M-270 MLRS είχαν αποτύχει.

Η Τουρκία αναζήτησε εναλλακτικές λύσεις, εστιάζοντας κυρίως στην αφομοίωση κρίσιμων τεχνολογιών, προκειμένου να δημιουργήσει αυτάρκη εθνική υποδομή για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη κατευθυνόμενων πυραύλων. Μετά την υπογραφή σύμβασης για την αδειοδοτημένη παραγωγή των κινεζικών πυραύλων WS-1A και WS-1B με το όνομα Kasırga (τίγρης) το 1997, υπογράφηκε παρόμοια σύμβαση με την CPMIEC (Chinese Precision Machinery Import and Export Corporation) για το κινεζικό σύστημα B-611 SRBM το 1998, καλύπτοντας την αδειοδοτημένη παραγωγή μιας πυροβολαρχίας B-611 με περισσότερους από 200 πυραύλους, με αναφερόμενο κόστος 300.000.000 δολάρια.

Ο προηγμένος J-600T βασίζεται στο B-611 SRBM που αναπτύχθηκε από την China Aerospace Science and Industry Corporation ως σύστημα τακτικών πυραύλων χαμηλού κόστους. Αυτό το πρόγραμμα κατέληξε στην σχεδίαση και παραγωγή του πυραυλικού συστήματος Yıldırım που θα δούμε πιο κάτω.

TRG-300 Kasirga

Ο TRG-300 Kasirga είναι ένα μη κατευθυνόμενο πυραυλικό σύστημα πολλαπλών εκτοξευτών που κατασκευάζεται από την εταιρεία ROKETSAN. Το TRG-300 βασίζεται στο κινεζικό WS-1B, με ορισμένες τροποποιήσεις. Υπάρχουν περίπου 250 πύραυλοι σε τουρκική υπηρεσία, για παροχή πυρών υποστήριξης μεγάλης εμβέλειας.

Μια πυροβολαρχία αποτελείται από ένα Όχημα Διοίκησης και Ελέγχου με έξι έως εννέα οχήματα εκτόξευσης (F-302T) και ίσο αριθμό οχημάτων ανεφοδιασμού και επαναφόρτωσης. Κάθε πύραυλος έχει τέσσερα σταθερά πτερύγια και φτάνει σε μέγιστο ύψος πτήσης τα 30.000 μέτρα με μέγιστη ταχύτητα 4,2 Mach. Οι πύραυλοι είναι συνήθως εξοπλισμένες με μια εκρηκτική κεφαλή διασποράς (Blast Fragmentation) που αποτελείται από 26.000 χαλύβδινες σφαίρες.

Το TRG-300 αποτελείται από δύο βασικά μέρη: Το σύστημα εκτόξευσης (T-300) και τον πύραυλο TRG-300. Το T-300 MBRL βασίζεται στο γερμανικό σασί φορτηγών MAN 26.372 Diesel (6×6) 10t. Το βάρος μάχης, με τέσσερις ρουκέτες, είναι 23 τόνοι. Το σύστημα Kasirga τέθηκε σε λειτουργία για πρώτη φορά το 2000. Ο πύραυλος βγαίνει σε δύο εκδόσεις, την Μπλοκ Ι με μεγαλύτερη εμβέλεια (30-120 χλμ) και μικρότερη κεφαλή (105 κιλά) από το Μπλοκ II με μεγαλύτερη κεφαλή (190 κιλά) και μικρότερη εμβέλεια (20-90 χλμ). Η Τουρκία διαθέτει περίπου 70-80 πυραύλους.

Το σύστημα Yildirim

Το σύστημα Yıldırım (αστραπή) αποτελείται από δύο μονάδες: Το J-600T SRBM και το όχημα εκτόξευσης F-600T, το οποίο βασίζεται στο φορτηγό MAN 26.372 Diesel 6×6, που κατασκευάζεται στην Τουρκία. Κάθε F-600T φέρει ένα J-600T σε εκτοξευτήρα ανοιχτού τύπου σιδηροτροχιάς και μπορεί να προετοιμαστεί για εκτόξευση σε λιγότερο από 25 λεπτά, με το όχημα έτοιμο να κινηθεί ξανά σε λιγότερο από 5 λεπτά. Ο πύραυλος φορτώνεται στο όχημα F-600T με γερανό από όχημα επαναφόρτωσης, πάλι φορτηγό MAN 26.372 6×6.

Η πτήση του πυραύλου ελέγχεται αδρανειακά από σύστημα INS (Inertial Navigation System), το οποίο τροφοδοτεί εισόδους εντολών διόρθωσης τροχιάς στα τέσσερα κινούμενα φτερά στο τμήμα του ακροφυσίου. Τα δεδομένα τροχιάς φορτώνονται στη Μονάδα Καθοδήγησης & Ελέγχου του πυραύλου στο όχημα F-600T πριν από την εκτόξευση. Το FCS στο F-600T υποστηρίζεται επίσης από ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου πυρός και μετεωρολογικό σύστημα πυροβολικού.

Κάθε πυροβολαρχία J-600T Yıldırım αποτελείται από ένα Όχημα Χειρισμού και Ελέγχου Πυροβολαρχίας, δύο Οχήματα Διοίκησης και Ελέγχου Βολής, έξι F-600T οχήματα εκτόξευσης, επτά F-600T Reload-Οχήματα Ανεφοδιασμού και ένα Όχημα Συντήρησης. Ο πύραυλος φέρει συμβατική κεφαλή 480 κιλών TNT+RDX και έχει εμβέλεια Yıldırım I: 150 χλμ και Yıldırım II: 300 χλμ. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 70 τέτοιοι πύραυλοι στο τουρκικό οπλοστάσιο.

Τακτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι Bora

Ο Bora είναι ένας τακτικός βαλλιστικός πύραυλος που αναπτύχθηκε από την εταιρεία ROKETSAN. Έχει διάμετρο 610 mm, μήκος 8,0 m, συνολικό βάρος 2800 kg και μέγιστη εμβέλεια 280 έως 360 χλμ. Η εξαγωγική του έκδοση ονομάζεται Khan με ελάχιστη εμβέλεια 80 χλμ και μέγιστη εμβέλεια 280 χλμ. Χρησιμοποιεί GPS και αδρανειακή καθοδήγηση και ο εκτοξευτής του είναι τοποθετημένος σε φορτηγό VOLAT 8×8. Φέρει κεφαλή 570 κιλών με ισχυρή εκρηκτική ύλη ή κεφαλή κατακερματισμού.

Η ακρίβεια του Bora είναι 30-50 m CEP. Δοκιμάστηκε και τέθηκε σε λειτουργία τον Μάιο του 2017. Οι παραδόσεις ολοκληρώθηκαν στις αρχές του 2021. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Τουρκία διαθέτει επίσης 150 αμερικανικούς πυραύλους MGM-140 ATACMS, παρόμοιους με αυτούς που έχει η Ελλάδα. Αυτοί έχουν βεληνεκές 165 χλμ.

Αντιπλοϊκός πύραυλος Atmaca

Αν και το συγκεκριμένο σύστημα δεν είναι βαλλιστικό, εντούτοις από τα πυραυλικά συστήματα της Τουρκίας είναι αυτό που παρουσιάζει ειδικό ενδιαφέρον. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2009 όταν ο υφυπουργός Αμυντικών Βιομηχανιών (SSM) της Τουρκίας υπέγραψε σύμβαση με τη ROKETSAN για τον σχεδιασμό ενός πυραύλου κρουζ εδάφους-εδάφους για τις απαιτήσεις των τουρκικών Ναυτικών Δυνάμεων.

H Roketsan ξεκίνησε τις μελέτες σχεδιασμού τον Σεπτέμβριο 2012. Ο πύραυλος έχει αναπτυχθεί για πολλαπλές πλατφόρμες: Μπορεί να εκτοξεύεται, όχι μόνο από πολεμικά πλοία, αλλά και από πλοία επιφάνειας (κορβέτες, φρεγάτες) υποβρύχια, κινητές πλατφόρμες ξηράς αν και μέχρι στιγμής όχι και από αεροσκάφη. Μετά την ολοκλήρωση δοκιμών, η πρώτη εκτόξευση του Atmaca πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο 2017. Η σύμβαση σειριακής παραγωγής για το Atmaca υπογράφηκε μεταξύ ROKETSAN και Προεδρίας της Αμυντικής Βιομηχανίας στις 29 Οκτωβρίου του 2018.

High Speed ​​Wind Tunnels

Ταυτόχρονα, η τουρκική βιομηχανία έχει επενδύσει σε σήραγγες δοκιμών αεροδυναμικών εφαρμογών (High Speed ​​Wind Tunnels). Το Μέσο Ανατολικό Τεχνικό Πανεπιστήμιο (METU) στην Άγκυρα φιλοξενεί την πρώτη υπερηχητική αεροδυναμική σήραγγα της χώρας, η οποία εξυπηρετεί την αεροδιαστημική και αμυντική βιομηχανία.

 

Η Τουρκική Αεροπορική Βιομηχανία (TUSAŞ/TAI) έθεσε, μεταξύ άλλων, σε λειτουργία τη μεγαλύτερη αεροδυναμική σήραγγα της χώρας και τη δεύτερη μεγαλύτερη στην Ευρώπη. Η συγκεκριμένη υποδομή υποστηρίζει υψηλές υποηχητικές ταχύτητες (έως Mach 0,55 στο μικρό της τμήμα) και χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη του μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN. Η χώρα αναπτύσσει προηγμένες υπερηχητικές (hypersonic) σήραγγες ικανές να προσομοιώνουν ταχύτητες άνω των Mach 5, με σκοπό τη δοκιμή υλικών και θερμικών ασπίδων για βαλλιστικούς πυραύλους και διαστημικά συστήματα.

Φιλοδοξίες μεγάλης δύναμης

Πριν αρκετά χρόνια (2011) το κρατικό ινστιτούτο επιστημονικής έρευνας (TÜBITAK) είχε ανακοινώσει ότι οι επιστήμονές του φιλοδοξούν να κατασκευάσουν έναν εξολοκλήρου τουρκικό πύραυλο, με βεληνεκές 1.500 χλμ. Το 2014 ανακοίνωσαν ότι φιλοδοξούν για έναν άλλο, με βεληνεκές 2.500 χλμ, με εντολή του Ερντογάν. Όπως έχουμε αναφέρει, με τον Yildirimhan η Τουρκία αλλάζει πίστα, δείγμα του πως οι φιλοδοξίες της αναπτύσσονται χρόνο με χρόνο.

Αναρωτιέται κανείς τι χρειάζεται πυραύλους με τέτοιο βεληνεκές μια χώρα που ισχυρίζεται ότι έχει μηδενικά προβλήματα με τους γείτονές της (εκτός από εμάς και την Κύπρο). Με αυτό το βεληνεκές μπορούν να πλήξουν Άμστερνταμ, Βαρκελώνη, Βερολίνο, Βηρυτό, Βρυξέλλες, Γενεύη, Αλγέρι, Τζέντα, Κάιρο, Κοπεγχάγη, Κίεβο, Λονδίνο, Μιλάνο, Μόσχα, Παρίσι, Ρώμη, Στοκχόλμη, Δαμασκό, Τεχεράνη, Τελ Αβίβ, Τρίπολη, Βαρσοβία, Αμμάν, Ζυρίχη και την πολυπόθητη Βιέννη!

Σε αντίθεση με όσα παρουσιάζουν τα ΜΜΕ, οι βαλλιστικοί πύραυλοι συχνά δεν έχουν ακρίβεια, αναχαιτίζονται και μπορούν να μεταφέρουν περιορισμένο ωφέλιμο φορτίο (κατά μέσο όρο 500-1.000 kg). Συγκριτικά, ένα συμβατικό μαχητικό F-16 μπορεί να μεταφέρει ένα ωφέλιμο φορτίο που είναι τέσσερις ή πέντε φορές μεγαλύτερο και θεωρείται ευέλικτο πολεμικό πλεονέκτημα. Επιπλέον, οι βαλλιστικοί πύραυλοι είναι σχετικά ακριβά όπλα.

Η χρήση τους εναντίον κινούμενων ή κινητών στόχων είναι προβληματική και απαιτεί επίκαιρες πληροφορίες, πράγμα δύσκολο να επιτευχθεί στα βεληνεκή που μιλάμε. Μπορούν όμως να πλήξουν στατικούς στόχους και υποδομές. Αλλά και πάλι δεν έχουν την ακρίβεια που απαιτείται, αλλά ούτε και το φορτίο για να καταστρέψουν ένα μεγάλο στόχο, όπως ένα φράγμα, ή μια μεγάλη γέφυρα. Για την Τουρκία, η Ελλάδα έχει ελάχιστους τέτοιους στόχους και δεν υπάρχουν πολεμικές βιομηχανίες για να πληγούν εν καιρώ πολέμου.

Η συμφωνία MTCR

Υπάρχει ένα μεγάλο “αλλά” στο γιατί τα κράτη θέλουν τους βαλλιστικούς πυραύλους. Είτε δεν έχεις την απαιτούμενη αεροπορική ισχύ, είτε αποβλέπεις σε άλλες χρήσεις. Κάποια κράτη συχνά επιλέγουν πυραύλους, υπολογίζοντας ότι αυτά τα πολεμικά παιχνίδια μπορούν επίσης να φέρουν βιολογικές, χημικές και πυρηνικές κεφαλές. Οι βαλλιστικοί πύραυλοι έχουν επίσης χαρακτηριστεί ως «μικρά πυρηνικά».

Ωστόσο, υπάρχουν μερικά προβλήματα, όπως το ό,τι η Τουρκία έχει υπογράψει το καθεστώς ελέγχου τεχνολογίας πυραύλων MTCR (Missile Technology Control Regime). Το MTCR είναι ένα καθεστώς ελέγχου των εξαγωγών που επιδιώκει να μειώσει τη διάδοση πυραύλων, υποχρεώνοντας τους υπογράφοντες να μην εξάγουν drones ή πυραύλους με ωφέλιμο φορτίο άνω των 500 kg και εμβέλεια άνω των 190 μιλίων. Ο πύραυλος Tayfun ήταν ο πρώτος γνωστός πύραυλος που δοκίμασε η Τουρκία και υπερέβαινε αυτό το βεληνεκές…