Το ενεργειακό στοίχημα της Άγκυρας με τον αγωγό Κιρκούκ-Τσεϊχάν

Κεντρικό πρόσωπο αυτής της στρατηγικής είναι ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, ο οποίος παρουσιάζει τον αγωγό Κιρκούκ-Τσεϊχάν, όχι απλώς ως μια διμερή υποδομή Ιράκ-Τουρκίας, αλλά ως έναν πιθανό περιφερειακό ενεργειακό άξονα. Η κλιμάκωση στο Ιράν και στο Ορμούζ προκάλεσε νέους φόβους στις αγορές για πιθανές διαταραχές στις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Η τιμή του Brent κινήθηκε πάνω από τα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ η προηγούμενη εκτίμηση για υπερπροσφορά LNG το 2026 άρχισε να αμφισβητείται, καθώς οι αγοραστές ανησυχούν περισσότερο για την ασφάλεια των προμηθειών. Η Ευρώπη βρίσκεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς προσπαθεί να μειώσει την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται σταθερές ποσότητες φυσικού αερίου.

Η Ευρώπη συνεχίζει να αγοράζει ρωσικό LNG

Παρά τις πολιτικές αποφάσεις για απεξάρτηση από τη Μόσχα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αύξησε τις εισαγωγές ρωσικού LNG. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε ποσότητα-ρεκόρ 9,97 εκατομμυρίων τόνων υγροποιημένου ρωσικού φυσικού αερίου (LNG) από την εγκατάσταση Yamal LNG της Ρωσίας, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, αξίας περίπου 6,82 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η ποσότητα αυτή σημείωσε αύξηση 16% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2025, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες επιτάχυναν τις αγορές, πριν από την πλήρη εφαρμογή των περιορισμών στις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας. Οι Ευρωπαίοι αγοραστές απορρόφησαν πάνω από το 97% της συνολικής παραγωγής της εγκατάστασης στη Σιβηρία, παρά τις πολυετείς προσπάθειες της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από τη ρωσική ενέργεια. Συνολικά, οι εισαγωγές ρωσικού LNG από την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 11% σε ετήσια βάση, ενώ οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών αυξήθηκαν κατά 7%.

Η εξέλιξη αποτυπώνει το ενεργειακό δίλημμα της Ευρώπης: Η πολιτική ανάγκη για διαφοροποίηση συγκρούεται με την ανάγκη για ασφαλείς και διαθέσιμες ενεργειακές πηγές. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτούν μεγαλύτερη σημασία οι εναλλακτικοί ενεργειακοί διάδρομοι προς την Ευρώπη.

Το σχέδιο Κιρκούκ-Τσεϊχάν

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ο αγωγός Κιρκούκ-Τσεϊχάν. Ο Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ αποκάλυψε ότι το Ιράκ ζήτησε να αυξηθεί η δυναμικότητα του αγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν σχεδόν τετραπλάσια, από τα σημερινά επίπεδα των 180.000-200.000 βαρελιών ημερησίως, στα 750.000 βαρέλια ημερησίως.

Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας δήλωσε ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να διαθέσει αυτή τη δυναμικότητα στο πλαίσιο μιας προσωρινής συμφωνίας διάρκειας ενός έτους, ενώ στόχος είναι μέσα σε αυτό το διάστημα να επιτευχθεί μια νέα, συνολική συμφωνία για τον αγωγό. Όμως η τουρκική πρόταση ξεπερνά την απλή επανέναρξη των ροών από το βόρειο Ιράκ. Σύμφωνα με τον Μπαϊρακτάρ, η Τουρκία συζητά με τη Βαγδάτη:

• την επέκταση του αγωγού προς τη Βασόρα, το μεγάλο πετρελαϊκό κέντρο του νότιου Ιράκ,
• την αύξηση της συνολικής δυναμικότητας έως τα 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως,
• τη δυνατότητα χρήσης του αγωγού από άλλες χώρες του Κόλπου, όπως το Κουβέιτ,
• αλλά και την κατασκευή παράλληλου αγωγού φυσικού αερίου για μεταφορά αερίου από το Κατάρ και άλλες περιφερειακές πηγές.

Ο ίδιος ο Μπαϊρακτάρ παρουσίασε ουσιαστικά ένα φιλόδοξο όραμα, όπου ο Κιρκούκ-Τσεϊχάν δεν θα λειτουργεί μόνο ως αγωγός Ιράκ-Τουρκίας, αλλά ως περιφερειακή ενεργειακή αρτηρία προς τη Μεσόγειο και τις διεθνείς αγορές.

Νέα φάση ενεργειακής πολιτικής

Εάν υλοποιηθεί ο σχεδιασμός αυτός, θα μπορούσε να μετατρέψει τον άξονα Ιράκ-Τουρκία-Τσεϊχάν σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους της περιοχής. Η Τουρκία οραματίζεται να λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ των παραγωγών του Κόλπου, των πετρελαϊκών κοιτασμάτων του Ιράκ και των ευρωπαϊκών αγορών μέσω της Μεσογείου. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές πηγές ενέργειας μετά τη μείωση της ρωσικής προμήθειας.

Η ενεργειακή κρίση δεν αφορά πλέον μόνο την τιμή του πετρελαίου, αλλά και τον έλεγχο των διαδρομών μεταφοράς. Σε μια περίοδο κατά την οποία το Στενό του Ορμούζ αποτελεί σημείο παγκόσμιας αστάθειας, η Ευρώπη αναζητά νέες πηγές εφοδιασμού, η Ρωσία εξακολουθεί να προμηθεύει την ευρωπαϊκή αγορά με LNG, παρά τις κυρώσεις, το Ιράκ επιδιώκει να αυξήσει τις εξαγωγές του και η Τουρκία επιχειρεί να τοποθετηθεί στο κέντρο των νέων ενεργειακών ροών.

Η επόμενη φάση της ενεργειακής γεωπολιτικής δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος διαθέτει αποθέματα, αλλά από το ποιος ελέγχει τους αγωγούς, τα λιμάνια και τις θαλάσσιες οδούς.