Η “σωστή πλευρά της Ιστορίας” και η κατάρρευση της ουκρανικής πολιτικής του Μητσοτάκη

Και όμως, όσο περνά ο χρόνος, τόσο αποκαλύπτεται πόσο βαθιά άστοχη, παιδιάστικη, ανεύθυνη και στρατηγικά τυφλή υπήρξε αυτή η αντίληψη. Διότι η εξωτερική πολιτική δεν είναι σύνθημα. Δεν είναι δημόσιες σχέσεις. Δεν είναι σχολική ηθικολογία. Τα κράτη δεν λειτουργούν με αφηρημένες αφηγήσεις περί “σωστής πλευράς”. Λειτουργούν με συμφέροντα, ισορροπίες ισχύος και ψυχρό γεωπολιτικό υπολογισμό.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το μέγεθος της ελληνικής αποτυχίας. Η Αθήνα έσπευσε να μετατραπεί σε έναν από τους πιο πρόθυμους και δεδομένους συμμάχους της ουκρανικής υπόθεσης. Χωρίς ουσιαστική διαπραγμάτευση. Χωρίς στρατηγικά ανταλλάγματα. Χωρίς στοιχειώδη επιφύλαξη. Η ελληνική κυβέρνηση έδωσε την εντύπωση ότι θεωρεί πως η γεωπολιτική λειτουργεί ως διαγωνισμός “καλής συμπεριφοράς” απέναντι στη Δύση. Μόνο που η ίδια η πραγματικότητα κατέρριψε αυτή τη λογική.

Την ίδια στιγμή που η Ελλάδα αυτοπαρουσιαζόταν ως ο πιο πειθήνιος και προβλέψιμος δυτικός σύμμαχος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ουκρανία συνέχιζαν συστηματικά να αναβαθμίζουν την Τουρκία. Η Άγκυρα διατηρεί σχέσεις και με τη Ρωσία και με το ΝΑΤΟ. Συνομιλεί με όλες τις πλευρές. Παίζει ρόλο διαμεσολαβητή. Ελέγχει κρίσιμες θαλάσσιες οδούς. Αναπτύσσει αμυντική βιομηχανία. Παράγει drones. Συμμετέχει σε ενεργειακούς σχεδιασμούς και αποσπά ανταλλάγματα από παντού. Και ενώ η Τουρκία λειτουργεί με καθαρό εθνικό συμφέρον, η Ελλάδα έδειξε να λειτουργεί περισσότερο ως ιδεολογικός χειροκροτητής, παρά ως σοβαρό κράτος.

Το ακόμη πιο σοβαρό όμως είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση έφτασε στο σημείο να αποδυναμώσει ακόμη και την άμυνα των νησιών, προκειμένου να σταλεί στρατιωτικός εξοπλισμός στην Ουκρανία. Και αυτό συνέβη, ενώ η Τουρκία όχι μόνο συνεχίζει να αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά ενισχύει συνεχώς τη στρατιωτική και γεωπολιτική της θέση. Εδώ πλέον γεννάται ένα εύλογο ερώτημα. Πρόκειται απλώς για ακραία στρατηγική αφέλεια ή μήπως όλα αυτά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο ενδοτικό πλαίσιο, το οποίο παρουσιάζεται επικοινωνιακά ως “υπεύθυνη δυτική στάση”;

Δεν είναι η εξωτερική πολιτική επικοινωνιακή καμπάνια

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έρχεται τώρα να αποκαλυφθεί και η πλήρης γεωπολιτική υποκρισία της ουκρανικής στάσης απέναντι στην Ελλάδα. Διότι ενώ η Αθήνα έσπευσε να προσφέρει όπλα, πολιτική στήριξη και πλήρη διπλωματική ευθυγράμμιση προς το Κίεβο, η ίδια η Ουκρανία φέρεται να ζητά εγγυήσεις ότι drones, που ενδεχομένως θα παραχωρηθούν στην Ελλάδα, δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον της Τουρκίας.

Δηλαδή η Ελλάδα μπορεί να αποδυναμώνει τα νησιά της για χάρη της Ουκρανίας, αλλά όταν τίθεται ζήτημα ελληνικής άμυνας απέναντι στην Τουρκία, τότε εμφανίζονται όροι, περιορισμοί και “ευαισθησίες” για να προστατευθούν οι τουρκικές ισορροπίες. Αυτό από μόνο του αρκεί για να καταρρεύσει ολόκληρο το κυβερνητικό αφήγημα περί “σωστής πλευράς της Ιστορίας”.

Διότι αποδεικνύει ότι όλα τα κράτη λειτουργούν με βάση το δικό τους συμφέρον. Η Ουκρανία θεωρεί την Τουρκία κρίσιμο στρατηγικό εταίρο και δεν επιθυμεί να διαταράξει αυτή τη σχέση. Από τη δική της σκοπιά αυτό είναι απολύτως λογικό. Το παράλογο βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στην ελληνική πολιτική τάξη που έδειξε να πιστεύει ότι οι διεθνείς σχέσεις λειτουργούν με ηθικά συνθήματα και όχι με ψυχρούς υπολογισμούς ισχύος. Και μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο ήρθε και η υπόθεση με το θαλάσσιο drone, που εντοπίστηκε κρυμμένο στη Λευκάδα, για να αναδείξει πόσο επικίνδυνη έχει γίνει αυτή η κατάσταση για την ίδια την Ελλάδα.

Διότι εδώ πλέον δεν μιλάμε θεωρητικά. Μιλάμε για πιθανή εμπλοκή ελληνικού εδάφους σε μία πολεμική σύγκρουση τεράστιας κλίμακας. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το drone προοριζόταν για χρήση εναντίον ρωσικών στόχων. Και βρέθηκε όχι σε κάποια απομονωμένη στρατιωτική περιοχή, αλλά σε έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Αντιλαμβάνονται άραγε στην Αθήνα τι σημαίνει αυτό; Αντιλαμβάνονται τι σημαίνει για μια χώρα που στηρίζεται στον τουρισμό, στη σταθερότητα και στην εικόνα ασφαλούς προορισμού να εμφανίζεται ως πιθανός χώρος διέλευσης ή υποστήριξης επιχειρήσεων σε έναν τόσο επικίνδυνο πόλεμο;

Οι σοβαρές χώρες δεν λειτουργούν έτσι. Δεν μετατρέπουν την εξωτερική πολιτική σε επικοινωνιακή καμπάνια. Δεν εμπλέκονται άκριτα σε συγκρούσεις, χωρίς να υπολογίζουν κινδύνους και συνέπειες. Και κυρίως δεν φέρονται σαν να προστατεύονται από κάποιο αφηρημένο “ηθικό πλεονέκτημα της Ιστορίας”. Ένα κράτος δεν είναι τηλεοπτικό πάνελ. Ούτε λογαριασμός στα κοινωνικά δίκτυα. Οφείλει να λειτουργεί με βάση το εθνικό του συμφέρον.

Και όταν μία χώρα αποδυναμώνει την άμυνά της, εκθέτει τα νησιά της, βλέπει τους συμμάχους της να αναβαθμίζουν τον βασικό γεωπολιτικό της αντίπαλο, αποδέχεται ή έστω συζητά περιορισμούς, ακόμη και στον εξοπλισμό που λαμβάνει και τελικά εμπλέκεται έμμεσα σε πολεμικές διαδρομές, που μπορούν να απειλήσουν ακόμη και τον τουρισμό και τη σταθερότητά της, τότε πλέον δεν μιλάμε απλώς για λανθασμένη πολιτική.