Πως μπορεί η ελληνική ομογένεια στις ΗΠΑ να γίνει πιο παρεμβατική

Στο άρθρο του, επιχειρεί υπέρ της περαιτέρω εμπλοκής επαγγελματικών ομογενειακών οργανώσεων που ασχολούνται με το λόμπι βασισμένες στα πρότυπα της οργανωμένης εβραϊκής κοινότητας των ΗΠΑ, για να προωθούν επιτυχώς τα εθνικά θέματα της Ελλάδας και να εκσυγχρονίσουν την πολιτική επιρροή που επιχειρεί να ασκήσει η Ομογένεια στην Αμερική.

Από την ίδρυση της, η οργανωμένη ελληνική παροικία στην Αμερική περιστρεφόταν γύρω από την Εκκλησία, που υπήρξε ο πυρήνας της, χωρίς όμως να έχουν ιδρυθεί και άλλοι μεγάλοι θεσμοί, όπως αυτόνομες κοινότητες, που θα ενίσχυαν τον πλουραλισμό και θα λειτουργούσαν ως θεσμικό αντίβαρο, όπως συνέβη και σε άλλες ελληνικές παροικίες ανά την υφήλιο.

Στο παρελθόν, η τοπική Εκκλησία ανέδειξε χαρισματικούς ηγέτες, όπως οι Αρχιεπίσκοποι Αθηναγόρας και Ιάκωβος, οι οποίοι, χάρη στην δυναμική προσωπικότητά και τα έκτακτα χαρίσματά τους, έγιναν μπροστάρηδες και φυσικοί ηγέτες της ομογένειας. Υπό την καθοδήγησή τους, θεραπεύτηκε ο διχασμός μεταξύ βασιλικών και βενιζελικών που διαιρούσε την Ομογένεια, οργανώθηκε μεγαλειώδης αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ελλάδα την περίοδο της γερμανικής κατοχής και διαδραματίστηκαν δυναμικές παρεμβάσεις για εθνικά θέματα, όπως το Κυπριακό, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, το Σκοπιανό, κτλ.

Οι καιροί αλλάζουν, όμως, όπως και η στόφα των ποιμεναρχών… Με το Φανάρι να καθίσταται ολοένα και πιο ευάλωτο απέναντι στο αυταρχικό τουρκικό κράτος λόγω εμφανούς λειψανδρίας και μεγάλης έλλειψης γηγενούς ποιμνίου στην Τουρκία και κάποιοι επισπεύδοντες ιεράρχες να επιδιώκουν να κερδίσουν την εύνοια των τουρκικών αρχών με το μάτι τους στραμμένο στην επόμενη μέρα, εν τοις πράγμασι, η ελευθερία έκφρασης των ιεραρχών του Οικουμενικού Θρόνου είναι, ως ένα βαθμό, περιορισμένος (χωρίς ωστόσο η θεωρία αυτή να εξηγεί την παρρησία με την οποία εκφραζόταν ο μακαριστός Ιάκωβος).

ΗΠΑ: Γιατί η ελληνική ομογένεια έχει αδύναμο λόμπι

Ο προβεβλημένος ρόλος της Εκκλησίας είναι απόλυτα δικαιολογημένος μέσα στο ελληνικό κοσμοσύστημα και είναι δύσκολο να τον αμφισβητήσει κανείς. Η ίδρυση μιας τοπικής ενορίας συγκαταλεγόταν ανάμεσα στις πρώτες προτεραιότητες των νεηλύδων Ελλήνων, όπου και αν μετανάστευαν (μαζί, φυσικά, με την ίδρυση ελληνικών σχολείων, την κρίσιμη σημασία των οποίων η Αρχιεπισκοπή Αμερικής δεν δείχνει να κατανοεί πλήρως ή να στηρίζει με όλες τις δυνάμεις της).

Αλλά ακόμα και σε παλαιότερες εποχές, είτε σε περιοχές υπό Οθωμανική κυριαρχία είτε σε ελεύθερες κοινωνίες της Ευρώπης, η Εκκλησία πλαισιωνόταν θεσμικά από αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες, όπου δρούσαν ως παράγοντες εθνικοί ευεργέτες, βιομήχανοι, έμποροι, διανοούμενοι μαζί με ανθρώπους του καθημερινού μόχθου.

Ανάμεσα στα παραδείγματα συμπεριλαμβάνονται οι δυναμικές ελληνικές κοινότητες της Αλεξάνδρειας και άλλων πόλεων της Αιγύπτου, της Βενετίας και πολλών Ευρωπαϊκών αστικών κέντρων. Ενδεικτικά, οι Έλληνες της Οδησσού διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην προετοιμασία της Επανάστασης του 1821 μέσα από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας.

Aυτός ο ποικιλόμορφος και πολλαπλός διοργανωτικός πλουραλισμός δεν αναπτύχθηκε ποτέ στις ΗΠΑ, εν πολλοίς εξαιτίας του οργανωτικού μοντέλου που ακολουθήθηκε. Τα συγκριτικά λίγα ημερήσια ελληνικά σχολεία που λειτουργούν στις ΗΠΑ διοικούνται σχεδόν αποκλειστικά από ενορίες, με μη εκκλησιαστικούς οργανισμούς να αποποιούνται σχεδόν κάθε ευθύνη που θα αναλογούσε σε κάποιον ενδιαφερόμενο παράγοντα. Το ίδιο ισχύει και για άλλες συλλογικές πρωτοβουλίες, όπως κοινωφελή ιδρύματα (γηροκομεία, πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες, κτλ). Συνεπώς, γιατί να είναι διαφορετικά τα πράγματα στο λεγόμενο “ελληνικό λόμπι”;

Έχει δίκιο ο κ. Παπαχελάς όταν τονίζει την συγκριτικά αδύναμη αντίδραση των δυνάμεων της ομογένειας τον περασμένο μήνα, όταν οι αμερικανοεβραϊκές οργανώσεις ανέλαβαν το κυριότερο βάρος στην μάχη που δόθηκε για να παραμείνει σε ισχύ ο αποκλεισμός της Τουρκίας από την απόκτηση αεροσκαφών F-35.

Κάποιοι ομογενείς πολιτικοί, όπως η ομοσπονδιακή βουλευτής Ντίνα Τάιτους, κατέβαλαν γενναίες προσπάθειες να αντιταχθούν στην ύψους $700 εκατομμυρίων πώληση κινητήρων στην Τουρκία για το νέας γενιάς πολεμικό αεροσκάφος KAAN που σχεδιάζει, αλλά η πρότασή της τελμάτωσε στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Βουλής, ενώ απουσίαζε παρόμοια νομοθετική πρωτοβουλία στην Γερουσία, γεγονός που επέτρεψε την κυβέρνηση Τραμπ να ολοκληρώσει την συμφωνία με την Τουρκία εκμεταλλευόμενη το βραχύ παράθυρο 15 ημερών που είχε στην διάθεσή της η νομοθετική εξουσία για να εμποδίσει την πώληση.

Η Ελλάδα χρειάζεται αυτόφωτο λόμπι στην Ουάσινγκτον

Προς το παρόν, η υποβόσκουσα αντιπαλότητα μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ βαίνει προς το συμφέρον της Ελλάδας, καθώς το αμερικανοεβραϊκό λόμπι χρησιμοποιεί όλες τις δυνάμεις που έχει στην διάθεσή του να εμποδίσει τον περαιτέρω εξοπλισμό της Άγκυρας με αμερικανικά όπλα για να αποτρέψει την ανατροπή του ισοζυγίου ισχύος στην περιοχή. Διαφορετικά, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των οργανώσεων που αναφέρει ο κ. Παπαχελάς (π.χ. HALC, National Hellenic Society), η πίεση που ακούν θα ήταν απίθανη να επηρέαζε την διαμόρφωση της αμερικανικής πολιτικής από μόνη της.

Η συνεργασία με άλλους οργανισμούς, όπως αυτές των Εβραίων και Αρμενίων της Αμερικής είναι επιθυμητή και επικεδρής υπό την προϋπόθεση ότι όλες οι πλευρές μοιράζονται κοινά συμφέροντα, όμως τόσο η Αθήνα όσο και η Ομογένεια των ΗΠΑ δεν μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά σε ξένες εξωκοινοτικές οργανώσεις για να προωθήσουν την ατζέντα τους. Θα πρέπει να γίνουν και οι ομογενειακοί οργανισμοί αυτόφωτοι και αυτό αποτελεί ωρίμανση, σοβαρότητα και μεθοδική, επιτελική σκέψη από όλες τις πλευρές. Άλλωστε, στο τέλος του άρθρου του, ο κ. Παπαχελάς επισημαίνει ότι δεν αξιοποιήθηκε η κατά γενική ομολογία επιτυχημένη ομιλία του Έλληνα πρωθυπουργού στο Κογκρέσο κατά την τελευταία επίσημη επίσκεψή του στις ΗΠΑ εξαιτίας ανεπαρκούς στρατηγικού σχεδιασμού.

Μάλιστα, επικαλούμενος παρατηρήσεις ξένων, αναφέρει ότι αρκετοί ομογενείς παράγοντες «ξοδεύουν περισσότερο χρόνο να κάνουν λόμπι ο ένας εναντίον του άλλου, παρά για τα ζητήματα που ενδιαφέρουν την Ελλάδα». Για τους παροικούντες εν Ουασινγκτόνι και Νέα Υόρκη, είναι κοινό μυστικό ότι η κούφια αυτοπροβολή και η εμμονική ενασχόληση με ανούσιες κοσμικές εκδηλώσεις αποτελεί συστημικό πρόβλημα, τόσο εντός, όσο και εκτός των κόλπων της Εκκλησίας.

Η Αθήνα θα πρέπει να αναδείξει και συνεργαστεί με μια νέα γενιά προσοντούχων ομογενών για να μεταρρυθμίσουν από κοινού ένα οργανωτικό μοντέλο που έχει αλλάξει ελάχιστα εδώ και έναν αιώνα και αδυνατεί να παραγάγει τα αποτελέσματα που αξίζουν στην Ελλάδα και στην ελληνική διασπορά.