Να αναγνωριστεί ως πατέρας της Ελλάδας ο Καποδίστριας

Για την Ελλάδα, ο τίτλος αυτός ανήκει δικαιωματικά σε έναν άνθρωπο που θυσίασε την ευρωπαϊκή του καριέρα, την περιουσία του και, τελικά, την ίδια του τη ζωή: τον Ιωάννη Καποδίστρια. Έναν άνθρωπο που μετέτρεψε την Ελληνική Επανάσταση σε κράτος. Αν και η ιστορική μνήμη τον τιμά ως τον Πρώτο Κυβερνήτη, η πολυσχιδής προσφορά του ξεπερνά τα όρια ενός απλού πολιτικού αξιώματος. Ο Καποδίστριας δεν κυβέρνησε απλώς την Ελλάδα· δημιούργησε το ελληνικό κράτος εκ του μηδενός ασχέτως αν το είδος του κρατικού μοντέλου καταργήθηκε με τη δολοφονία του. Ας δούμε γιατί.

Πρώτον, όταν ο Καποδίστριας αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο τον Ιανουάριο του 1828, η εικόνα της Ελλάδας ήταν αποκαρδιωτική. Μετά από επτά χρόνια αιματηρού αγώνα, η χώρα ήταν ουσιαστικά ένας σωρός ερειπίων. Δεν υπήρχε δημόσιο ταμείο, δεν υπήρχε στρατός παρά μόνο άτακτα σώματα που συχνά πολεμούσαν μεταξύ τους, η πειρατεία λυμαινόταν τις θάλασσες και η ορφάνια, η φτώχεια, και οι επιδημίες θέριζαν τον πληθυσμό. Ταυτόχρονα ο Ιμπραήμ ήταν ακόμα στην Πελοπόννησο ενώ μάχες με τους Τούρκους διεξάγονταν και στην Στερεά Ελλάδα.

Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, ο Καποδίστριας, ίδρυσε την Εθνική Χρηματιστική Τράπεζα και εισήγαγε το πρώτο εθνικό νόμισμα, τον Φοίνικα. Οργάνωσε τη δικαιοσύνη και τη διοίκηση, θεσπίζοντας τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Συγκρότησε τακτικό στρατό και στόλο, πατάσσοντας την πειρατεία και εξασφαλίζοντας την εσωτερική ασφάλεια. Παράλληλα, ίδρυσε δεκάδες «αλληλοδιδακτικά» σχολεία, το πρώτο Πρότυπο Κεντρικό Σχολείο, το Ορφανοτροφείο της Αίγινας καθώς και την Γεωργική Σχολή της Τίρυνθας. Η ενταντικοποίηση της καλλιέργειας της πατάτας ήταν μια στρατηγική κίνηση για την άμεση καταπολέμηση του λιμού που μάστιζε τον λαό.

Δεύτερον, πριν αναλάβει την Ελλάδα, ο Καποδίστριας ήταν Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και ένας από τους πιο σεβαστούς διπλωμάτες της Ευρώπης (συνδιαμορφωτής της Ελβετικής συνομοσπονδίας). Αυτό το τεράστιο διεθνές κύρος το έθεσε στην υπηρεσία της πατρίδας του. Αν η Ελλάδα είχε αφεθεί στις διαθέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων της εποχής, το νέο κράτος θα περιοριζόταν πιθανότατα μόνο στην Πελοπόννησο και τις Κυκλάδες. Με προσωπική, σκληρή διπλωματική μάχη, ο Καποδίστριας κατάφερε να μετακινήσει τα σύνορα στη γραμμή Αμβρακικού – Παγασητικού, συμπεριλαμβάνοντας τη Στερεά Ελλάδα, και να εξασφαλίσει την πλήρη ανεξαρτησία της χώρας με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου.

Ο Καποδίστριας, Πατέρας της Ελλάδας

Ο Καποδίστριας αγωνίστηκε για μια Ελλάδα πραγματικά ελεύθερη και αυτόνομη, μακριά από ξένες κηδεμονίες κάτι που αναγνωρίζεται και από σύγχρονους Βρετανούς ιστορικούς πια όπως τον Woodhouse. Τρίτον, αυτό που ξεχωρίζει έναν «Πατέρα του Έθνους» από έναν απλό πολιτικό ηγέτη είναι η ανιδιοτέλεια και η ηθική. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε να λάβει τον μισθό του Κυβερνήτη, δηλώνοντας ότι όσο υπάρχουν πεινασμένοι Έλληνες, ο ίδιος δεν θα αμείβεται από το δημόσιο ταμείο.

Αντίθετα, διέθεσε όλη την προσωπική του περιουσία για τις ανάγκες του κράτους και ζούσε εξαιρετικά λιτά. Επιπρόσθετα, ένας κλασικός πολιτικός θα επέλεγε τον δρόμο των τακτικών συμβιβασμών με τις ισχυρές τοπικές ελίτ για να εξασφαλίσει την πολιτική του επιβίωση. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε αυτούς τους συμβιβασμούς εφαρμόζοντας ένα κρατικό μοντέλο που προσέφερε ισονομία στους απλούς πολίτες, παραμερίζοντας τα φеουδαρχικά προνόμια των ολιγαρχών. Ήταν πλήρως συνειδητοποιημένος για τους κινδύνους, δηλώνοντας προφητικά: «Αν οι συνθήκες απαιτήσουν να θυσιάσω τη ζωή μου για την πατρίδα, θα τη θυσιάσω». Και τη θυσίασε.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας δεν ήταν ένας αλάνθαστος ηγέτης. Ήταν ένας πατέρας, ο οποίος μπορεί να κάνει και λάθη αλλά παραμένει πατέρας. Αυτό έχει διατυπωθεί από πάμπολλους Έλληνες και ξένους, και από τον ίδιο τον Κολοκοτρώνη. Έχει εντυπωθεί και στο συλλογικό υποσυνείδητο των Ελλήνων με τον «μπαρπα-Γιάννη».

Έτσι λοιπόν, αντί για την ημερομηνία θανάτου του, η Ελληνική Βουλή μπορεί να υιοθετήσει την ημερομηνία γέννησης του Ι. Καποδίστρια δηλαδή την 10η Φεβρουαρίου ως ημέρα μνήμης του «Πατέρα της Ελλάδας» Ι. Καποδίστρια. Αυτό συμβολικά συνεπάγεται τη χαρά της γέννησης και της ελπίδας. Κάτι ανάλογο εορτάζεται στην Ινδία με τον Μαχάτμα Γκάντι. Τέλος, μία καθιέρωση ετήσιου «Βραβείου Διπλωματίας Καποδίστρια» από το Υπουργείο Εξωτερικών θα ήταν μία άλλη συνοδευτική συμβολική κίνηση.