Γιάννης Κυριόπουλος: Ένας δάσκαλος-διανοούμενος στο χώρο της υγείας

Χαρακτηριστική η διαμάχη μας για τον Χάμπερμας απέναντι στον Ρολς που τον δίδασκε την τελευταία περίοδο, τους μαθητές του, ανιχνεύοντας, πέρα απ’ την δημόσια υγεία μια γενικότερη προβληματική για το κοινωνικό κράτος και την ακριβοδικία. Ανένταχτος ο Γιάννης Κυριόπουλος, πάντα πολιτικά ενταγμένος εγώ μόνιμα, αναζητούσαμε κοινές παραμέτρους και τον δρόμο μπροστά, στο μεταρρυθμιστικό διαρκές της υγείας, που είχε δρομολογηθεί απ’ το 81.

Στην πρώτη μας γνωριμία είχαμε συναντηθεί στο Υπουργείο Νέας Γενιάς, όταν ο Κώστας Λαλιώτης έψαχνε νέους αβανταδόρους και φρέσκιες ιδέες για την νεότητα σαν χωριστή ενότητα, και πολιτικών στήριξης της. Ο Γιάννης στο πρόγραμμα “νιάτα κ’ υγεία”, πρωτοποριακό για την εποχή του, κ’ εγώ οργανώνοντας εθελοντές οδοντογιατρούς για τα παιδιά στα ορεινά χωριά της Πελοποννήσου. Ήταν από τότε ανθρωποβοσκός, μια λέξη που του άρεσε να λέει για άλλους, και που έδειχνε την δικιά του στέρεα, μη ανταγωνιστική αυτοεκτίμηση. Κατάφερνε να μαζεύει γύρω του όσους έβλεπε ότι μπορούν να προσφέρουν και επένδυε ακούραστα πάνω τους, σαν Δάσκαλος…

Στην δεκαετία του ’90 ήταν επικεφαλής μιας ομάδας πολιτικοποιημένων εμπειρογνωμόνων της πολιτικής υγείας, που εισηγείτο στις τότε αναζητήσεις μας του Τομέα υγείας του ΠΑΣΟΚ και στην κοινωνική επιτροπή Τζουμάκα. Έφερνε νέες έννοιες, όπως ο ελεγχόμενος ανταγωνισμός, η εισαγωγή μάνατζμεντ στα νοσοκομεία κα, αλλά και ένα εμπλουτισμό των νομοθετημάτων του ΕΣΥ, ενώ τον ενδιέφερε κυρίως η λειτουργία του μονοψώνιου ΕΦΥ, σαν ρυθμιστή για την αγορά υπηρεσιών υγείας. Δυστυχώς ανολοκλήρωτη έμεινε κ η ευφυής του πρόταση του στον Γείτονα, για δίκτυα πρωτοβάθμιας που θα ένωναν τα ταμεία στην πράξη. Τελικά το 11, με συνολική αντίθεση αντιπολίτευσης και συνδικάτων, ιδρύθηκε ο ΕΟΠΥΥ.

Στην δεκαετία του 2000, από το υπογειάκι της Υγειονομικής Σχολής που ήξερα, με υποδέχθηκε σε ένα εξαιρετικό κτίριο Σχολής Δημοσίας Υγείας, ένα κατασκεύασμα κόσμημα, από όπου δημιουργήθηκε – με δική του καθοδήγηση και ανάλωση ένας ολόκληρος στρατός νέων εμπνευσμένων επιστημόνων. Πολλούς από αυτούς συνάντησα στο υπουργείο, ή σε άλλες υπηρεσίες δημόσιας υγείας την διάρκεια της γραμματείας μου (10-12) και ήταν απ’ τους πιο πολύτιμους προθύμους κ ενημερωμένους συνεργάτες σε ένα δύσκολο τόπο, μια κυριολεκτικά εμπόλεμη περίοδο.

Η συνεργασία με τον ίδιο αυτή την περίοδο υπήρξε για μένα εξαιρετικά υποστηρικτική κ γόνιμη σε μια σειρά δράσεις, τόσο για το ICD 10, όσο κ για τον υγειονομικό χάρτη, το κάπνισμα, κλπ, αλλά και γιατί πάντα εξέπεμπε μια συνολική άποψη για την πολιτική Υγείας.  Σημαντική και εξαιρετικά παραγωγική ήταν κ η διοργάνωση συνέδριων διαλόγου για την πολιτική κ τις πολιτικές υγείας σε όλη την Ελλάδα, όπως και μια σειρά βιβλίων, με διάφορους συνεργάτες του.

Ο αξέχαστος Γιάννης Κυριόπουλος…

Τα τελευταία χρόνια οι σχέσεις μας πέρασαν από πολλά κύματα, που έφερε η οικονομική κρίση κ οι διαφορετικές μας εκτιμήσεις. Παρότι συχνά τον κατηγορούσα ότι έγραφε βαρύγδουπα κείμενα – επίδραση του γαλλικού στρουκτουραλισμού – ο σεβασμός στην γνώμη του και την διαπεραστική και ανεξάρτητη κρίση του υπήρξε πάντα μεγάλος. Τελευταίες μας αψιμαχίες μια τετράωρη συζήτηση των δυο μας για το βιβλίο του με τον Τέλογλου, για την ιστορία του ΕΣΥ, όπου τον κατέκρινα για άνιση και άδικη κριτική ορισμένων περιόδων. Ακόμα  ένα ωριαίο τηλεφώνημα απ’ το Ναύπλιο, όπου διαπιστώναμε την αδυναμία της ΠΦΥ (Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας) να εμπλακεί ουσιαστικά στην υπόθεση της πανδημίας.

Υπήρξε για μένα κ ελπίζω για πολλούς άλλους ένα πρότυπο μαχόμενου διανοουμένου, σαν τον αγαπημένο του Φουκώ, ένας πολεμιστής από την δεκαετία του ’70 που κατάφερε να συνεγείρει και να επηρεάσει μια ολόκληρη φουρνιά νεότερων, με ένα συνεχές ενδιαφέρον για το δημόσιο και μια ειδική παρακαταθήκη στον αγαπημένο μας χώρο: Την Υγεία.

ΥΓ. Ευρείας κουλτούρας κ ενδιαφερόντων, έγραφε και διάβαζε ποίηση. Σε μια χαριτωμένη στιγμή στα πλαίσια συνέδριου Γενικής Ιατρικής στην Κρήτη, δραπετεύουμε με γνωστούς αιθεροβάμονες του χώρου σε ένα κουτούκι στο Κολυμπάρι, όπου μετά από άλλους, διαβάζει δυο ποιήματα του και ένα κομμάτι απ’ το εμβληματικό “Ουρλιαχτό” του αγαπημένου του Γκίνσμπεργκ. Γεμάτος έμπνευση, άλλος καθηγητής της παρέας σηκώνεται κ με στεντόρεια φωνή αρχίζει να απαγγέλει τον Ματρόζο – η μυσταγωγία χάθηκε, με τα ατέλειωτα γέλια των παρευρισκόμενων. Μάλλον είμασταν εκτός εποχής…