Πολιτική σύγκρουση με φόντο τον νόμο Κατσέλη – Τι χάνουν και τι κερδίζουν οι δανειολήπτες

Σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών, αυτό σημαίνει πως «τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας τη διάρκειά της». Η ρύθμιση αυτή, όπως ανέφερε, αφορά περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες, οι οποίοι «θα δουν άμεσα τη δόση τους να μειώνεται ραγδαία, σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και κατά περίπου 300 ευρώ τον μήνα», γεγονός που – όπως σημείωσε – συνιστά «πραγματική ανάσα για κάθε νοικοκυριό και μεγαλύτερη δικαιοσύνη στην πράξη».

Παρουσιάζοντας το ευρύτερο σκεπτικό της κυβέρνησης, ανέφερε ότι το πολυνομοσχέδιο στο οποίο εντάσσεται η ρύθμιση υπακούει σε μια ενιαία λογική άσκησης οικονομικής πολιτικής, η οποία – όπως είπε – δεν επιτρέπει οι εκκρεμότητες του παρελθόντος να μετακυλίονται στο μέλλον, όπως συνέβη, κατά την κυβερνητική ανάγνωση, με ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ.

«Προχωρήσαμε συνειδητά», ανέφερε, «πέρα και πάνω από όσα όριζε η ίδια η απόφαση», σημειώνοντας πως η κυβέρνηση δεν ήταν υποχρεωμένη να θεσμοθετήσει αναδρομικότητα και θα μπορούσε να περιοριστεί «στην εφαρμογή του νέου τρόπου υπολογισμού από σήμερα και μετά». «Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ζήτημα λύνεται μόνο για το μέλλον», είπε χαρακτηριστικά, «δεν το κάναμε. Επιλέξαμε να πάμε πολύ πιο πέρα. Επιλέξαμε να αναγνωρίσουμε ότι όσοι όλα αυτά τα χρόνια παρέμειναν συνεπείς και κατέβαλαν περισσότερα από όσα τελικά όφειλαν, δικαιούνται ουσιαστικής αποκατάστασης».

Έτσι, σύμφωνα με τον υπουργό, «τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας τη διάρκειά της. Αυτό σημαίνει μικρότερη δόση – ταχύτερη αποπληρωμή». Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επέμεινε ότι η κυβέρνηση αξιοποιεί στο έπακρο τα διαθέσιμα εργαλεία για να δώσει λύση στο σύνολο των περιπτώσεων: «Δεν κάνουμε το ελάχιστο που μας υποχρεώνει ένα δικαστήριο. Κάνουμε το μέγιστο που μας επιβάλλει η πολιτική ευθύνη».

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε από το βήμα της Βουλής ο υπουργός, το συνολικό κόστος της ρύθμισης ανέρχεται σε περίπου 700 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων περίπου 500 εκατομμύρια αφορούν τη μελλοντική ελάφρυνση των δανειοληπτών και περίπου 200 εκατομμύρια την αναδρομική αποκατάσταση για ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί. Παράλληλα, τόνισε πως το βάρος αυτό δεν μετακυλίεται μονομερώς στους φορολογουμένους, καθώς θα το επωμιστούν τόσο οι τράπεζες όσο και το σχήμα κρατικών εγγυήσεων “Ηρακλής”, ανάλογα με τα ποσά που έχει εισπράξει κάθε πλευρά.

Τέλος, διευκρίνισε ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού δεν επηρεάζονται από την παρούσα διάταξη, καθώς οι όροι τους παραμένουν σταθεροί και, κυρίως, τα επιτόκια δεν μεταβάλλονται. Όπως σημείωσε, με τον τρόπο αυτό παρέχεται ουσιαστική ανακούφιση στους δανειολήπτες, χωρίς να δημιουργούνται νέες αβεβαιότητες.

Επίθεση Ανδρουλάκη

Η τροπολογία της κυβέρνησης για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου, δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις που τους επιβλήθηκε παράνομος υπολογισμός της δόσης του δανείου, ανέφερε ο Νίκος Ανδρουλάκης, και κατηγόρησε την κυβέρνηση από το βήμα της Βουλής ότι παίζει επικοινωνιακά παιχνίδια.

«Η απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου ήταν απολύτως σαφής. Δεν ήταν εισήγηση. Δεν ήταν γνωμοδότηση. Δεν ήταν πρόταση προς συζήτηση. Ήταν μια αμετάκλητη και δεσμευτική δικαστική απόφαση που όφειλε να εφαρμοστεί από την πρώτη ημέρα. Και τελικά η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αποδεχθεί αυτό που από την πρώτη στιγμή υποστήριζαν το ΠΑΣΟΚ, οι δικηγορικοί σύλλογοι, οι ενώσεις καταναλωτών και χιλιάδες δανειολήπτες.

Ότι ο νόμιμος εκτοκισμός γίνεται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνόλου του κεφαλαίου, όπως αυθαίρετα και καταχρηστικά εφαρμοζόταν μέχρι σήμερα. Σταματήστε τα επικοινωνιακά παιχνίδια», είπε ο κ. Ανδρουλάκης και ζήτησε από την κυβέρνηση να συμπεριλάβει όλους όσοι αδικήθηκαν από τον παράνομο υπολογισμό.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έκανε λόγο για ένα νομοσχέδιο – σκούπα που κατεβάζει η κυβέρνηση με άσχετες μεταξύ τους τροπολογίες από τις οποίες δεν λείπουν και οι ρυθμίσεις που ευνοούν επιλεκτικά οικονομικά συμφέροντα «των εργολάβων του Ταμείου Ανάκαμψης και του Υπερταμείου αλλά και των golden boys που φωτογραφίζετε με συγκεκριμένες διατάξεις του νομοσχεδίου».

Χαρακτήρισε ακόμα προκλητική απόφαση την αύξηση των μισθών των μητροπολιτών και των υπαλλήλων της Προεδρίας της Δημοκρατίας. «Για αυτούς βρίσκετε δημοσιονομικό χώρο και ad hoc διευκολύνσεις σε κάθε νομοσχέδιο σας κ. Πιερρακάκη. Αυτή είναι η διαφορά μας».

Ο κ. Ανδρουλάκης παρουσίασε τροπολογίες που κατεβάζει το ΠΑΣΟΚ που δεν συνιστούν αντιπολιτευτική τακτική αλλά αποτελούν λύσεις στα προβλήματα των πολιτών. Οι τόνοι ανέβηκαν με τον κ. Πιερρακάκη, καθώς ο υπουργός Οικονομίας είχε καταφερθεί νωρίτερα εναντίον του νόμου Κατσέλη.

Ο Ανδρουλάκης υπενθύμισε την πορεία του κ. Πιερρακάκη στο ΠΑΣΟΚ, όταν δεν άσκησε καμία κριτική σε αυτόν τον νόμο και αφετέρου έκανε τη σύγκριση του τι σήμανε ο νόμος Κατσέλη για την προστασία της πρώτης κατοικίας την περίοδο της τρόικας και τι σημαίνει η πολιτική της ΝΔ σήμερα παρά το ότι έχει ελευθερία κινήσεων. «Εμείς τα δύσκολα χρόνια είχαμε προτεραιότητα να προστατεύσουμε τους δανειολήπτες. Εσείς στα εύκολα χρόνια προστατεύετε τους λίγους και τους ισχυρούς».

Αιχμές Πιερρακάκη για τον νόμο Κατσέλη

Ο κ. Πιερρακάκης άφησε αιχμές και για το νόμο Κατσέλη – γεγονός που ενόχλησε την αντιπολίτευση – λέγοντας επί της ουσίας ότι δημιούργησε προβλήματα λόγω της δράσης των λεγόμενων στρατηγικών κακοπληρωτών.

«Ο νόμος Κατσέλη ψηφίστηκε στη κορύφωση της κρίσης με στόχο την προστασία των νοικοκυριών που βρέθηκαν σε αδυναμία πραγματική. Αμφισβητώ το αποτέλεσμα γιατί ο νόμος δεν απέτρεψε την κατάχρηση σε στρατηγικούς κακοπληρωτές ούτε προστάτευσε χιλιάδες οικογένειες που εγκλωβίστηκαν σε μακροχρόνιες διαδικασίες και διαμορφώθηκε πεδίο αβεβαιότητας, ασάφειας και αντιφατικών ερμηνειών.

Οι μισές αιτήσεις απορρίφθηκαν από δικαστήρια. Ένα πλαίσιο που θεσπίστηκε να προστατεύσει τους ευάλωτους κατέληξε να θολώσει το όριο ανάμεσα σε αδυναμία και στρατηγική αθέτηση», είπε χαρακτηριστικά. «Επτά χρόνια έρχεται εδώ ο Χατζηδάκης και υπερασπίζεται αυτό που μόλις αποδημήσατε», απάντησε ο Παύλος Γερουλάνος από το ΠΑΣΟΚ και πρόσθεσε: «έλεγε πόσο άρτια διαχειριζόταν η κυβέρνηση τα κόκκινα δάνεια και κάθε φορά που φέρναμε προτάσεις από το ΠΑΣΟΚ για το πως μπορεί να ανακουφιστούν τα νοικοκυριά ο κ. Χατζηδάκης μας έλεγε λαϊκιστές.

Αυτά που είπατε εσείς σήμερα τα έχει πει το ΠΑΣΟΚ ξανά και ξανά με προτάσεις, που αν είχατε υιοθετήσει θα μπορούσατε να κάνετε αυτό που μας λέτε ότι κάνατε. Περίεργο… Ξαφνικά είδατε το φως το αληθινό;».

Ο Γερουλάνος άφησε αιχμές κατά του Πιερρακάκη για τη θέση που πήρε αναφορικά με το νόμο Κατσέλη, λέγοντας πως όσα χρόνια ήταν στο ΠΑΣΟΚ δεν είχε ασκήσει κριτική. «Σήμερα ξαφνικά άλλαξε. Ως ΠΑΣΟΚ δεν είχε πρόβλημα με το νόμο αλλά έχει ως ΝΔ», πρόσθεσε με τον Κώστα Μπάρκα από τον ΣΥΡΙΖΑ να επισημαίνει: «Το 2010 η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου είχε διάφορους συνεργάτες όπως ο κ. Πιερρακάκης. Δεν θυμάμαι καθόλου δήλωση Πιερρακάκη για το νόμο Κατσέλη όσο και αν έψαξα. Μάλλον θα είναι θετικές οι δηλώσεις αυτές…».

Πυρά από Σαμαρά

Παρέμβαση για τη νομοθετική ρύθμιση που προωθεί το υπουργείο Οικονομικών σχετικά με τα κόκκινα δάνεια και τις δικαστικές αποφάσεις για τον νόμο Κατσέλη πραγματοποίησε ο πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της ΝΔ Αντώνης Σαμαράς, σχολιάζοντας τις αλλαγές που αφορούν χιλιάδες δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας.

Ο Αντώνης Σαμαράς υποστήριξε ότι η κυβερνητική πρωτοβουλία για τα κόκκινα δάνεια δικαιώνει την πρόσφατη δημόσια παρέμβασή του υπέρ της άμεσης εφαρμογής των δικαστικών αποφάσεων που αφορούν τον νόμο Κατσέλη και την προστασία της πρώτης κατοικίας, εξέφρασε ωστόσο ενστάσεις για το εύρος των δικαιούχων που καλύπτει η νέα ρύθμιση.

Σε ανάρτησή του ανέφερε ότι «η σημερινή νομοθετική πρωτοβουλία για τους δανειολήπτες δικαιώνει την προ ημερών παρέμβασή μου, για την ανάγκη της άμεσης εφαρμογής των αποφάσεων της δικαιοσύνης δίχως καθυστέρηση και δεύτερες σκέψεις». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι δυσκολεύεται να κατανοήσει «με ποια νομική ή ηθική βάση εξαιρούνται δανειολήπτες που υπέστησαν την ίδια ακριβώς επιβάρυνση, μόνο και μόνο επειδή η ρύθμισή τους ολοκληρώθηκε ή απωλέσθηκε στο μεταξύ».

Ο Αντώνης Σαμαράς σημείωσε ακόμη πως «η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική», καταλήγοντας ότι «στην πολιτική το αυτονόητο δεν πρέπει να είναι ζητούμενο».

Ποιοι δανειολήπτες κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Η νέα ρύθμιση για τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, όπως παρουσιάστηκε από το οικονομικό επιτελείο, επιχειρεί να δώσει λύση σε ένα πολυετές και σύνθετο ζήτημα που αφορά πάνω από 100.000 πολίτες. Το νομοσχέδιο, το οποίο ενσωματώνει και την εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης του Αρείου Πάγου, εισάγει – μεταξύ άλλων – αναδρομική αποκατάσταση για υπερβάλλοντες τόκους που έχουν ήδη καταβληθεί, με στόχο τη μείωση του συνολικού χρέους και της διάρκειας αποπληρωμής.

Ωστόσο, η ρύθμιση δεν αντιμετωπίζεται μονοδιάστατα από την αγορά και τους θεσμικούς φορείς, καθώς εγείρει τόσο θετικές εκτιμήσεις όσο και σοβαρές επιφυλάξεις. Άνθρωποι της αγοράς ισχυρίζονται ότι η βασική θετική πλευρά της ρύθμισης είναι η ουσιαστική ελάφρυνση των συνεπών δανειοληπτών που βρίσκονται για χρόνια εγκλωβισμένοι σε ρυθμίσεις με υψηλό συνολικό κόστος. Η αναγνώριση των υπερβάλλοντων τόκων ως αποπληρωμή κεφαλαίου, σύμφωνα με την ίδια οπτική, οδηγεί σε άμεση μείωση του υπολοίπου και κατά συνέπεια σε μικρότερη διάρκεια εξόφλησης.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η αναδρομικότητα της ρύθμισης αποκαθιστά μια στρέβλωση που είχε δημιουργηθεί στην πράξη, καθώς πολλοί δανειολήπτες είχαν καταβάλει ποσά που, με τον νέο τρόπο υπολογισμού, δεν θα αντιστοιχούσαν σε πραγματικό κεφάλαιο. Υπό αυτό το πρίσμα, η παρέμβαση χαρακτηρίζεται από ορισμένους ως μέτρο δικαιοσύνης και αποκατάστασης εμπιστοσύνης προς το σύστημα ρύθμισης οφειλών. Επιπλέον, θετικό θεωρείται και το γεγονός ότι η επιβάρυνση δεν μετακυλίεται αποκλειστικά στους φορολογούμενους, καθώς το κόστος επιμερίζεται μεταξύ τραπεζών και του σχήματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής».

Από την άλλη πλευρά, άνθρωποι της αγοράς ισχυρίζονται ότι η αναδρομική διάσταση της ρύθμισης δημιουργεί ζητήματα προβλεψιμότητας και ασφάλειας δικαίου, καθώς επηρεάζει υφιστάμενες συμφωνίες και ροές αποπληρωμών που είχαν ήδη ενσωματωθεί στους ισολογισμούς τραπεζών και servicers.

Επιπλέον, εκφράζεται προβληματισμός για το κατά πόσο η νέα παρέμβαση ενδέχεται να οδηγήσει σε πρόσθετη αβεβαιότητα στο ήδη σύνθετο πλαίσιο διαχείρισης των «κόκκινων δανείων», με αποτέλεσμα πιθανές καθυστερήσεις ή επαναδιαπραγματεύσεις ρυθμίσεων. Κάποιοι παράγοντες της αγοράς σημειώνουν επίσης ότι η παρέμβαση, αν και κοινωνικά στοχευμένη, ενδέχεται να έχει έμμεσες επιπτώσεις στο κόστος χρηματοδότησης, καθώς μεταβάλλει εκ των υστέρων τις παραδοχές πάνω στις οποίες είχαν βασιστεί οι αρχικές συμφωνίες.

Σε κάθε περίπτωση, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην κοινωνική ανακούφιση και στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να δείξουν κατά πόσο η εξίσωση αυτή μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη, χωρίς να δημιουργηθούν νέες στρεβλώσεις ή αβεβαιότητες στην αγορά δανείων.