Τα πλεονάσματα και το παραπλανητικό “success story” της κυβέρνησης

Κάθε σχεδόν Δελτίο Μηνιαίων Στοιχείων Γενικής Κυβέρνησης (διαφέρει από το Μηνιαίο Δελτίο Εκτέλεσης του Προϋπολογισμού που αφορά μόνο την Κεντρική Διοίκηση) που δίνεται στη δημοσιότητα συνοδεύεται από διθυραμβικές δηλώσεις του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης και του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα για «υπερπλεόνασμα» ως αποτέλεσμα της «χρηστής και συνετής δημοσιονομικής διαχείρισης και της υψηλότερης στην Ευρωζώνη ανάπτυξης» (αλλά, άλλο είναι το ΑΕΠ κι άλλο η ανάπτυξη!), από ανάλογους τίτλους σε μερίδα του ελληνικού Τύπου και από προκλητική απουσία λογοδοσίας και κριτικής από «ανεξάρτητους» δημοσιονομικούς θεσμούς.

Η ίδια παρατήρηση ισχύει και για το Δελτίο Μηνιαίων Στοιχείων Γενικής Κυβέρνησης του Μάϊου 2026 με παρουσίαση αβασανίστως και αταλαιπώρως (όπως έλεγε ο Θουκυδίδης για τους συγγραφείς, ιστορικούς και «δημοσιογράφους» που χρησιμοποιούν το έτοιμο χωρίς να μπουν στον κόπο για αναζήτηση της αλήθειας) υπερπλεονάσματος της Γενικής Κυβέρνησης 5,1 δισ. ευρώ (έναντι 5 δισ. ευρώ του αντίστοιχου μήνα του 2025) και 3,5 δισ. ευρώ της Κεντρικής Διοίκησης (έναντι 4,9 δισ. ευρώ του αντίστοιχου μήνα του 2025).

Όμως, σε ένα κράτος δικαίου η λογοδοσία, η οποία πρέπει να αποτυπώνεται από όλους τους δημόσιους φορείς με εφαρμογή των βασικών αρχών του Δημοσιονομικού Δικαίου και του Δημόσιου Λογιστικούς (καθολικότητας, νομιμότητας, ειλικρίνειας κλπ) στην κατάρτιση και εκτέλεση των μηνιαίων και ετήσιων προϋπολογισμών με διαφάνεια, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των πόρων. Από μιαν με βάσανον και ταλαιπωρία αναζήτησης της αλήθειας των στοιχείων του παραπάνω Δελτίου προκύπτει ότι η παρουσίαση αυτού του «υπερπλεονάσματος» γίνεται με τη χρήση της προσφιλούς «δημιουργικής λογιστικής» για ωραιοποίηση βασικών οικονομικών μεγεθών και «αυτοθαυμασμό».

Θα περίμεναν, λοιπόν, ύστερα απ’ αυτά, ο Έλλην πολίτης φορολογούμενος, ο επιχειρηματίας, ο εργαζόμενος, ο μη εργαζόμενος αλλά εσθίων, οι άνεργοι, οι δανειστές ότι μετά την ενισχυμένη εποπτεία που ζητεί το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, να κάνουν οι «ανεξάρτητες» εθνικές δημοσιονομικές αρχές, που εγγυώνται, όπως τονίζεται, την ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, τη διασφάλιση μεγαλύτερης δημοσιονομικής διαφάνειας και λογοδοσίας και τη βελτίωση της ποιότητας του δημόσιου διαλόγου για τη δημοσιονομική πολιτική, ότι αυτό θα έπρατταν και οι δύο ελληνικές, δηλαδή το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής και το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο.

Γι΄ αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ιδρύθηκαν και μάλιστα μετά την κρίση 2008-2009 (το 2010 και το 2014 αντίστοιχα, όταν κατά ριπάς ιδρύονταν με τίτλους απίστευτης ευρηματικότητας «ανεξάρτητες» διοικητικές αρχές – «μορφώματα», όπως χαρακτηρίστηκαν στη Βουλή το 2001 κατά την αναθεώρηση του Συντάγματος και έχουν ξεπεράσει τις … 150!), δηλαδή για να διασφαλίσουν τη δημοσιονομική πειθαρχία, να ξαναχτίσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, να διαχειριστούν τους δημόσιους προϋπολογισμούς συνετά και διάφανα, να λειτουργούν για να προωθούν υγιή δημοσιονομική πολιτική και βιώσιμα δημόσια οικονομικά, ως σημαντικοί συνεργάτες των υπουργείων Οικονομικών και των αρμόδιων Κοινοβουλευτικών Επιτροπών στον τομέα αυτό.

Χωρίς κριτική αξιολόγηση των κυβερνητικών επιδόσεων

Όλα αυτά σημαίνουν, όπως επισημαίνει σε σχετική έκθεσή του το Ελεγκτικό Συνέδριο υπό τον τίτλο «Ανεξάρτητοι Δημοσιονομικοί Θεσμοί: Προβλήματα που εντόπισε το Ελεγκτικό Συνέδριο στην οργάνωση και λειτουργία τους» (Έκθεση Ελέγχου 5/2022), ότι οι ανεξάρτητοι δημοσιονομικοί θεσμοί πρέπει να αξιολογούν κριτικά τη δημοσιονομική πολιτική και τη διαμόρφωσή της καθώς και τις επιδόσεις της κυβέρνησης, ενώ σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα παρέχουν μη κομματική συμβουλή , όπως η αξιολόγηση ή η προετοιμασία μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων και η και διόρθωση σφαλμάτων στις δαπάνες και στα ελλείμματα.

Υπενθυμίζεται ακόμη ότι τον Φεβρουάριο 2014 το Συμβούλιο του ΟΟΣΑ υιοθέτησε μια σειρά συστάσεων σχετικά με τις αρχές για τους ανεξάρτητους δημοσιονομικούς θεσμούς και ιδιαίτερα εκείνη με την οποία οι κυβερνήσεις να εκτιμήσουν «πως η αξιοπιστία των εθνικών προϋπολογισμών – περιλαμβανομένης της επαγγελματικής αντικειμενικότητας των οικονομικών προβλέψεων, την προσήλωση στους δημοσιονομικούς κανόνες, τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και διαχείριση των κινδύνων- μπορεί επίσης να υποστηριχθεί» μέσω του έργου των ανεξάρτητων δημοσιονομικών θεσμών.

Έτσι, με τη δημοσιοποίηση των αναλύσεών τους οι δύο παραπάνω ανεξάρτητοι δημοσιονομικοί θεσμοί θα έπρεπε να ενισχύουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία και να εμπλουτίζουν τη δημόσια συζήτηση, ακόμα κι όταν επιφέρουν πολιτικό κόστος για τις κυβερνήσεις εκείνες που επιλέγουν να ακολουθήσουν μη συνετή δημοσιονομική πολιτική ή να αθετήσουν βασικές δεσμεύσεις τους.

Δυστυχώς, από την ανάγνωση μερικών τριμηνιαίων εκθέσεων του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής και εκθέσεων Έκφρασης Γνώμης του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου επί του προϋπολογισμού του 2026 προκύπτει ότι απλώς μεταφέρεται η «ωραία ατμόσφαιρα» που δημιούργησε και στη Βουλή η Εισηγητική Έκθεση του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης επαναλαμβάνοντας ή παρουσιάζοντας ακρίτως και αβασανίστως τα ίδια επιλεκτικώς ωραιοποιημένα δημοσιονομικά στοιχεία που ανακοινώνει η κυβέρνηση με τα μηνιαία Δελτία Εκτέλεσης του Προϋπολογισμού και τα μηνιαία Δελτία Γενικής Κυβέρνησης. Αυτό το πρόβλημα της μη ανταπόκρισης των δύο παραπάνω ανεξάρτητων δημοσιονομικών θεσμών επί 16 ή 10 χρόνια τώρα λειτουργίας στον θεσμικό τους σκοπό οφείλεται και στη νομοθεσία, καθώς δεν προβλέπεται στη νομοθεσία που διέπει το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή η μη πολιτική διασύνδεση της ηγεσίας τους!

Δημοσιονομική πολιτική: Τί δείχνουν τα στοιχεία

Τί θα περίμεναν, λοιπόν, οι Έλληνες πολίτες ύστερα από τη δημοσίευση μηνιαίων, τριμηνιαίων και ετήσιων στοιχείων διαχείρισης εθνικών, κοινοτικών και δανεικών πόρων από τις κυβερνήσεις. Θα περίμεναν επεξεργασία και μελέτη όλων των στοιχείων, όπως τα ταπεινά που αποτυπώνονται στους δύο παρατιθέμενους πίνακες, τα οποία καταδεικνύουν ότι μιαν «κεκονιαμένην» και ουχί πραγματική «συνετή και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση», η οποία, δυστυχώς, δεν έχει έρθει ποτέ προς συζήτηση στη Βουλή, διότι «κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει», διότι και κόμματα που είναι σήμερα στην αντιπολίτευση τα ίδια έκαναν ως … κυβέρνηση!

Ρίξτε μια ματιά στους παρατιθέμενους δύο πίνακες για να διαπιστώσουμε μαζί τα εξής στο σκέλος των εσόδων: Πρώτον, η αύξηση των συνολικών κρατικών εσόδων τον Μάϊο του 2026 κατά 1,5 δις. ευρώ προέρχεται εξολοκλήρου σχεδόν από την αύξηση του ΦΠΑ κατά 1,5 δισ. ευρώ 18,5% , από την οποία μόνο 400 εκατ. ευρώ δικαιολογείται από τη μεταβολή του ονομαστικού ΑΕΠ (4,8% το πρώτο τρίμηνο), δηλαδή το υπόλοιπο 1,1 οφείλεται σε φορομπηχτισμό κι ας λένε τάχα από «πάταξη» της φοροδιαφυγής» και μείωση του «κενού» ΦΠΑ! Συνεπώς, ένας φορομπηχτισμός μόνο από ΦΠΑ 1,1 δισ. ευρώ δεν μπορεί να χαρακτηρίζει μια δημοσιονομική διαχείριση ως «συνετή και χρηστή».

Δεύτερον, στα έσοδα περιλαμβάνονται και μη επιστροφές φόρων 700 εκατ. ευρώ και, συνεπώς, θα έπρεπε να εμφανίζονται κατά το παραπάνω ποσό! Τρίτον, μετά την αφαίρεση των δύο παραπάνω ποσών (1,8 δισ. ευρώ) τα κρατικά έσοδα μιας «συνετής και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης» περιορίζονται σε 27,7 δισ. ευρώ.

Παρουσίαση μειωμένων δαπανών!

Ύστερα, από μια ματιά στο σκέλος των δαπανών προκύπτουν τα ακόλουθα τέρατα και σημεία: Πρώτον, από τον φόρο εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων και ΦΠΑ έπρεπε να είχαν αποδοθεί στου Δήμους 1,5 δις. ευρώ και 1,2 δις. ευρώ αντίστοιχα, δηλαδή 2,7 δις. ευρώ. Όπως αποδόθηκαν μόνο 1,4 δις. ευρώ, που σημαίνει ότι οι δαπάνες είναι υποτιμημένες κατά 1,3 δις. ευρώ από αυτήν την παρακράτηση φόρων! Δεύτερον, τα κρατικά «φέσια» (ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς ιδιώτες επιχειρηματίες) αυξάνονται και πληθύνονται και τον Μάϊο ανήλθαν σε πάνω από 3 δις. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι πληρώνονταν (με βάση την αρχή της νομιμότητας και της ειλικρίνειας και τη μνημονιακή δέσμευση!) οι δαπάνες θα ήταν αυξημένες και κατά το ποσό αυτό!

Τρίτον, αν δεν παραβιάζονταν οι δύο αυτές βασικών αρχών, οι συνολικές δαπάνες θα ανέρχονταν σε 34,2 δις. ευρώ κι όχι 29,9 δις. ευρώ, όπως τα παρουσιάζει στο παραπάνω Δελτίο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Τέταρτον, συνεπώς, το ισοζύγιο της Κεντρικής Διοίκησης δεν είναι ελλειμματικό μόνο κατά 68 εκατ. ευρώ, αλλά κατά … 6,5 δις. ευρώ, από το οποίο αν αφαιρεθούν τόκοι 3,5 δις. ευρώ, το πρωτογενές αποτέλεσμα δεν είναι … «πλεόνασμα» 3,4 δις. ευρώ, αλλά … έλλειμμα 3 δις. ευρώ.

Σημειώνω ότι αυτό το αποτέλεσμα της Κεντρικής Διοίκησης διαμορφώνει, με την προσθήκη των αποτελεσμάτων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (που δεν καταρτίζουν εγκαίρως ή καθόλου … απολογισμούς κλπ) 480 εκατ. ευρώ και των (επιδοτούμενων με πάνω από 15 δις. ευρώ ετησίως!) οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης 403 εκατ. ευρώ (που δεν καταρτίζουν επί χρόνια ισολογισμούς – απολογισμούς!) το πρωτογενές αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης δεν είναι 5,1 δις. ευρώ, αλλά μόνο 1,3 δις. ευρώ…