Οι κουτοπονηριές του Σάντσεθ για την κρίση στην Θέουτα

Το ατόπημα του Ισπανού πρωθυπουργού έγκειται στο ότι – ενώ γνώριζε πως όσον αφορά στην Θέουτα, η αρμόδια επιτροπή διερεύνησης της ΕΕ κατέληξε στο συμπέρασμα πως τα φερόμενα ρωσικά και ισραηλινά τρολ προέβαλαν το θέμα “κατόπιν εορτής”, δηλαδή μετά τις 30 και 31 Ιουλίου – εκείνος αναφέρθηκε σε αυτές τις δύο χώρες, υπονοώντας ότι προκάλεσαν το πρόβλημα εν τη γενέσει του. Επίσης αναφέρθηκε στην ακροδεξιά, καθώς υπάρχει περίπτωση να γίνουν πρόωρες εκλογές – κανονικά θα γίνουν την άνοιξη του 2027.

Οι δημοσκοπήσεις φέρουν ανερχόμενο το Vox (ομνύει στον δικτάτορα Φράνκο) και σταθερό το Λαϊκό Κόμμα, με τους Σοσιαλιστές του Σάντσεθ σε πτώση. Όμως και το 2023 οι δημοσκοπήσεις έφεραν ως σίγουρους νικητές το Λαϊκό Κόμμα – ή και σε συνασπισμό με το Vox – θεωρώντας τον Σάντσεθ “χαμένο”. Δεν επαληθεύθηκαν. Όπως και να έχει, προφανώς ο Σάντσεθ δεν θέλει μάλλον να το ρισκάρει και προσπαθεί να συσπειρώσει τον κόσμο των Σοσιαλιστών και των Αριστερών, εξ’ ου και επιτέθηκε στο “όλο και πιο δεξιό Λαϊκό Κόμμα”.

Το συνέδεσε έμμεσα με το Vox (με το οποίο το Λαϊκό Κόμμα εξέταζε το 2023 συνασπισμό) αλλά και με ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης, και φέροντάς τους όλους ως συμπλέοντες με τους Ρώσους στο ζήτημα της Θέουτα, παρότι ειδικά το Vox έχει έντονα αντιρωσική πολιτική. Αυτό μπερδεύει λίγο το τοπίο, γιατί κατά τον Σάντσεθ το Vox συμμάχησε με Ρώσους και Ισραηλινούς στο θέμα της Θέουτα.

Οι ισχυρισμοί Σάντσεθ 

Μιλώντας ο Ισπανός πρωθυπουργός είπε ότι «ακροδεξιά, ρωσικά και ισραηλινά δίκτυα μεγαλοποίησαν τα γεγονότα στις 30 και 31 Ιουλίου», δηλαδή ουσιαστικά είπε την αλήθεια (ότι τα σχόλια άρχισαν μετά την εισροή των μεταναστών) αλλά το ανέφερε επί τροχάδην, και με τον τρόπο που εκφράσθηκε εν συνεχεία, στην ουσία είπε ότι αυτοί οι τρεις προκάλεσαν με παραπληροφόρηση την εισροή και ότι το κάνουν και σε άλλες περιοχές «για να επιτεθούν στην Ευρώπη και να την διχάσουν».

Να θυμίσουμε ότι στην Θέουτα (που έχει έκταση μισή από την Κίμωλο, ή ίση με το δήμο Γλυφάδας) οι δεκάδες χιλιάδες μετανάστες άρχισαν να εισρέουν στις 30 και 31 Ιουλίου, δηλαδή προτού αρχίσουν τα σχετικά τρολ τις αναρτήσεις, και κατά συνέπεια δεν ήταν δυνατόν αυτά να τους είχαν παροτρύνει.

Για να ακριβολογούμε, δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιος μηχανισμός τους παρότρυνε εξαρχής, ποιος γέννησε τις φρούδες ελπίδες των μεταναστών και τους ώθησε στην Θέουτα με πρωτοφανή ένταση, αλλά πάντως η έρευνα της Κομισιόν ανέφερε πως το θέμα διαστρεβλώθηκε και μεγαλοποιήθηκε «μετά τις 30 Ιουλίου από διάφορα δίκτυα» και όχι πριν. Εξ’ αρχής οι υποψίες βάρυναν το Μαρόκο και το Ισραήλ, αλλά ο Σάντσεθ απάλλαξε με ζέση το Μαρόκο ως υπαίτιο και επέμεινε στο Ισραήλ, προσθέτοντας τη Ρωσία και την ακροδεξιά.

Η αλλαγή στο νόμο

Να υπενθυμίσουμε ότι η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε προ τριμήνου σε μια ριζική μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής νομοθεσίας στην Ισπανία, εγκρίνοντας ένα έκτακτο πρόγραμμα μαζικής νομιμοποίησης μεταναστών. Ο Σάντσεθ υποστηρίζει την μετανάστευση ως “μοχλό οικονομικής ανάπτυξης και λύση στο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας” και ήδη από τον Απρίλιο η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης προκάλεσε αντιδράσεις στην Κομισιόν.

Η Ισπανία υπερασπίστηκε την απόφαση ως ζωτική για την οικονομία της χώρας, αλλά πολλοί εξέφρασαν δυσαρέσκεια, ακόμα και στις ΗΠΑ. Κόμματα της ισπανικής αντιπολίτευσης, καθώς και ορισμένες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν κατηγορήσει το Μαρόκο ότι επέτρεψε σκόπιμα τη μαζική διέλευση.

Το Μαρόκο έχει αρνηθεί την κατηγορία. Πολλοί πιστεύουν ότι το “γιουρούσι” που κόστισε 100 ζωές ήταν συμπαιγνία Μαρόκου, ΜΚΟ των Αμερικανών και των Ισραηλινών που “έχουν στο μάτι” τον Σάντσεθ, αλλά στην πραγματικότητα, αν κάποιος θέλει να αναζητήσει πιθανούς προβοκάτορες που έσπρωξαν τους μετανάστες στο απονενοημένο διάβημά τους δυόμισι μήνες μετά την αλλαγή του νόμου, θα είχε μεγάλη λίστα με υπόπτους.

Ο νόμος άλλαξε στις 15 Απριλίου ανοίγοντας τον δρόμο για τη νομιμοποίηση εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων “χωρίς χαρτιά”. Μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026 κατατέθηκαν σχεδόν 1.200.000 αιτήσεις νομιμοποίησης (έναντι των αρχικών εκτιμήσεων που ανέμεναν 500.000 άτομα). Ο νόμος θα κάλυπτε όσους είχαν υποβάλει χαρτιά μέχρι τις 30 Ιουνίου. Και σταδιακά εγκρίθηκαν προσωρινά 600.000 αιτήσεις στις αρχές Ιουλίου, όμως οι υπόλοιπες 600.000 εκκρεμούν και έχουν εγκριθεί μόλις 11.000 από το υπόλοιπο “πακέτο” αιτήσεων.

Η κρίση εκδηλώθηκε ένα μήνα μετά την λήξη της υποβολής αιτήσεων. Για ποιο λόγο κινητοποιήθηκαν ξαφνικά δεκάδες χιλιάδες; Σίγουρα δεν επρόκειτο για μαζική υστερία ούτε ήταν τυχαίο γεγονός. Φώναζαν δε όλοι “ζήτω ο Σάντσεθ” και “ζήτω η Ισπανία”, αναφερόμενοι προφανώς στο νέο νόμο. Κάτι όμως τους παρακίνησε, δεδομένου ότι π.χ. το Reuters και άλλα μέσα αναφέρονταν σε 600.000 νομιμοποιήσεις μεταναστών στην Ισπανία ήδη από τις 2 Ιουλίου, δηλαδή και πάλι με μεγάλη χρονική απόσταση από τις 30 Ιουλίου. Άρα, ούτε τα δημοσιεύματα για τις ημιτελικές νομιμοποιήσεις έπαιξαν τον καθοριστικό ρόλο.

Η Θέουτα σήμερα

Στον θύλακα η ένταση συνεχίζεται. Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι παραμένουν στο θύλακα 5.000-8.000 άτομα από τα 72.000 που είχαν περάσει στα τέλη Ιουλίου. Όμως ούτε αυτοί είναι εύκολο να απορροφηθούν σε δομές και οι περισσότεροι δηλώνουν ανήλικοι. Προέρχονται από 26 διαφορετικά κράτη και συχνά σημειώνονται επεισόδια μεταξύ τους.

Καταγράφηκαν εν τω μεταξύ 23 σεξουαλικές επιθέσεις με τέσσερις βιασμούς ανηλίκων κοριτσιών και έναν βιασμό αγοριού. Πολλά μέσα προέβαλαν ως δράστες μετανάστες, αλλά από τους οκτώ συλληφθέντες, οι μεν μισοί ήταν όντως μετανάστες, αλλά οι τρεις ήταν Ισπανοί και ο όγδοος ήταν Βέλγος τουρίστας. Οι τοπικές αρχές φέρονται να συνέλαβαν προ διημέρου τρεις Μαροκινούς πολίτες, οι οποίοι πέταξαν μπουκάλια με διαβρωτικά υγρά εναντίον στρατιωτικής περιπόλου και τραυματίσθηκαν αστυνομικοί.

Στις 26 και 27 Αυγούστου, ομάδες διαδηλωτών κρατώντας ισπανικές σημαίες εισέβαλαν σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς μεταναστών στις παραλίες Μπενίτεθ και Τραμπολίν, έσκισαν σκηνές, κατέστρεψαν τα προσωπικά αντικείμενα των μεταναστών, τα πέταξαν στη θάλασσα και έβαλαν φωτιά στα καταλύματά τους, αναγκάζοντας τους μετανάστες να τραπούν σε φυγή για να σωθούν

Εκατοντάδες κάτοικοι σχημάτισαν ανθρώπινες αλυσίδες για να εμποδίσουν τα φορτηγά και τα ασθενοφόρα του Ερυθρού Σταυρού να προσεγγίσουν τις παραλίες για να παράσχουν φαγητό, νερό και ιατρική φροντίδα στους μετανάστες. Δημιουργήθηκαν παράλληλα ομάδες “Vigilantes” λόγω του αισθήματος ανασφάλειας

Η αστυνομία έριξε δακρυγόνα, πλαστικές σφαίρες και προειδοποιητικές βολές στον αέρα για να δημιουργήσει ζώνες ασφαλείας, να απωθήσει τους οργισμένους κατοίκους και να προστατεύσει τους μετανάστες από λιντσάρισμα. Η αστυνομία χρησιμοποίησε παρόμοια όπλα και για να ελέγξει τους μετανάστες. Ομάδα 70 μεταναστών έστησε ενέδρα και επιτέθηκε με πέτρες σε στρατιωτικό όχημα, τραυματίζοντας στρατιώτες. Ο Ισπανός Υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, απηύθυνε έκκληση για ψυχραιμία, κατηγορώντας «την ακροδεξιά ότι υποδαυλίζει το μίσος».

Εν τω μεταξύ δεν λείπουν και οι συγκρούσεις μεταξύ των μεταναστών, που ανήκουν σε 26 εθνικότητες.

Ποιους κατηγορεί ο Σάντσεθ

Την ίδια ώρα, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ  έδωσε μια συνέντευξη και για εσωτερική και για εξωτερική κατανάλωση. «Όταν οι άνθρωποι μιλάνε για τη συμμετοχή των μαροκινών αρχών, το αρνούμαι κατηγορηματικά», δήλωσε.  Πρόσθεσε ότι έρευνα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS) έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ρωσικά και ισραηλινά δίκτυα βρίσκονταν πίσω από τη διάδοση της παραπληροφόρησης, σε συνεργασία με ακροδεξιά δίκτυα.

«Κάποιοι σε αυτές τις δύο χώρες χρησιμοποίησαν την κρίση για να επικρίνουν τη Μαδρίτη, λόγω της δυσαρέσκειάς τους για τη θέση της Ισπανίας σχετικά με τους πολέμους στην Ουκρανία και τη γενοκτονία στη Γάζα», είπε ο Σάντσεθ. Είπε ότι «δεν τους έπιασε ο πόνος για την μετανάστευση στην Ευρώπη και την Ισπανία, αλλά τους ενοχλεί η στάση μας απέναντί τους».

Η επίθεση στον  βασιλιά

Σάντσεθ και βασιλιάς είχαν πρόσφατα πολύωρη συνάντηση. Ο Σάντσεθ δήλωσε εν συνεχεία ότι ο βασιλιάς της Ισπανίας δεσμεύθηκε να επισκεφθεί την Θέουτα. Στη συνέντευξή του ο Σάντσεθ κατηγορεί μεταξύ άλλων και τον βασιλιά της Ισπανίας, ότι εξέφρασε αρνητική άποψη για την κατάσταση στην Θέουτα, «χωρίς να την επισκεφθεί».

Ειδικότερα, είπε: «Κάποιοι με αντιπολιτεύονται, επειδή θεωρούν ότι έμεινα πολύ καιρό στην εξουσία, αλλά εγώ είμαι στην κυβέρνηση 8 χρόνια, ο βασιλιάς βασιλεύει 20 χρόνια, πόσες φορές πήγε στη Θέουτα; Έπρεπε να είχε πάει», είπε, απευθυνόμενος προφανώς στο αντιβασιλικό ακροατήριο των ψηφοφόρων. Προσέθεσε ότι δεν ξέρει πότε θα γίνει η επίσκεψη του Φιλίππου στη Θέουτα.

Αντιδράσεις

Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα συνέδεσε την κρίση στην Θέουτα με την «διχόνοια στο δυτικό στρατόπεδο». Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Διεθνών Υποθέσεων της ομοσπονδιακής ρωσικής Βουλής, χαρακτήρισε τις κατηγορίες εναντίον της Ρωσίας «εντελώς γελοίες που δεν αντέχουν σε καμία κριτική». «Ο ιός της ρωσοφοβίας έχει ξαπλωθεί στην Ευρώπη και ο Ισπανός πρωθυπουργός μάλλον ήθελε να δώσει αντιρωσικά διαπιστευτήρια στην Κομισιόν», είπε.

Μια άλλη εκδοχή είναι ότι ο Σάντσεθ ανέφερε την Ρωσία επειδή δεν ήθελε να βάλει αποκλειστικά εναντίον του Ισραήλ. Επίσης, ήθελε να συνδέσει το πρόβλημα με την Δεξιά της Ισπανίας, η οποία επίσης αντέδρασε, δηλώνοντας ότι θα ήταν αδύνατον να προκαλέσει «εισβολή από εκείνους που δεν θέλει στη χώρα». Μια άλλη εικασία είναι ότι ο Σάντσεθ είπε όσα είπε, για να  προστατεύσει τις διπλωματικές σχέσεις της Μαδρίτης με το Μαρόκο. Είπε «κακώς κατηγορούν το Μαρόκο, υπάρχουν στοιχεία για Ρωσία και Ισραήλ, κανένα για Μαρόκο».

Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκίντεον Σάαρ, αντέδρασε οργισμένα χαρακτηρίζοντας τις δηλώσεις του Σάντσεθ «κατάπτυστο ψέμα». Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνο Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε «δεν έχουμε καμία σχέση με όσα συνέβησαν στην Ισπανία, αλλά στην Ευρώπη κυριαρχεί η άμετρη εχθρότητα προς τη Ρωσία και αντί να κοιτούν τα προβλήματά τους, τα ρίχνουν σε εμάς».

Το “δια ταύτα”

Αν και ο Σάντσειθ επικαλέσθηκε έρευνα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας EEAS που διαθέτει ειδικό τμήμα παρακολούθησης ψηφιακών απειλών, το FIMI (Foreign Information Manipulation and Interference), εκπρόσωπός της αρνήθηκε στο Reuters να σχολιάσει όσα είπε ο Ισπανός πρωθυπουργός. Εν τω μεταξύ, δεν υπάρχει δημόσιο έγγραφο ή αναρτημένη γραπτή έκθεση (report) που να μπορεί κάποιος να διαβάσει για να σχηματίσει άποψη και η έκθεση φέρεται να διαβιβάσθηκε στις κυβερνήσεις των κρατών μελών.

Εντούτοις, η Κομισιόν είχε ανακοινώσει ότι «δεν έχουμε στοιχεία ότι κρύβεται κάποια χώρα πίσω από την κινητοποίηση των μεταναστών στην Θέουτα», όχι τόσο για να απαλλάξει τους Ρώσους, όσους μάλλον για να απαλλάξει το Μαρόκο και το Ισραήλ. Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν επ΄αυτού στις 6 Αυγούστου διέψευσε στην ουσία αυτό που χθες υποστήριξε ο Σάντσεθ, δηλαδή είπε κατά λέξη ότι «ορισμένα ρωσικοί δίαυλοι μετά την κρίση μεγαλοποίησαν τα γεγονότα και την κατάσταση, αλλά αυτά μετά τις 30 Ιουλίου. Για πριν από το συμβάν δεν έχουμε στοιχεία που να δείχνουν ρωσικά τρολ».

Ουσιαστικά ο Σάντσεθ χρησιμοποίησε την EEAS για να υποστηρίξει ότι η Ρωσία και το Ισραήλ “προκάλεσαν” ή “φούντωσαν” εσκεμμένα την κρίση, μασώντας κάπως τα λόγια του. Συνεπώς η ΕΕ (για τους δικούς της λόγους) μιλάει μόνο για ψηφιακή μεγέθυνση μετά την εισβολή, αλλά ο Σάντσεθ με γενικότητες το παρουσίασε έμμεσα ως την ψηφιακή αιτία που προκάλεσε την εισβολή.