Πως αλλάζει ο νόμος για τις δίκες των βουλευτών

Συγκεκριμένα, η ρύθμιση αντιμετωπίζει το ζήτημα της καθυστέρησης στη ποινική διερεύνηση και εκδίκαση αξιόποινων πράξεων από βουλευτές, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια ποινική εκκρεμότητα και να επηρεάζει αρνητικά την άσκηση των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων, όσο και την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας. Ειδικότερα επιδιώκεται η επιτάχυνση όλων των σταδίων της ποινικής διαδικασίας για υποθέσεις βουλευτών με:

• με τη θέσπιση σύντομων και δεσμευτικών προθεσμιών για την ανάκριση και εκδίκαση της υπόθεσης,
• την άμεση εισαγωγή των υποθέσεων στο ακροατήριο,
• την υποχρεωτική ανάκριση για τα κακουργήματα από εφέτη ανακριτή,
• προβλέπεται η ενιαία εξέταση της υπόθεσης για όλους τους συμμετέχοντες (βουλευτές και μη) με τη διαδικασία που προβλέπει η τροπολογία.

Κατ’ αρχήν τίθεται το ερώτημα, κατά πόσο η νομοθετική ρύθμιση για την επιτάχυνση της ποινικής διαδικασίας για υποθέσεις που εμπλέκονται βουλευτές είναι συμβατή με την ισότητα των πολιτών ενώπιον του νόμου (άρθρο 4 παρ.1Σ). Η ερώτηση είναι ρητορική γιατί η θετική ή η αρνητική απάντηση δεν επιφέρει ακύρωση των δικαστικών κυρίως δικονομικών πράξεων, τουλάχιστον στο στάδιο των εκδικάσεων, δευτερογενώς όμως, αν ζητηθούν ευθύνες από δικαστές για τη μη τήρηση των σύντομων προθεσμιών, μπορεί να αντιτάξουν την αντισυνταγματικότητα της ρύθμισης.

Για το ζήτημα αυτό έγινε ευρεία συζήτηση στη Βουλή, όταν εισήχθη προς ψήφιση, διατυπώθηκαν αντίθετες γνώμες από συνταγματολόγους και συζητήσεις στα ΜΜΕ, αλλά τονίστηκε όχι τόσο η αντισυνταγματικότητα της διάταξης, αλλά η πολιτική διάσταση και χρονική στιγμή της θέσπισής της, ώστε να διευκολυνθεί η υποψηφιότητα στις προσεχείς εκλογές των βουλευτών που κατηγορούνται για εμπλοκή στα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για τη ρύθμιση υπήρξε σαφής αντίδραση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως, αλλά φαίνεται ότι το ζήτημα διευθετήθηκε, αφού η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διατηρεί τις αρμοδιότητες της για την ανάκριση και δίωξη πράξεων σε βάρος του κοινοτικού χρήματος, δεν αποκλείεται όμως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να προσβάλει τη ρύθμιση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Εξάλλου έχουν διατυπωθεί απόψεις ότι και η ασυλία των βουλευτών, που προβλέπεται από τα άρθρα 61, 62 Σ., δεν είναι συμβατή με την συνταγματική αρχή της ισότητας των πολιτών ενώπιον του νόμου. Νομίζω ότι, πρέπει στη προσεχή αναθεώρηση του Συντάγματος να τροποποιηθούν τα άρθρα αυτά και η ασυλία να παρέχεται στους βουλευτές μόνο για αδικήματα που έχουν σχέση με την άσκηση της πολιτικής δραστηριότητας. Σε κάθε περίπτωση, οι παραπάνω ρυθμίσεις βρίσκονται στα όρια της αποδεκτής αντισυνταγματικότητας και θυμίζουν το 1ο άρθρο του Συντάγματος από τη “Φάρμα των ζώων” του Τζωρτζ Όργουελ “Όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά μερικά ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα”.

Η κατηγορία των βουλευτών για την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ

Η κατηγορία κατά των βουλευτών της ΝΔ για το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι της ηθικής αυτουργίας σε απιστία (αρθ. 390ΠΚ), δηλαδή με τη παρέμβασή τους έπεισαν το αρμόδιο όργανο του ΟΠΕΚΕΠΕ να προβεί σε μη νόμιμη επιδότηση σε μη δικαιούχο. Ο χαρακτηρισμός της πράξης ως κακούργημα ή πλημμέλημα εξαρτάται από το ύψος της ζημίας που υπέστη η ΕΕ ή το Δημόσιο. Για το χαρακτηρισμό της πράξης λήφθηκαν υπόψη οι εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, που καθόρισαν το ποσό της ζημίας, το οποίο δεν αποκλείεται να διαφοροποιηθεί ή κατά την ανάκριση ή κατά την εκδίκαση της πράξης, οπότε ανάλογα θα διαμορφωθεί και η κατηγορία.

Φυσικά, το ασφαλέστερο αποδεικτικό μέσο για τη διακρίβωση του ύψους της ζημίας είναι οι έγκυρες λογιστικές πραγματογνωμοσύνες και όχι οι επισφαλείς μαρτυρικές αποδείξεις. Για το σχηματισμό της δικανικής πεποίθησης θα ληφθούν υπόψη όλα τα υπάρχοντα αποδεικτικά μέσα, αλλά και οι ανταποδείξεις που θα προσάγουν οι υπόλογοι.

Σαφώς οι διατάξεις που προβλέπουν σύντομες προθεσμίες για την ανάκριση και εκδίκαση των υποθέσεων είναι νόμιμες, αμφιβάλλω όμως αν μπορούν να τηρηθούν, γιατί με βάση ρητή διάταξη προβλέπεται ενιαία εξέταση της υπόθεσης και για όλους τους συμμετόχους, δηλαδή θα εξεταστούν μαζί οι ευθύνες του βουλευτή ως ηθικού αυτουργού για απιστία του οργάνου του ΟΠΕΚΕΠΕ, του οργάνου, αλλά και των αυτουργών της πράξης της απάτης, που εισέπραξαν παράνομα τις επιδοτήσεις, που σημαίνει μακρά ανακριτική και αποδεικτική δικαστική διαδικασία.

Φυσικά, υπάρχει περίπτωση κάποιοι βουλευτές να απαλλαγούν κατά τη προδικασία με βούλευμα ή με εισαγγελική διάταξη, που θέτει την υπόθεση στο αρχείο. Νομίζω, όμως, ότι οι δίκες σε βαθμό κακουργήματος δεν είναι δυνατόν να τελειώσουν σε πρώτο βαθμό, πριν από τις προσεχείς βουλευτικές εκλογές.