Μαρία Κάλλας: Οι Μύθοι ζουν μόνο μία φορά…

Ένας ολόκληρος, αεικίνητος στρατός καλλιτεχνών και τεχνικών της ΕΛΣ και του Φεστιβάλ μόχθησε – είναι προφανές αυτό – για να αναστήσει την μυθική συνεργασία των τριών τεράτων της μαγικής, όσο και ολιγόχρονης, λόγω χούντας, δεκαετίας του ’60: Της Κάλλας, του Μινωτή και του Τσαρούχη.

Σπάνια στην ιστορία της όπερας ο σκηνογράφος και ενδυματολόγος έχει τέτοια ισοδύναμη συμμετοχή στο αισθητικό αποτέλεσμα μιας παράστασης, όπως συνέβη τότε με την “Μήδεια” και τον Τσαρούχη. Ανέκδοτο: Ο απαίδευτος Ωνάσης πέρασε τον Τσαρούχη για… couturier με την Μαρία να τον διορθώνει λέγοντας: Μα Αρίστο μου, ο κ. Τσαρούχης είναι πιτόρος (ζωγράφος)!

Μια ελληνική συνεργασία που ξεκίνησε το 1958 στη νεοσύστατη όπερα του Ντάλας – και με τις αντιρρήσεις του Μινωτή τον οποίο έπεισε η Παξινού – και ολοκληρώθηκε το 1961 με τον θρίαμβο της Επιδαύρου. Και την Μαρία να λάμπει όπως όμως λάμπει ο ήλιος στη δύση του, αφού το πρόωρο, καλλιτεχνικό, αλλά και βιολογικό της τέλος πλησίασε δραματικά. Θα έλεγες πως όλα τα ιδεολογήματα, αλλά και τα υψηλά, πνευματικά επιτεύγματα της περίφημης γενιάς του ’30, συνοψίζονταν, αλλά και ολοκληρώνονταν ως το μη περαιτέρω, στην παράσταση αυτή.

Με τους υφασμένους στον αργαλειό της Εύας Σικελιανού χιτώνες των κομπάρσων, τους τρεις ναΐσκους να δεσπόζουν στη σκηνή – αναφορά στον αθηναϊκό νεοκλασικισμό – και την διδασκαλία του Μινωτή να παντρεύει τον Ευριπίδη με το μπελκάντο. Όπως το ονειρεύτηκε ο Νίτσε. Όμως οι μύθοι ζουν μόνο μία φορά. Και χτες το διαπίστωσα εκ νέου. Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες της πρωταγωνίστριας Άννας Πιρότσι, την πανάκριβη παραγωγή και την μάλλον άμαθη, στις τόσο δύσκολες συνθήκες της Επιδαύρου, ορχήστρα του Λακόμπ. Έκλεινα λοιπόν τα μάτια και έβλεπα την υπεροπτική σκιά της Κάλλας πάνω από το κοίλον να… σφάζει τους πάντες με το βαμβάκι. (Αφού τα δύο της παιδιά τα είχε σφάξει εδώ με το μαχαίρι 65 χρόνια πριν).

Κοιτώντας αμήχανα την Κάλλας

Κατά την άποψη μου διασώθηκε ο Κρέων του Τάση Χριστογιαννόπουλου και η Γλαύκη της Δανάης Κοντόρα. Και βέβαια η πολύτιμη Λιλή Πεζανού, η μαθήτρια και συνεργάτις του Διονύση Φωτόπουλου, η οποία προσπάθησε από το διασωζόμενο υλικό να αναστήσει την διάσημη όψιν εκείνης της Μήδειας. Όλα τα άλλα ήταν, δυστυχώς, déjà vu. Τη σύγχυση μέσων και σκοπών του όλου εγχειρήματος επέτεινε και η αγχολυτική παρουσία της τέως ΠτΔ, που σήμερα είναι και πρόεδρος του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Αν με αντιλαμβάνεστε.

Φεύγοντας, μας αποχαιρέτησαν συμβολικά τα ασπρόμαυρα βίντεο πορτραίτα και η φωνή της Μαρίας, όπως τα είχαν στήσει ο Διονύσης και ο vidéo arist, Παντελής Μάκκας, στον ευρύτερο χώρο του άλσους. Το κοινό κοιτούσε αμήχανα την Κάλλας – κατά βάθος δεν την κατάλαβε ποτέ – ενώ εκείνη, η τίγρης, το παρατηρούσε με το σύνηθες, αγέρωχο βλέμμα της. Ελπίζει πάντως – στην Μαρία αναφέρομαι πάντα – ότι όταν καταφθάσουν όλες οι ποικιλόχρωμες αρχές και εξουσίες με τα ταρατατζούμ τους, να διασκεδάσει περισσότερο…

ΥΓ. 1 Διερωτώμαι γιατί η πανάκριβη βίντεο – εγκατάσταση των Φωτόπουλου – Μάκκα να διαρκέσει μόνο τρεις ημέρες, δηλαδή ως την προσεχή Κυριακή. Δεν είναι άδικο;

ΥΓ. 2 Επισκέφθηκα πάλι το παλιό και τόσο παλιωμένο, εγκαταλειμμένο Μουσείο της Επιδαύρου, το οποίο όμως στεγάζει τα ευρήματα του Ασκληπιείου – έστω και με χειρόγραφες (!) βρώμικες ετικέτες. Τί κρίμα για την μνήμη του Παναγή Καββαδία, του οραματιστή αρχαιολόγου, που ανέστησε αυτόν τον χώρο κυριολεκτικά από το μηδέν. Μήπως θα έπρεπε η νέα, πρώην, πρόεδρος να επισκεφθεί το Μουσείο; Ή, έστω, η νυν και αεί υπουργός Πολιτισμού;