Τα πικρά παθήματα από τη “σωστή πλευρά της Ιστορίας” θα γίνουν μαθήματα;

Τα γεγονότα είναι γνωστά και προηγήθηκαν του drone στην Λευκάδα. Αρχικώς, η αποκάλυψη στον ελληνικό τύπο πως η Ουκρανία για το πρόγραμμα συμπαραγωγής με την Ελλάδα θαλασσίων drones έβαζε a priori ως αδήριτη προϋπόθεση τη μη χρήση τους εναντίον της Τουρκίας! Το καθεστώς του Κιέβου διατηρώντας άριστες σχέσεις με την, επιτήδεια προς το διπλό παιχνίδι της αλεπούς, Άγκυρα, δεν υπολόγισε ούτε κατ’ ελάχιστον τις ελληνικές εθνικές και στρατιωτικές προτεραιότητες.

Οι Ουκρανοί έμειναν ασυγκίνητοι από τα παρακάλια των Ελλήνων συνομιλητών τους να αναθεωρήσουν τους όρους τους, ενθυμούμενοι τις αθρόες παραχωρήσεις πολύτιμου στρατιωτικού υλικού, τις εκπαιδεύσεις Ουκρανών πιλότων και την αμέριστη στήριξη του Κιέβου στους ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς. Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι παρέμειναν αλαζονικά αμετάπειστοι, καταδεικνύοντας στην πράξη τι αξία έχουν τελικώς οι ηθικές δεσμεύσεις, όταν διακυβεύονται εθνικά ή και άλλα, πιο ιδιωτικά, συμφέροντα.

Εν συνεχεία, υπήρξε το πρωτοφανές συμβάν με το ουκρανικό drone, κατάφορτο με εκρηκτικά, στη Λευκάδα, όπου από τεχνική βλάβη δεν πρόφτασε να ανατινάξει τον όποιο στόχο είχε επιλεγεί από τους χειριστές του, αλλά και από θεία τύχη δεν εξερράγη σε οποιαδήποτε άλλο σημείο, με ό,τι αυτό θα συνεπαγόταν… Επρόκειτο, χωρίς περιστροφές, για μια θρασεία καταπάτηση της ελληνικής κυριαρχίας και μεταφορά του ρωσοουκρανικού πολέμου στην ελληνική επικράτεια, με δραματικές συνέπειες στην ασφάλεια και στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας.

Tο ατόπημα Δένδια με το drone

Όπως μάλιστα προέκυψε από το πόρισμα ΕΥΠ-ΓΕΕΘΑ, το drone κινήθηκε εξ αρχής στα ελληνικά ύδατα, οπότε προκύπτει το συμπέρασμα πως αυτό μεταφέρθηκε από πλοίο ή ακόμη και από ξηράς εντός Ελλάδος. Επιπλέον, μένει ανοικτό το ενδεχόμενο το συγκεκριμένο οπλικό σύστημα να μην είναι το μοναδικό που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη χώρα. Και σε αυτήν την περίπτωση, το Κίεβο έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων του τη γαλαντομία που επέδειξε ο Έλληνας πρωθυπουργός προς την ουκρανική πλευρά, προκρίνοντας σταθερά τις στρατιωτικές του προτεραιότητες.

Το σοκ για την εγχώρια πολιτική ηγεσία ήταν επομένως διπλό και αναπάντεχο. Η ασυγχώρητη και ακατανόητη ελαφρότητα, με την οποία αρχικώς επιχείρησε να το διαχειριστεί ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός Άμυνας, στο προσυνέδριο της ΝΔ στη Θεσσαλονίκη, και η απαράδεκτη στρέβλωση της αλήθειας, με τον ισχυρισμό ότι το drone αλιεύτηκε εκτός χωρικών υδάτων, διατυπωμένη μάλιστα με εμφανώς φαιδρή διάθεση, μοιραία προκάλεσε αντιδράσεις.

Η κυβέρνηση αντιλαμβανόμενη τη σοβαρότητα του ζητήματος, μέσω του υπουργού Εξωτερικών, το έθεσε σε πιο πραγματικές διαστάσεις, “αδειάζοντας” τον κ. Δένδια. Αυτός, καταλαβαίνοντας το σφάλμα του, ευθύς άλλαξε τροπάριο, υψώνοντας τους τόνους, ευχόμενος αναμφίβολα να λησμονηθεί τάχιστα η τραγική του εμφάνιση στη συμπρωτεύουσα, και όχι μόνον για το drone.

Οι βασικοί άξονες 

Δίνοντας το στίγμα η κυβέρνηση, τα μέσα ενημέρωσης ήταν αναγκασμένα να ακολουθήσουν στην οδό της κριτικής προς το Κίεβο, έστω και με κάποια αυτοσυγκράτηση. Ακόμη και αρθρογράφοι, υπεράνω αντικυβερνητικής υποψίας, εξέφρασαν την αγανάκτησή τους για την ουκρανική αχαριστία, αποκαλύπτοντας την πρόκληση σοβαρών ρωγμών στο στρατόπεδο της “σωστής πλευράς”. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το συγκεκριμένο μπλοκ έχει συγκροτηθεί με βάση δύο βασικούς άξονες. Ο ένας είναι η τήρηση του δόγματος ότι η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, και γι’ αυτό πρέπει να ακολουθεί απαρέγκλιτα τις κεντρικές επιλογές της. Βεβαίως, η γενίκευση αυτή, η οποία είναι αποδεκτή από την ελληνική κοινωνία, επισκιάζει δύο κρίσιμες παραμέτρους, που δεν λαμβάνονται υπ’ όψη.

Η πρώτη είναι ο βαθμός στήριξης των επιλογών της Δύσης. Άλλο ήταν, για παράδειγμα, η συμμετοχή στον πόλεμο υπέρ της Αντάντ για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας ή την απελευθέρωση αλύτρωτων ελληνικών πληθυσμών, και άλλο η ουκρανική εκστρατεία για χάρη των Γάλλων δανειστών. Έτσι, στο σήμερα η πρωταγωνιστική στάση της Αθήνας στη στήριξη της Ουκρανίας, γκρεμίζοντας ταυτόχρονα κάθε γέφυρα με τη Μόσχα, στο όνομα των δυτικών συμφερόντων, ήταν μια υπερβολή, χωρίς καν άμεσο όφελος. Ο Βενιζέλος, σε αντάλλαγμα της συμμετοχής της Ελλάδας στην αποτυχημένη ουκρανική επιχείρηση πριν έναν αιώνα, έλαβε την άδεια της στρατιωτικής παρουσίας στην Μικρά Ασία, ανεξάρτητα από την τραγική κατάληξη του εγχειρήματος.

Η δεύτερη παράμετρος είναι η ίδια η έννοια της Δύσεως. Από την ημέρα έναρξης του ρωσοουκρανικού πολέμου ο δυτικός κόσμος ήταν ομοθυμαδόν υπέρ μιας “γραμμής”. Σήμερα, όμως, ποια είναι η ενιαία στάση της Δύσης; Οι ΗΠΑ, που αυτές ουσιαστικά υποδαύλισαν τον πόλεμο, υπό την νέα ηγεσία του Τραμπ διατηρούν τουλάχιστον μια επιφυλακτική αν όχι αρνητική στάση προς το Κίεβο, ακόμη και αν συνεχίζεται η τροφοδοσία του με στρατιωτικό υλικό. Στην Ευρώπη, πέραν του στρατευμένου μέχρι τυφλώσεως ευρωϊερατείου, η κάθε μια κυβέρνηση έχει το δικό της μήκος κύματος. Άρα, ούτε εδώ υπάρχει μια απαρέγκλιτη πορεία που οφείλει να ακολουθήσει η Αθήνα για να πιστοποιήσει την νομιμοφροσύνη της.

Η επίκληση της τουρκικής απειλής

Ο δεύτερος άξονας είναι η επίκληση της τουρκικής απειλής. Το κεντρικό ιδεολογικό αφήγημα υποστηρίζει ότι η Δύση και ιδιαίτερα η Ευρώπη, μέσω του ουκρανικού πολέμου διαμορφώνει ένα συμπαγές μέτωπο κατά των ευρασιατικών χωρών (Ρωσίας, Κίνας, Ιράν και Τουρκίας). Κατ’ αυτήν την άποψη, όσο αυτό το στρατόπεδο ισχυροποιείται και όσο η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά εντός του, τόσο ισχυροποιείται και η θέση της έναντι της Τουρκίας. Η Ουκρανία, μάλιστα, αναγορεύεται από τους υποστηρικτές του μπλοκ της “σωστής πλευράς” σε προπύργιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και φύλακα των ευρωπαϊκών Θερμοπυλών, απέναντι στην έλευση των μογγολορωσικών στιφών.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αφήγημα είχε επιρροή στην δικαιολογημένα ανήσυχη για τις τουρκικές προκλήσεις ελληνική κοινή γνώμη. Για τον λόγο αυτό άλλωστε χρησιμοποιήθηκε και ως επιχείρημα όχι μόνον από τους συνεπείς στην αντιτουρκική ρητορική τους οπαδούς της “σωστής πλευράς”, αλλά και απ’ αυτούς που αναφανδόν έχουν στηρίξει κάθε ελληνοτουρκική προσέγγιση, από την εποχή Σημίτη, σχεδίου Ανάν, Γιώργου Παπανδρέου μέχρι και τη σχετικά πρόσφατη Διακήρυξη των Αθηνών.

Ο στόχος προφανής: Η ευρεία συναίνεση με την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης και τα δημοσκοπικά και εκλογικά κέρδη με επίκληση τον πατριωτισμό, έναντι της υστέρησης σε άλλους τομείς, όπως η ακρίβεια ή η διαφθορά. Ωστόσο, για την κατασκευή του αφηγήματος παραμερίζονταν κάποιες ενοχλητικές εξαιρέσεις της ευρωπαϊκής διπλωματίας. Οι Γερμανοί, Ισπανοί, Ιταλοί, Πολωνοί και οι χώρες της Βαλτικής, όπως άλλωστε και η Βρετανία και οι ΗΠΑ, δεν έβλεπαν ποτέ την Τουρκία ως ευρασιατικό αντίπαλο, αλλά ως ένα σημαίνοντα σύμμαχο, που άξιζε περισσοτέρων δελεαστικών προσφορών. Τέλος, αποσιωπούνταν και οι στενές σχέσεις, κυρίως σε στρατιωτικό επίπεδο, μεταξύ Κιέβου και Άγκυρας, που δεν διασαλεύτηκαν ποτέ όλα αυτά τα χρόνια.

Το drone και η “σωστή πλευρά”

Τα όσα συνέβησαν, όμως, με τις δύο υποθέσεις για τα ουκρανικά drones δεν αφήνουν περιθώρια προσχηματικών παραβλέψεων και αδιάσπαστης εξακολούθησης της πολιτικής της Αθήνας προς την Ουκρανία:

• Πρώτον, επιβεβαιώθηκε ότι στήριξη στο Κίεβο δεν συνεπάγεται αυτομάτως και στήριξη των εθνικών συμφερόντων. Αντιθέτως, η Ελλάδα πρέπει να εμπεδώσει ότι ο ουκρανικός παράγων θέτει υπεράνω των σχέσεών του με την Ελλάδα τις σχέσεις του με την Τουρκία. Κι αυτό προφανώς δεν αντανακλάται μόνον στα κοινά εξοπλιστικά προγράμματα. Άρα, καλό είναι όταν θα λαμβάνονται σχετικές αποφάσεις, η αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής να βγαίνει από την εξίσωση. Έτσι κι αλλιώς, πλέον δεν θα έπειθε κανέναν. Ούτε καν τους οπαδούς της “σωστής πλευράς”.
• Δεύτερον, αποκαλύφθηκε ότι η σημερινή Ουκρανία δεν είναι μια συνηθισμένη ευρωπαϊκή χώρα, με την οποία μπορεί να υπάρξει συνεννόηση με βάση το αμοιβαίο όφελος. Το drone της Λευκάδας και ο κυνισμός και η υπεροψία του Κιέβου έναντι της ελληνικής κυβέρνησης κατέδειξε ότι πρόκειται για ένα μιλιταριστικό καθεστώς, μοιραίο απότοκο του πολέμου και της χωρίς όρους στήριξης από τη Δύση, που λειτουργεί εκτός των παραδοσιακών διπλωματικών δεσμεύσεων.

Η συμπεριφορά των Ουκρανών, μάλλον, πλήγωσε τα επίλεκτα μέλη του αθηναϊκού καθωσπρεπισμού, που φαντασιωνόταν έναν ευγενή Ευρωπαίο εταίρο βορείως της Μαύρης Θάλασσας, αλλά τελικά του βγήκε Πετσενέγκος! Ας ελπίσουμε, τουλάχιστον, η πικρή αυτή ιστορία με το drone να έδωσε ένα καλό μάθημα στους κυβερνώντες, που θα το αξιοποιήσουν εφεξής στις αποφάσεις τους. Αν και οι οπαδοί της “σωστής πλευράς της ιστορίας” είναι σίγουρο ότι θα αντεπιτεθούν με νέα “ακαταμάχητη” επιχειρηματολογία…