Το θαλάσσιο drone που ήρθε… για διακοπές!

Διότι, όταν ένα τέτοιο εύρημα εμφανίζεται στις ελληνικές ακτές, δεν πρόκειται απλώς για ένα αστυνομικό περιστατικό, αλλά για μια μικρή σχισμή στον τοίχο της κανονικότητας, απ’ όπου βλέπεις για λίγο το πραγματικό πρόσωπο της εποχής. Όπως για παράδειγμα, πολέμους χωρίς σύνορα, όπλα χωρίς σημαίες, μηχανές χωρίς ανθρώπους και κυβερνήσεις, που απαντούν με εκείνη τη διοικητική ψυχραιμία του δημοσίου υπαλλήλου, που έχασε τον φάκελο, αλλά κρατά το ύφος του. Η κυβέρνηση, βέβαια, οφείλει να δώσει σαφείς απαντήσεις, χωρίς υπεκφυγές και επικοινωνιακά πέπλα.

Και εδώ η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο άβολη. Διότι οι παλαιότερες δημόσιες επιλογές και συμβολισμοί της κυβέρνησης, όπως η προβολή και πρόσκληση προσώπων που συνδέθηκαν με το Τάγμα Αζόφ, στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, είχαν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και ερωτήματα στην ελληνική κοινωνία.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από τις σχέσεις της χώρας με πρόσωπα ή ομάδες, που έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις – όπως οι αναφορές στο Τάγμα Αζόφ τα προηγούμενα χρόνια – έχει αφήσει ήδη αρκετή καχυποψία. Όχι γιατί κάθε γεγονός συνδέεται αυτομάτως με κάποιο σκοτεινό σχέδιο, αλλά γιατί η εξωτερική πολιτική στην Ελλάδα συχνά παρουσιάζεται σαν τηλεοπτικό πάνελ, με λίγη ηθική, με λίγη γεωστρατηγική και αρκετή αμνησία.

Και η ΕΥΠ; Εκείνη η μυστηριώδης υπηρεσία, που μοιάζει να ξέρει τα πάντα, εκτός από όσα συμβαίνουν πραγματικά, τι ακριβώς κάνει; Παρακολουθεί Έλληνες πολιτικούς, δημοσιογράφους, στρατιωτικούς και ενδεχομένως πολίτες (η υπόθεση “Predatorgate” ή “ΕΥΠ Gate”), ενώ την ίδια στιγμή ένα πλωτό drone γεμάτο εκρηκτικά εμφανίζεται στις ακτές της χώρας, σαν χαμένο δελφίνι του πολέμου. Ο πολίτης παρακολουθεί εδώ και χρόνια ένα παράδοξο θέαμα, όπως αποκαλύψεις για παρακολουθήσεις πολιτικών, δημοσιογράφων, στρατιωτικών και άλλων προσώπων, αλλά όταν εμφανίζεται ένα πλωτό drone με εκρηκτικά, η εικόνα θολώνει, σαν κακορυθμισμένη τηλεόραση της δεκαετίας του ’80.

Η ειρωνεία εδώ δεν είναι μόνο πολιτική, είναι υπαρξιακή. Ζούμε σε μια χώρα όπου οι μηχανισμοί επιτήρησης μοιάζουν πανίσχυροι απέναντι στον εσωτερικό θόρυβο της δημοκρατίας, αλλά συχνά είναι αμήχανοι μπροστά σε πραγματικές απειλές. Σαν εκείνον τον θυρωρό πολυκατοικίας, που σημειώνει σχολαστικά ποιος μπήκε και με ποιον, ενώ στο υπόγειο έχει ήδη ξεσπάσει φωτιά. Τα κανάλια θα βρουν για μια φορά ακόμη έναν απόστρατο να δείχνει με λέιζερ πάνω σε χάρτες για τη θέση που βρισκόταν το drone… Οι ψαράδες, που βρέθηκαν άθελά τους κομπάρσοι σε μια ιστορία διεθνούς αγωνίας, θα συνεχίσουν πιθανότατα να βγαίνουν στο πέλαγος με την ίδια αφέλεια, που επιτρέπει ακόμη στον κόσμο να μην καταρρεύσει ολοκληρωτικά.

Το drone ως πλωτός καθρέφτης

Γιατί τελικά αυτό είναι το πιο ανησυχητικό, όχι ότι βρέθηκε ένα drone με εκρηκτικά, αλλά ότι όλοι έχουμε αρχίσει να το αντιμετωπίζουμε σαν κάτι σχεδόν φυσιολογικό. Σαν ακόμη μία είδηση που θα περάσει ανάμεσα στον καιρό, στα αθλητικά και στις εκπτώσεις των σούπερμαρκετ. Βλέπετε ότι η εποχή έχει αποκτήσει ανοσία στο παράλογο και το παράλογο, όταν παύει να τρομάζει, αρχίζει να κυβερνά.

Το μαύρο USV δεν έφερε μόνο εκρηκτικά, έφερε στην επιφάνεια και κάτι βαθύτερο, την αίσθηση ότι η χώρα πλέει μέσα σε έναν αόρατο γεωπολιτικό κυματισμό χωρίς πυξίδα. Η Μεσόγειος έτσι και αλλιώς έχει γεμίσει από στρατιωτικές ασκήσεις, από ενεργειακές διεκδικήσεις, δίκτυα πληροφοριών και από σκιώδεις μεταφορές και η Ελλάδα συχνά μοιάζει να συμμετέχει σε όλα αυτά σαν κομπάρσος, που δεν διάβασε ποτέ ολόκληρο το σενάριο.

Και εδώ σε εμάς η δημόσια διοίκηση, από την άλλη, συνεχίζει να λειτουργεί με εκείνη τη μόνιμη βραδύτητα, που θυμίζει παλιό ανεμιστήρα γραφείου, έτσι κάνει θόρυβο, κινείται λίγο, αλλά δεν δροσίζει κανέναν! Οι ανακοινώσεις εκδίδονται με ύφος σοβαρό, σχεδόν πατρικό, λες και η ανησυχία των πολιτών είναι απλώς μια παρεξήγηση, που θα λυθεί με σωστή διατύπωση. Κι όμως, τα ερωτήματα παραμένουν πεισματικά. Πώς γίνεται ένα τέτοιο αντικείμενο να φτάνει στις ελληνικές ακτές χωρίς να έχει εντοπιστεί εγκαίρως; Ποια δίκτυα κινούνται στην περιοχή; Υπάρχει πραγματικός μηχανισμός πρόληψης, ή απλώς μηχανισμός διαχείρισης εντυπώσεων;

Γιατί ας καταλάβουμε επιτέλους ότι μια χώρα δεν προστατεύεται με διαρροές, non paper και τηλεοπτικές εμφανίσεις υπουργών, προστατεύεται με σοβαρότητα, θεσμούς και διαφάνεια. Κάποτε οι κοινωνίες φοβούνταν τα τανκς, σήμερα φοβούνται τα αόρατα λογισμικά, τα drones και τις σιωπηλές διαδρομές πληροφοριών. Κι όμως, η ελληνική πολιτική σκηνή επιμένει να συμπεριφέρεται σαν να βρίσκεται ακόμη στη δεκαετία του ’90, γιατί είναι περισσότερο απασχολημένη με την επικοινωνία, παρά με την ουσία. Τελικά η εικόνα έχει νικήσει το περιεχόμενο.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, οι πολίτες παραμένουν θεατές μιας παράστασης, όπου κανείς δεν απαντά ξεκάθαρα και όλοι μιλούν σαν να διαβάζουν δελτίο τύπου γραμμένο από λογιστικό γραφείο. Η αλήθεια κατακερματίζεται σε εκτιμήσεις, σε διαρροές και σε υπονοούμενα. Και η δημοκρατία κουράζεται όχι μόνο από τα σκάνδαλα, αλλά κυρίως από τη μονότονη συνήθεια της συγκάλυψης. Το drone της Βασιλικής ίσως τελικά να μην είναι μόνο ένα αντικείμενο πολεμικής τεχνολογίας.

Ίσως να είναι ένας πλωτός καθρέφτης, που έβγαλε στη στεριά όλες τις αντιφάσεις μιας χώρας, η οποία παρακολουθεί τους πάντες, αλλά συχνά αδυνατεί να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει γύρω της. Και τότε ακριβώς είναι που η ειρωνεία κάνει υπερωρίες, όταν δηλαδή, σε μια εποχή υπερπαρακολούθησης, το πιο επικίνδυνο πράγμα συνεχίζει να ταξιδεύει απαρατήρητο.