Κόκκινα δάνεια και funds – Το διαρκές κοινωνικό έγκλημα

Πρόκειται αναμφισβήτητα για μια ακόμη προκλητική εξυπηρέτηση των παρασιτικών οικονομικών συμφερόντων, που εμφανίζεται πασπαλισμένη με τη χρυσόσκονη του δήθεν κοινωνικού προσωπείου, ενόψει της προεκλογικής περιόδου. Αν όμως δει κανείς τη μεγάλη εικόνα, η εξέλιξη αυτή έχει το στοιχείο της βαριάς τραγικότητας, αφού τα κόκκινα δάνεια δεν είναι ένα οποιοδήποτε ζήτημα, αλλά ένα εκ των μεγαλύτερων προβλημάτων, που δημιουργήθηκε από το στρεβλό πολιτικό και οικονομικό σύστημα της χώρας.

Από την “άνοιξη” της πιστωτικής ευφορίας μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ, με πρωταγωνιστές το αρπακτικό-τοκογλυφικό τραπεζικό κεφάλαιο, σε συνδυασμό με την έλλειψη επενδυτικής παιδείας του ελληνικού λαού, που οδήγησε σε μεγάλη υπερχρέωσή του, εισήλθαμε στον “βαρύ χειμώνα”, μετά την ουσιαστική πτώχευση της χώρας το 2010, όπου μειώθηκε βιαίως η αγοραστική δύναμη της πλειοψηφίας των Ελλήνων, με την εξτρεμιστική οικονομική πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης, που επιλέχθηκε από τους μνημονιακούς κηδεμόνες. 

Πρόκειται, δηλαδή, για ένα τεράστιο κοινωνικοοικονομικό ζήτημα, με χιλιάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους σε δυσανάλογο τραπεζικό δανεισμό, που πραγματοποιήθηκε πριν την χρεοκοπία της χώρας και την κάθετη πτώση του ΑΕΠ. Οι ευθύνες της κυβέρνησης της ΝΔ, που κυβερνά την χώρα από το 2019, μετά την έξοδο από τον μνημονιακό οδοστρωτήρα, είναι τεράστιες. Προτίμησε να αφήσει το θέμα να γιγαντωθεί, ως εσωτερικός “καρκίνος” στην οικονομία και κοινωνία, προκειμένου να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των δανειστών, που αποτελούν ένα σύμπλεγμα, που αλληλοδιαπλέκεται, μεταξύ του αναξιόπιστου ελληνικού τραπεζικού συστήματος και των διαφόρων Funds, δυναμιτίζοντας έτσι την κοινωνική συνοχή και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας.

Έτσι, δεκαέξι χρόνια από την οιονεί χρεοκοπία της χώρας το 2010, η πλειοψηφία των δανειοληπτών συνεχίζει να καθεύδει στα έγκατα του Άδη, εξαιτίας της επιβληθείσας τραπεζικής ασυδοσίας. Πιθανόν, να πρόκειται για το μεγαλύτερο οικονομικό έγκλημα στην σύγχρονη ελληνική ιστορία. Όταν ήρθε η ώρα της χρεοκοπίας το 2010, για την οποία σημαντικότατη ευθύνη είχαν οι ίδιες οι Τράπεζες με την προηγούμενη δεκαετή τους συμπεριφορά, και η χώρα εισήλθε στις μνημονιακές προσκρούστειες πρακτικές, το μόνο που έγινε ήταν η ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος με τρεις γενναίες κεφαλαιοποιήσεις, με πολλά δις ευρώ και τα οποία προστέθηκαν στο δημόσιο χρέος στις πλάτες του ελληνικού λαού, χωρίς καμία επίπτωση ή τιμωρία στους υπεύθυνους. 

Κόκκινα δάνεια: Τί έπρεπε να γίνει

Το τι έπρεπε να γίνει για το θέμα αυτό, το καταδεικνύουν οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν ενδεικτικά στις ΗΠΑ και την Ισλανδία, εκείνη την περίοδο της μεγάλης καπιταλιστικής κρίσης των τοξικών ομολόγων του 2008. Καμία δεν επέτρεψε το πρόβλημα των κόκκινων δανείων να μετατραπεί σε οικονομική και κοινωνική “γάγγραινα”, που δεκαέξι χρόνια μετά την είσοδο της Ελλάδος στον μνημονιακό “ζουρλομανδύα” αποτελεί ακόμα ένα εν εξελίξει ενεργό οικονομικό και κοινωνικό έγκλημα.

Οι ΗΠΑ το 2008, με αστραπιαίες διαδικασίες κρατικοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες τράπεζες, τη Citibank και, αφού την εκκαθάρισαν από τα τοξικά ομόλογα και δάνειά της, στη συνέχεια, ως γνήσια καπιταλιστική χώρα, την παρέδωσαν στους ιδιώτες, με σημαντικό όφελος, όμως, για την οικονομία και το τραπεζικό σύστημα τους.

Από την άλλη, η Ισλανδία, η οποία πτώχευσε το 2010, εφάρμοσε την σπουδαία ορθολογική, κοινωνική και δίκαιη λύση με άριστα αποτελέσματα, αυτή του κουρέματος όλων των ληφθέντων έως τότε δανείων από τους πολίτες (κόκκινων και πράσινων), σε ποσοστό 30% έως 70%, με βάση την πτώση των τιμών των ακινήτων και της οικονομίας γενικότερα, σε συνδυασμό με την οικονομική δύναμη των δανειοληπτών. Αυτό είχε ως συνέπεια την παροχή οξυγόνου στην κοινωνία, αλλά και στην οικονομία, η οποία κατάφερε να βγει από τη κρίση και την χρεοκοπία. 

Τα ξένα funds

Στη χώρα μας όμως, αφού αφέθηκε το θέμα στον αυτόματο πιλότο με συνέπεια να μετατραπεί σε οικονομική γάγγραινα, εισήλθαν και τα ξένα funds, αδιαφανούς προελεύσεως και λειτουργίας, όπου εμπλέκονται κερδοσκοπικά κεφάλαια, αλλά και μέλη των διοικήσεων των τραπεζών και ένας κύκλος αρπακτικών γύρω τους (ενδεικτική περίπτωση ήταν ο βουλευτής της ΝΔ, Πάτσης κλπ.).

Είναι χαρακτηριστικό, ότι πολλά από αυτά τα δάνεια που δεν είχαν εγγυήσεις, πωλήθηκαν σε αξία με 10-15% της τιμής του δανείου, με τεράστιες απώλειες των τραπεζών, που θα μπορούσαν τουλάχιστον να εισπράξουν, εάν πραγματοποιούσαν οι ίδιες γενναίες ρυθμίσεις και κουρέματα έως και 50-70% των δανείων (δεδομένου ότι τα πώλησαν σε εξευτελιστικές τιμές στα funds), και παράλληλα δημιουργήθηκαν μηχανισμοί συντριβής και εξαθλίωσης των δανειοληπτών και εξαΰλωσης των κατοικιών τους από τα funds, που θρασύτατα ζητούν όχι μόνο το κεφάλαιο, αλλά και τους ληστρικούς τόκους, ενώ έχουν πληρώσει μόλις του 10 ή 15% του αρχικού κεφαλαίου και τις περισσότερες φορές με δάνεια από τις ίδιες τις πωλήτριες Τράπεζες!

Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι πωλήσεις των δανείων από τις τράπεζες στα funds έγιναν με το νόμο 3156/2003, που αφορούσε τιτλοποιήσεις πράσινων δανείων για περαιτέρω δανεισμό αυτών και όχι με το νόμο 4354/2015, που αφορούσε αμιγώς τα κόκκινα δάνεια. Ο λόγος, που εφάρμοσαν οι τράπεζες το παλιό νομικό πλαίσιο ήταν για να αποφύγουν τις υποχρεώσεις, που προέβλεπε ο νόμος 4354/2015, ήτοι αφενός να αποστείλουν εξώδικη πρόσκληση στο δανειολήπτη πριν την πώληση του δανείου του στο ξένο funds, για να διακανονίσει την οφειλή του και αφετέρου να μην καταβάλουν τον προβλεπόμενο φόρο για τις εκχωρήσεις των δανείων.

Για να αποφύγουν αυτές τις προϋποθέσεις οι ελληνικές Τράπεζες και το συνολικά διαπλεκόμενο σύστημα funds-εταιρειών διαχείρισης κατέφυγαν στον προηγούμενο νόμο, που ναι μεν δεν προέβλεπε τις παραπάνω υποχρεώσεις, πλην όμως γνώριζαν ότι αυτός ο νόμος δεν έδιδε δικαίωμα διενέργειας δικαστικών ενεργειών στις servicers, όπως για μεγάλο διάστημα κρίθηκε από πολλές αποφάσεις με αποκορύφωμα την υπ’ αριθμ. 822/2022 απόφαση του Αρείου Πάγου, που είχε δημιουργήσει ένα σοβαρό νομικό ανάχωμα έναντι της αυθαιρεσίας των ανεξέλεγκτων servicers.

Δυστυχώς, όμως, με απόφαση της Ολομελείας του Άρειου Πάγου, κρίθηκε τελικώς, ότι έχουν την δυνατότητα οι servicers να έχουν νομιμοποίηση σε δικαστικές πράξεις πλειστηριασμών ως εκπρόσωποι των funds με έδρα το εξωτερικό, δεχόμενη τη σωρευτική εφαρμογή των δύο ανωτέρω νόμων. Η ανάγνωση της αποφάσεως αυτή δείχνει, το πολιτικό καθαρά σκεπτικό της πλειοψηφίας της ολομέλειας, που μετατράπηκε σε χορηγό των επιθετικών και ανεξέλεγκτων servicers, πλήττοντας καίρια το κύρος της δικαιοσύνης στη συνείδηση του ελληνικού λαού. Κατ’ ελάχιστον την τιμή της νομικής επιστήμης διέσωσε η εξαιρετική αιτιολογία της μειοψηφίας της Ολομέλειας, η οποία μάλιστα είναι τόσο ισχυρά τεκμηριωμένη, που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου της αποφάσεως και αποτελεί οδηγό για ανατροπή αυτής στο μέλλον, μέσω άλλης σύνθεσης.

Η ιδιοκτησία στην Ελλάδα

Το φαινόμενο των κόκκινων δανείων δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ζήτημα, αλλά αγγίζει έναν από τους πιο βασικούς πυλώνες της ελληνικής κοινωνίας, που είναι η ιδιοκατοίκηση, η οποία ανήρχετο σε ποσοστό 70% περίπου, όταν στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, το αντίστοιχο ποσοστό είναι στο 25%. Πέραν της οικονομικής διαστάσεως υπάρχουν και άλλες σοβαρές παράμετροι, που αφορούν την εσωτερική συνοχή και τη συγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας και του δημοκρατικού πολιτεύματος στη χώρα. 

Η Ελλάδα, από τη συγκρότησή της ως νεότερο Κράτος, μετά την Επανάσταση του 1821, λόγω ιδιαιτεροτήτων συγκροτήθηκε σε μεγάλο βαθμό με βάση την μικρο-ιδιοκτητική μορφή παραγωγής, αποτελώντας αυτή βασική κοινωνική δομή στην οποία θεμελιώθηκε η παραγωγή του πρωτογενούς τομέα, η βιοτεχνία και το εμπόριο, το ελεύθερο επάγγελμα και η αυτοαπασχόληση.

Ο χαρακτήρας αυτός, προσδιορίστηκε από τον μεγάλο ιστορικό Νίκο Σβορώνο, ο οποίος εύστοχα αναφέρει ότι μια από τις κεντρικές κατευθυντήριες γραμμές της εξέλιξης του Νέου Ελληνισμού, είναι η απουσία των καθαρών γραμμών στην διάρθρωση των κοινωνικών και πολιτικών δομών. Βασικός πυρήνας αυτής της ρευστότητας των κοινωνικών και πολιτικών δομών είναι αναμφισβήτητα η διάσπαρτη, μικροΐδιοκτησία, η οποία έχει μεν κάποιες αρνητικές συνέπειες σε ό,τι αφορά την ορθολογική ανάπτυξη, πλην όμως, αποτελεί βάση της δημοκρατικής και κοινωνικής συνείδησης και της αυτονομίας των πολιτών απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας. 

Πως μπορεί να επιλυθεί το ζήτημα

Το ζήτημα των κόκκινων δανείων αποτελεί πλέον μείζον εθνικό θέμα. Οι δημοκρατικές και προοδευτικές πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης οφείλουν να προτείνουν και να εφαρμόσουν ως λύση αυτού του ακανθώδους προβλήματος την υποχρεωτική ρύθμιση των κόκκινων δανείων με βάση την “αναλογική εφαρμογή” του θεσμού της ρήτρας προτεραιότητας του δανειολήπτη ως εξής: 

Για τα μεν παραχωρηθέντα ήδη κόκκινα δάνεια των funds από τις ελληνικές τράπεζες, να υποχρεωθούν οι servicers να καταθέσουν γραπτή πρόταση ρύθμισης προς κάθε δανειολήπτη στο ύψος των χρημάτων που αγόρασαν τα δάνεια από τις Τράπεζες, πλέον των εξόδων που πραγματοποίησαν ως σήμερα για τη διαχείριση τους, συν ένα λογικό κέρδος τους, που θα αντιστοιχεί στο 2% με 20%, ανάλογα με το ύψος του δανείου.

Η γραπτή αυτή πρόταση θα είναι προαπαιτούμενο για τη διενέργεια οποιαδήποτε δικαστικής ενέργειας σε βάρος εκείνων των δανειοληπτών, που δεν θα ανταποκριθούν σε μια τέτοια ρύθμιση. Στα, δε, τυχόν νέα παραχωρούμενα δάνεια σε funds να θεσμοθετηθεί η αρχή της “ρήτρας προτεραιότητας” του δανειολήπτη, έτσι ώστε να δίδεται η δυνατότητα στους δανειολήπτες να αγοράσουν αυτοί τα δάνεια στην τιμή της πωλήσεως από τα δάνεια προς τα Funds ή από τις μεταβιβάσεις αυτών από funds σε funds. 

Αυτή η πρόταση με ανάλογη λεπτομερή επεξεργασία μπορεί να λύσει ολιστικά το ακανθώδες θέμα των κόκκινων δανείων, στην κατάσταση που αφέθηκε αυτό έως σήμερα, επ’ ωφελεία της κοινωνίας, αλλά και της ελληνικής οικονομίας. Κάτι τέτοιο μπορεί να αποτελέσει ένα βασικό χτύπημα του παρασιτισμού, ο οποίος αποτελεί το “ιερό δισκοπότηρο” των εκπροσώπων της οικονομικής ολιγαρχίας και μία εκ των βασικών αιτιών για τα φαινόμενο του εκτεταμένου κλεπτοκρατισμού, αλλά και των ιδιότυπων φαινομένων μιθριδατισμού, σε μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας.