Όταν ο Γκέμπελς είχε επισκεφτεί την Ακρόπολη

Διαβάσαμε μεταξύ πολλών άλλων για την σημειολογία, τα μηνύματα και την ψυχολογία που εμφανίστηκαν σε μια παγκόσμιας εμβέλειας “παράσταση”, για τον αναδυόμενο και πάλι αμερικανικό εθνικισμό και την καταναγκαστική συμμόρφωση των «συμμάχων» με αυτόν, την ελευθερία της Δύσης που κινδυνεύει από επικίνδυνους «αντιπάλους», για τις «φιλικές» παροτρύνσεις προς τους παρευρισκόμενους «ιθαγενείς» να τα «βρουν με τους γειτόνους», καθώς οι ΗΠΑ «δεν θα επιτρέψουν σύγκρουση μεταξύ δύο κοινών συμμάχων”, για τις «άριστες σχέσεις μεταξύ δύο συμμάχων», για «ιμπεριαλιστικές μπίζνες», κλπ, κλπ.

Εκείνο όμως που πραγματικά πέτυχε αριστοτεχνικά ο κ. Ρούμπιο ήταν να συνδέσει, βασισμένος και εξυμνώντας την αρχαία-κλασική ιστορία, το όλο “σκηνικό” με την ηγεμονική ιδεολογία της “υπερδύναμης” που εκπροσωπεί, αλλά και με το αμερικανικό κοινό στο οποίο απευθύνονταν, ως επίδοξος νέος “πλανητάρχης” στην μετά Τραμπ, ρευστή εποχή.

Βέβαια, πριν από τον Ρούμπιο υπήρξαν και πολλοί άλλοι πολιτικοί που πραγματοποίησαν ένα ανάλογο “όνειρο στην Ακρόπολη” – αν και αυτός ήταν ένας από τους ελάχιστους που του προσφέρθηκε γενναιόδωρα η Πνύκα του Περικλή, του Θεμιστοκλή, του Δημοσθένη και τόσων άλλων ξεχωριστών προγόνων μας.

Πολιτικοί ποικίλων αποχρώσεων, ιδεολογιών και καθεστώτων που κατά τη διάρκεια επίσημων ή ιδιωτικών επισκέψεών τους στην Αθήνα ανέβηκαν στον Ιερό Βράχο, υμνώντας επίσης τον μοναδικό πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας, τη δημοκρατία, την φιλοσοφία, την ελευθερία κλπ – ανάμεσά τους ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Σαρλ Ντε Γκωλ, ο Εδουάρδος Η΄ της Βρετανίας, ο Αλέξανδρος Α΄ της Γιουγκοσλαβίας, ο Γιόσιπ Τίτο και τα τελευταία χρόνια ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Εμανουέλ Μακρόν, η Χίλαρι Κλίντον, ο Κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς.

Όλοι τους βεβαίως “θαυμαστές” της αρχαίας Ελλάδας, αν και πάντα μέσα από το δικό τους ιδεολογικό πρίσμα, συχνά επανεφευρίσκοντας και ενίοτε εργαλειοποιώντας την αρχαία ελληνική ιστορία. Μια τέτοια ιδιαίτερη περίπτωση υπήρξε και ο υπουργός προπαγάνδας του Χίτλερ Γιόζεφ Γκέμπελς, που έγινε ο πρώτος επίσημος φιλοξενούμενος του καθεστώτος Μεταξά, ενάμιση μόλις μήνα μετά την 4η Αυγούστου του 1936.

Ο Γκέμπελς στην Ακρόπολη 

Όποιος έχει διαβάσει το προσωπικό ημερολόγιο του Γιόζεφ Γκέμπελς θα εκπλαγεί με τον τρόπο που ο ναζιστής υπουργός του Χίτλερ προσπάθησε στην πρώτη επίσκεψή του στην Ακρόπολη το 1936 (η δεύτερη έγινε το 1939) να συνδέσει το δημοκρατικό ιδεώδες που εκφράζει το μοναδικό αυτό πολιτισμικό μνημείο της Αθήνας με την ναζιστική ιδεολογία και την «φυλετική ενότητα» ανάμεσα στους αρχαίους Έλληνες, τους Ρωμαίους και τους Γερμανούς, όπως την περιέγραψε ο Χίτλερ στο “Mein Kampf”.

Βρισκόμενος ακόμη μέσα στο αεροπλάνο, καθώς πετούσε πάνω από την Ελλάδα, ο Γκέμπελς δεν έκρυψε τα “φιλελληνικά” του αισθήματα: «Μετά από 4 ώρες πτήση. Πρώτα σκόνη [!]. Και μετά, μια βύθιση σε μια αιώνια ομορφιά. Η θάλασσα, τα βουνά, ήλιος και γαλάζιος ουρανός. Εκεί προβάλλει απειλητικός ο Όλυμπος, εκεί ο Παρνασσός. Νιώθει κανείς μια τρομερή συγκίνηση. Παλιές αναμνήσεις των νεανικών χρόνων αναδύονται. Ένα όνειρο γίνεται πραγματικότητα. Ο ήλιος δύει υπέροχα. Πάνω από την αιώνια Ελλάδα. Είμαι σε τρομερή έξαψη. Σουρουπώνει. Αθήνα!».

Αφού αναφέρεται πολύ σύντομα στις συναντήσεις που είχε με τον Βασιλιά και τον Μεταξά , συνεχίζει στο ημερολόγιό του (22 Σεπτεμβρίου): «Και τώρα μέσα από την Αθήνα. Από πάνω ένας λαμπερός γαλάζιος ουρανός. Αττικός ήλιος. Ακρόπολη! Ένα πραγματικό κάστρο των θεών. Έτσι δεσπόζει, πανίσχυρη και επιβλητική. Το πιο μεγαλειώδες μνημείο της βόρειας (άριας) δημιουργικής δύναμης (sic!). Είμαι τόσο συγκινημένος, τόσο ανεβασμένος, τόσο απόλυτα δοσμένος σε αυτή τη μοναδική στιγμή! Θα μπορούσα να κλάψω από χαρά. Περνώντας από τον ναό του Ηφαίστου. Αυτή η αιώνια πόλη! Απερίγραπτη!».

Στις 23 Σεπτεμβρίου γράφει σχεδόν με θρησκευτικό δέος για το “λίκνο της άριας δημιουργίας”: «Μία από τις πιο όμορφες και βαθιές πρωινές στιγμές της ζωής μου. Ανέβηκα στην Ακρόπολη. Με ελάχιστο κόσμο. Και περιπλανήθηκα για ώρες σε αυτό το πιο ευγενικό μνημείο της βόρειας τέχνης. Τα Προπύλαια, ο Παρθενώνας και το Ερέχθειο. Είμαι εντελώς ζαλισμένος. Πάνω από όλα, αυτός ο καταγάλανος αττικός ουρανός.

Μια συμφωνία ομορφιάς, χρώματος, δημιουργικής δύναμης. Εκεί βρίσκεται το Θέατρο του Διονύσου, εκεί το ρωμαϊκό θέατρο. Στο Θέατρο του Διονύσου γεννήθηκε η αττική τραγωδία. Πιο κάτω, στα βάθη, βρίσκεται η Αγορά. Ο Ναός του Δία και ο Ναός του Ηφαίστου. Εδώ η ζωή, ο Θεός και η τέχνη έγιναν ένα. Η συνολική θέαση κάθε τι όμορφου και ευγενούς στην τελειότητα. Είμαι τόσο ευτυχισμένος και γεμάτος από αυτό. Ευγνώμων που υπήρξαν τόσο σπουδαίοι άνθρωποι και δημιουργοί. Είμαι χαρούμενος που μου επιτρέπεται να τα βλέπω όλα αυτά».

Θρήνος για την «αιώνια ομορφιά» 

Αφού περιγράφει πολύ σύντομα την «απερίγραπτη ατμόσφαιρα» της Αθήνας σαν «μια μαγική εικόνα χωρίς προηγούμενο», τις γερμανικές ανασκαφές στον Κεραμεικό και τα μοντέρνα κτίρια της πόλης (Βιβλιοθήκη, Ακαδημία κα) και ότι διαβάζει ξανά την ελληνική ιστορία αντλώντας «ψυχική δύναμη από τους μεγάλους ήρωές της», συνεχίζει για την βραδινή επίσκεψή του στην Ακρόπολη: «Κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος κάθομαι μόνος μου πάνω στην Ακρόπολη. Και μεθώ από το μοναδικό παιχνίδι των χρωμάτων και των φώτων.

Η ψυχή μου είναι γεμάτη από ομορφιά. Ευτυχισμένη αρχαιότητα, που ζούσε και δημιουργούσε μέσα σε αιώνια γαλήνη, χωρίς ακόμα τον Χριστιανισμό. Μόνο με βαριά καρδιά μπορώ να αποχωριστώ αυτό το μέρος εδώ πάνω. Καταλαβαίνω ότι υπάρχουν Γερμανοί που το είδαν αυτό και δεν μπόρεσαν ποτέ ξανά να ξεφύγουν, έμειναν εδώ και θρηνούσαν για την αιώνια ομορφιά».

Δεν παραλείπει μάλιστα να σημειώσει, επισκεπτόμενος και τον Μαραθώνα: «Η εικόνα της αρχαίας Αττικής. Τα βουνά δεσπόζουν με μια ασημένια διαύγεια. Εδώ είναι ο μεγάλος τύμβος των Αθηναίων. Εκεί εμφανίστηκαν μέσα από τα βουνά. Εκεί νίκησαν τους Πέρσες. Ρίγη ιστορίας με περιβάλλουν» – όπως ο κ Ρούμπιο, έτσι και ο Γκέμπελς αναφέρεται στους Πέρσες.

Όλος αυτός όμως ο θαυμασμός του Γκέμπελς για την αρχαιότητα δεν μπορεί να κρύψει όμως την φυλετική διάσταση στο πλαίσιο της ναζιστικής ιδεολογίας που κατέγραψε με ρατσιστική υπεροψία και απαξίωση ο Γκέμπελς στο ημερολόγιό του για τους κακόμοιρους σύγχρονους κατοίκους «μιας φτωχής χώρας».

Και για το τέλος, αφού προηγουμένως αναφέρεται στις “τουριστικές-ιδεολογικές” επισκέψεις του σε Δελφούς, Μυκήνες, Τίρυνθα, Ναύπλιο, Σπάρτη/Μυστρά και Αίγινα, γράφει για την Αθήνα: «Περίπατος στη βραδινή πόλη. Αυτή η γαλήνια, ανάλαφρη ζωή. Αυτό το άρωμα χαράς και διαύγειας. Δεν περιγράφεται. Πρέπει να το έχει νιώσει κανείς. Πόσο ευτυχισμένος θα ήταν ο Φύρερ αν ήταν μαζί μας!». 

Η παρουσία του αρχαιολάτρη “Φύρερ” επιβάλλεται!

Είναι σαφές – και από πληθώρα άλλων κειμένων – ότι για τον Γκέμπελς «η προσάρτηση της Αρχαιότητας» στην εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία θα προσέδιδε στον «νέο άνθρωπο» που ήθελε να δημιουργήσει ο ναζισμός, μια ταυτότητα για την οποία «δικαιούνταν να είναι υπερήφανος». Κάτι που ήταν προφανώς αλληλένδετο και «με την κατασκευή του ολοκληρωτικού ανθρώπου», υπό το πρίσμα ασφαλώς μιας φυλετικής ιστορίας σε μια “Deutschland über alles”.

Προφανώς και όλα αυτά δεν έχουν καμιά σχέση με το “μανιφέστο” του «Αμερικανού φίλου», που είχε εντελώς διαφορετικές επιδιώξεις και απευθύνονταν σε άλλο κοινό. Τελικά, φαίνεται όμως πως η Ακρόπολη, θα εμπνέει ες αεί τους πάντες, θα σηκώνει πάνω της τον «πάσα έναν», θα «επανέρχεται πολύ συχνά και θα μας στοιχειώνει» σε κάθε εποχή, όπως έγραφε ο Σίγκμουντ Φρόιντ για την δική του επίσκεψη στην Ακρόπολη (1904). Μια επίσκεψη που δημοσιεύτηκε ακριβώς την ίδια χρονιά, το 1936, όταν ο ναζισμός κυριαρχούσε στη Γερμανία και ο Γκέμπελς υμνούσε την Ακρόπολη από τη δική του, εθνικοσοσιαλιστική σκοπιά.

ΥΓ. Το 1936 ήταν επίσης που ο Γιώργος Σεφέρης έγραφε το αλησμόνητο «Όπου και να πάω η Ελλάδα με πληγώνει» και εξιστορούσε ένα (προφητικά) εφιαλτικό όνειρο που είδε: Ανέβαινε, λέει, στην Ακρόπολη και είδε ένα πλήθος να παρακολουθεί εκστασιασμένο ένα πλειστηριασμό του Παρθενώνα για μια… οδοντόπαστα. Μέσα στον εφιάλτη του ο ποιητής φώναζε ταραγμένος: «Είναι δαιμόνιοι … θα πελεκήσουν τις κολόνες σε σχήμα σωληναρίου της οδοντόπαστας». Προφανώς θέλοντας έτσι να δείξει την εικόνα μιας κοινωνίας που η ίδια σβήνει το παρελθόν της… για νέες “αξίες”.