Το όραμα για μία αυτόνομη, σοσιαλιστική νότια Ευρώπη
21/11/2026
Η Νέα κριτική θεωρία και πράξη στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, όπως διαρθρώνεται, συναρθρώνεται και συγκροτείται (articuler) προσπαθεί να είναι αφενός κριτική – διαλεκτική πολυπρισματική προσέγγιση και συγχρόνως σύνθετη – πολύπλοκη, λαμβάνοντας υπόψη και θεωρητικοποιώντας ανάλογα, όπως θα έλεγε και ο Αντόρνο, για να τον παραφράσουμε, την πολυπλοκότητα και την συνθετότητα των νέων οικονομικών κοινωνικών και πολιτισμικών – ιδεολογικών συνθηκών.
Οι παλιές θεωρητικοποιήσεις, όσο διαλεκτικές και αν ήταν, είναι ξεπερασμένες. Η μια σαφώς προσδιορίσιμη κοινωνική διαλεκτική μάλλον ανήκει οριστικά στην ιστορία, όπως και κάθε παραδοσιακή προσέγγιση, όπως θα έλεγε και ο Χορκχάϊμερ. Μικρά, μερικά μοντέλα, όσο επιστημονικά και αν είναι, βασιζόμενα σε νόμους και αρχές άλλων εποχών, δηλαδή όταν ίσχυαν άλλες αρχές, δεν αρκούν. Και το χειρότερο μπορεί να οδηγήσουν σε λαθεμένα (erronés) γενικότερα συμπεράσματα, καθόσον δεν μπορούν να συλλάβουν τις γενικότερες αρχές και κανόνες, που διέπουν με τρόπο όχι πάντα ορατό, αλλά υπαρκτό τη γενικότερη και βαθύτερη κίνηση της κοινωνίας, αλλά και τις μερικότερες εκφάνσεις της.
Η προϊούσα χρηματοοικονομικοποίηση της οικονομίας, όπως επεσήμανε πρόσφατα και η Le Monde, από την εποχή του Μιτεράν και εδώ, ως απάντηση του συστήματος στην σταθερή όσο και συνεχή αντίσταση-εναντίωση- αντίθεση του κινήματος στις πολιτικές τάσεις προσαρμογής που άρχισε να επιβάλει ακριβώς ο Μιτεράν, αποδεχόμενος το δόγμα της θατσερικής ΤΙΝΑ, οδήγησε με το χρόνο στην αποσάρθρωση της κοινωνίας, τη διάλυση του κοινωνικού γενικότερα και τη δημιουργία και επιβολή νέων ανεξέλεγκτων από την κοινωνία οικονομικών δομών και διαδικασιών. Γενικότερα οδήγησε στην απόκρυψη (dissimulation) των όλο και πιο ληστρικών δομών του συστήματος.
Πως αυτοκαταστράφηκε η Γαλλία
Αυτές απέκρυβαν έντεχνα τη χρηματοοικονομική-ληστρική φύση τους, και την όλη προσχεδιασμένη ληστεία τους, μετατρέποντας έντεχνα σε SWAP(-S) και σε άλλα «προϊόντα» τα πάντα. Επί πλέον, δημιούργησαν έντεχνα μέσω της ολικής ιδιωτικοποίησης των πάντων στη Γαλλία μια τεχνητή ευφορία, διαχέοντας ειδικά στην περίοδο που ήταν υπουργός ιδιωτικοποιήσεων o διαβόητος Ντομινίκ Στρως-Καν άμεσα και έμμεσα απίστευτα μεγάλες ποσότητες του τότε εύκολου χρηματιστηριακού χρήματος, και με το ζουρλομανδία στη συνέχεια του ευρώ που σκαρφίστηκαν για να υποτάξουν την οικονομία στο ενιαίο και υποτίθεται ακόμη ισχυρό νόμισμα.
Αποτέλεσμα υπέταξαν και τη Γαλλία στη Γερμανία, μεταφέροντας δισεκατομμύρια κάθε ημέρα στη Γερμανία, προκαλώντας έτσι έντεχνα αλλά συστηματικά την πτωχοποίηση και την εξαθλίωση του πληθυσμού, την υποβάθμιση της παιδείας και της εκπαίδευσης, τη διάλυση του συστήματος υγείας, και γενικότερα του ιστορικού κοινωνικού κράτους της Γαλλίας, ιστορική κατάκτηση του κινήματος, της κυβέρνησης του Λαϊκού μετώπου του ‘36 και των κατακτήσεων του Μάη.
Η προϊούσα παγκοσμιοποίηση από την άλλη απαιτούσε όλο και πιο πολύ μεγαλύτερους και δυνατότερους παίκτες (operateurs), ενώ η Γαλλία ήταν διαρκώς σε κατάσταση απώλειας ταχύτητας (perte de vitesse). Η αποβιομηχάνιση και η κοινωνική αποσάρθρωση οδήγησαν όχι στην κοινωνία των 2/3, όπως καταγγέλλαμε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, αλλά στην κοινωνία των μεγα-καπιταλιστών-ολιγαρχών (1-5%) και της υπόλοιπης κοινωνίας, ευτυχώς χωρίς ακόμη μνημόνια, ΔΝΤ κ.τ.λ. Και τώρα το έρεβος των διαβόητων αγορών ή για να θυμηθούμε το σύστημα που έβαλε τη φωτιά στον κάμπο, “Les tenebres”: «Το σκοτάδι».
Απάντηση στη νέα κατάσταση σε επίπεδο ημιθανούς ταξηφιλελεύθερης Ευρώπης (δηλαδή ψευτο ευρωπαϊκής ένωσης) είναι πολύ δύσκολο να βρεθεί χωρίς μια βιομηχανική πολιτική ανεξάρτητη, όχι αναγκαστικά άκρως αναπτυξιακή ώστε να δημιουργεί άλλα προβλήματα, αλλά μια πολιτική με την αντίστοιχη κοινωνική, ώστε ν’αντιμετωπιστεί το βαθύ και γενικευμένο κοινωνικό πρόβλημα. Αλλά δυστυχώς η βιομηχανική πολιτική, από όταν κατήργησαν οι νεοφιλελεύθεροι γάλλοι ανθύπατοι το αντίστοιχο υπουργείο, δεν μπορεί να δημιουργηθεί από τη μια μέρα στην άλλη, όταν επελαύνει επιπλέον σήμερα και ή ΤΝ.
Ενώπιον της έκρηξης
Οπότε το πρόβλημα φαίνεται δύσκολο, απελπιστικά δύσκολο, αν σκεφτούμε και τις επιπτώσεις του πολέμου και την μυωπική τύφλωση της ψευτοανθρωπιστικής ευρωπαϊκής ηγεσίας απέναντι στη Ρωσία. Οπότε μπαίνουμε σε μια περίοδο άγριων κοινωνικών συγκρούσεων, με αβέβαιο το μέλλον, την απόληξή τους.
Εξάλλου έχει αρχίσει ήδη μια περίοδος εσωτερικού και εξωτερικού πολεμικού καπιταλισμού, για να τον ονομάσουμε έτσι, και στην Ευρώπη, που μέχρι τώρα κάλυπτε τις αντιθέσεις της και τους ανταγωνισμούς της πίσω από τα εγκληματικά κριτήρια του Μάαστριχ και από τον ζουρλομανδύα της Ευρώπης.
Οι αντιθέσεις είναι πλέον ακραίες, ολικές θα έλεγα, έτοιμες να εκραγούν, και το χειρότερο τα τέρατα να καραδοκούν. Είναι ήδη στους δρόμους και κτυπούν ανενόχλητα, ακόμη και δολοφονούν. Το πρόβλημα στη Γαλλία και όχι μόνον είναι ακραίο, μέγιστο, ιστορικό, πολύ πιο σοβαρό από το πρόβλημα της χώρας μας, που το καμουφλάρησαν κλέβοντας για να «σωθεί» η χώρα, υποτάσσοντας το λαό με τον προδοτικό ψευτο-Σύριζα να προσκυνάει. Αν και σε μας έχει αρχίσει ν’ανεβαίνει το θανατερό επιτόκιο του δεκαετούς ομολόγου, δηλαδή του δείχτη υποταγής στην Γερμανία.
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση μόνο η αλληλεγγύη των λαών έχει νόημα. Ακόμη και η μεγάλη οικονομία της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας έχουν αρχίσει να τινάζονται στον αέρα και η αμφισβήτηση να γενικεύεται.
Ο αδύναμος κρίκος δεν είναι ένας και μάλιστα μικρός, που μπόρεσαν να τον καταπνίξουν, με εσωτερικούς προδότες βέβαια, όπως σε όλες τις ιστορικές περιπτώσεις κοινωνικών μεγάλων ηττών. Έχουμε σήμερα 3 τουλάχιστον αδύναμους κυρίως μεσαίων χωρών, και 2-3 μικρούς, και που μπορεί να αυξηθούν.
Μία ρηξικέλευθη ιδέα
Απέναντι σε αυτή τη γενικευμένη πλέον κατάσταση στην Ευρώπη ίσως πρέπει να ξανασκεφτούμε την ιδέα της Λατινικής (της κάτω του Ρήνου) Ευρώπης που είχε θεωρητικοποιήσει ο Κοζέβ [1], που με πρωτοπορία σήμερα την εξέγερση των σέρβικου λαού, μπορεί να την πραγματοποιήσουμε και να είναι αυτόνομη, αυτάρκης όσο μπορεί ή να μπορεί να διαπραγματεύεται από δυνατή θέση με τους διεθνείς μαστόδοντες, σίγουρα πιο ανθρώπινη, ακόμη και σοσιαλιστική.
Το μοντέλο έχει απορρυθμιστεί πλέον και χρειάζεται όχι απλή επαναρρύθμιση, αλλά δομική ανασυγκρότηση, αλλά σε μια μεγάλη, και σε κάθε περίπτωση υπολογίσιμη έκταση. Ας μην ξεχνούμε το λαό ης Βραζιλίας, τι αγώνα δίνει τόσα χρόνια και στέκεται όρθιος με αξιοπρέπεια αποτελώντας ένα μοναδικό παράδειγμα.
Η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα, και γιατί όχι και η Αλβανία, και με πρωτοπόρα τη Σερβία μπορεί να συγκροτήσουν μια αντίστοιχη ανεξάρτητη Βραζιλία της Ευρώπης, με το δικό της νόμισμα, με δική της τράπεζα και με θεσμοθετημένη την αναγκαία κοινωνική πολιτική. Ήρθε η ώρα της πράξης πλέον.
Κοζέβ: Γαλλία και Λατινική αυτοκρατορία
1*. Α. Κοζέβ: Ρωσοεβραίος μεγάλος φιλόσοφος, ειδικός του Χέγκελ, και ο οποίος τον εισήγαγε στο Παρίσι, όπου είχε μεταναστεύσει στο μεσοπόλεμο. Στη συνέχεια ασχολήθηκε συστηματικά και με την οικονομία και έγινε σύμβουλος στο Γαλλ. Υπ. Οικονομικών. Το 1945 δημοσίευσε ένα δοκίμιο, L’ Empire latin: Esquisse d’un doctrine de la politique francaise (Λατινική Αυτοκρατορία: Περίγραμμα μιας διδασκαλίας ή ενός προγράμματος της Γαλλικής πολιτικής), το οποίο απευθυνόμενο στον Ντε Γκωλ, εισηγείται την δημιουργία της κάτω του Ρήνου Ευρώπης, με βάση την ιστορική – πολιτισμική ιστορία των μη γερμανικών φύλων, η οποία αντιτίθεται στο γενικότερο αυστηρό ακριβώς πνεύμα τους.
Οι πολιτισμικές αξίες των λαών της Λατινικης Ευρώπης είναι πιο πνευματικές – ανθρωπιστικές, ως ιστορικός κληρονόμος του αρχαιοελληνικού πολιτισμού και ανθρωπισμού, όπως διασώθηκαν από τους Λατίνους. Το προδιαγραφόμενο με κάθε βεβαιότητα τέλος του κράτους-έθνους κατά τον Κοζέβ, βαθύ μελετητή της ιστορίας και της σχέσης Χέγκελ-Μαρξ, μόνο μέσα από τη δημιουργία μιας ευρύτερης δια-εθνικής, όπως θα λέγαμε σήμερα, οντότητας, αλλά πολιτισμικά συνεκτικής, μπορεί να υπάρξει μια ρεαλιστική προοπτική επιβίωσης, αλλά και δυνατότητα ανάπτυξης ενός άλλου μη πρωταρχικά οικονομιστικού μοντέλου.
Αν σκεφτούμε και την ιστορική ανάλυση του μεσογειακού πολιτισμού από τον Μπρωντέλ, μάλλον η λύση αυτή φαίνεται ως η μόνη δυνατότητα για να απαλλαγεί ένα σημαντικό τμήμα του ευρωπαϊκού πληθυσμού από την υποκριτική και ληστρική ταξηφιλελεύθερη μέγγενη, η οποία ωθεί συστηματικά προς το νεοφασισμό, που ήδη έχει αρχίσει να σηκώνει κεφάλι. Βέβαια κανένας δεν θα πει όχι σε μια σοσιαλιστική, λουξεμπουργικής μάλιστα έμπνευσης, Γερμανία.
Καθήκον μας είναι να βοηθήσουμε τους φίλους Γερμανούς να ορθώσουν το ανάστημά τους στον αδίστακτο κυρίαρχο ταξηφιλελευθερισμό, που μάλιστα είναι και γερμανικής κοπής. Βλ. και το βιβλίο μας, Η εποχή της καθορισμένης άρνησης, Αρμός, 760 σελ., το μεγαλύτερο μέρος του οποίου είναι αποτέλεσμα έρευνας και θεωρητικοποίησης της κρίσης στη χώρας μας, πριν την υπογραφή της νέας συμφωνίας της Βάρκιζας (3ο μνημόνιο).





