Προς ολοκληρωτικό πόλεμο στην Ουκρανία – Θα πλήξουν οι Ρώσοι βάσεις στην Ευρώπη;

Προς το παρόν, πραγματοποιούν κάθε τόσο μαζικές επιθέσεις στο Κίεβο και άλλες πόλεις, με πυραύλους και drones, ενώ παραλλήλως καταστρέφουν συστηματικά αποθήκες καυσίμων, βενζινάδικα και φορτηγά αυτοκίνητα στην ανατολική και νότια Ουκρανία. Τα φορτηγά καταστρέφονται, όχι μόνο επειδή χρησιμοποιούνται για τον εφοδιασμό του ουκρανικού στρατού, αλλά και επειδή μεταφέρουν τις νύκτες drones κοντά στο μέτωπο κι από εκεί τα εκτοξεύουν εναντίον στόχων βαθιά στη Ρωσία.

Σκοπός αυτής της εκστρατείας βομβαρδισμών είναι να μετατοπίσει δυτικότερα τα σημεία εκτόξευσης ουκρανικών πυραύλων και drones, ώστε η ρωσική αεράμυνα να έχει περισσότερο χρόνο για να τα εντοπίσει και καταρρίψει. Με την πολύπλευρή βοήθεια της Δύσης (προμήθεια σύγχρονων drones, παροχή επιχειρησιακών πληροφοριών και συντεταγμένων στόχευσης), όμως, οι Ουκρανοί προς το παρόν καταφέρνουν να εκτοξεύουν καθημερινά διπλάσιο και τριπλάσιο αριθμό drones, από όσα αντιστοίχως εκτοξεύουν οι Ρώσοι. Παρά, μάλιστα, το γεγονός ότι η ρωσική αεράμυνα καταρρίπτει τη μεγάλη πλειονότητά τους, κάποια διεισδύουν και προκαλούν σοβαρές ζημιές ειδικά σε ευάλωτους στόχους, όπως διυλιστήρια, χημικά εργοστάσια κλπ.

Ας σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι εδώ και μερικές ημέρες η ουκρανική αεράμυνα αδυνατεί να καταρρίψει ρωσικούς πυραύλους, ενώ και η επίδοσή της στην κατάρριψη drones είναι χαμηλή. Το Κίεβο αποδίδει την αδυναμία της ουκρανικής αεράμυνας στην έλλειψη πυραύλων Patriot. Σύμφωνα με πληροφορίες, όμως, η πραγματική αιτία είναι ρωσική πυραυλική επίθεση, η οποία στις αρχές Ιουλίου κατέστρεψε το κέντρο διοίκησης της ουκρανικής αεράμυνας, σκοτώνοντας πολλά εξειδικευμένα στελέχη της.

Οι Ευρωπαίοι υποτιμούν την Ρωσία

Ας επιστρέψουμε, όμως, στο γεγονός ότι τα ουκρανικά πλήγματα και οι μεγάλες δυσκολίες ανεφοδιασμού της Κριμαίας οξύνουν την πολιτική πίεση στον Πούτιν. Αυτή η πίεση φέρνει πιο κοντά τη ρωσική ποιοτική κλιμάκωση κι όχι την κατάπαυση του πυρός, όπως επιδιώκουν οι δυτικοί. Το Κρεμλίνο μπορεί να διέπραξε αλλεπάλληλα λάθη στην Ουκρανία, αλλά έχει συνείδηση πως εάν υποχωρήσει, η Ρωσία θα υποστεί στρατηγική ήττα, με αποτέλεσμα να εκπέσει από μεγάλη δύναμη και να δεχθεί ολοένα και εντονότερες δυτικές πιέσεις, με σκοπό τον κατακερματισμό της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Και βεβαίως το καθεστώς θα αποσταθεροποιηθεί. Γι’ αυτό και ο Πούτιν δεν πρόκειται να επιλέξει αυτόν τον δρόμο.

Η στρατηγική των Ευρωπαίων, όμως, βασίζεται ακριβώς στην αυθαίρετη υπόθεση ότι όσο κι αν οι ίδιοι κλιμακώνουν, η Ρωσία θα συνεχίσει να επιδεικνύει αυτοσυγκράτηση και να αποφεύγει την ποιοτική κλιμάκωση, με αποτέλεσμα τελικά να συρθεί σε κατάπαυση του πυρός με δυτικούς όρους, λόγω εξάντλησης. Θεωρούν ότι η Μόσχα δεν θα τολμήσει να πλήξει έδαφος του ΝΑΤΟ που χρησιμοποιείται στον πόλεμο για να πλήξει ρωσικούς στόχους, φοβούμενη το άρθρο 5. Προς το παρόν, αυτό ισχύει, αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι για πόσο ακόμα.

Είναι εντυπωσιακό πόσο οι Ευρωπαίοι (και οι Αμερικανοί) υποτιμούν τη Ρωσία. Παρότι είναι μεγάλη πυρηνική δύναμη, έχουν πάψει να την φοβούνται, έχοντας πείσει τους εαυτούς τους ότι ο Πούτιν συνεχώς θα υποχωρεί. Άρα αυτοί μπορούν εκ του ασφαλούς να προκαλούν και να κλιμακώνουν, παίζοντας κεντρικό ρόλο στις ουκρανικές επιθέσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας. Υπενθυμίζω ότι η φανατικά αντιρωσική κυβέρνηση Μπάιντεν είχε αποφύγει αρχικά να δώσει στην Ουκρανία πυραύλους, φοβούμενη την αντίδραση της Μόσχας.

Οι δυτικοί χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της σαλαμοποίησης, κάνοντας κάθε τόσο ένα βήμα μπροστά. Εκμεταλλεύονταν το γεγονός ότι η Ρωσία, παρά τις ρητορικές προειδοποιήσεις της, ποτέ δεν καθόρισε με σαφήνεια τις κόκκινες γραμμές της, ώστε η Δύση να ξέρει τι θα αντιμετωπίσει. Και βεβαίως ποτέ δεν μετέτρεψε τις όποιες απειλές της σε πράξη. Το αποτέλεσμα ήταν οι δυτικοί να ακυρώνουν τη μία μετά την άλλη τις υποτιθέμενες κόκκινες γραμμές και έτσι να φτάσουμε στη σημερινή κατάσταση.

Η φυσική, όμως, διδάσκει πως εάν τραβάς συνεχώς ένα σκοινί, κάποια στιγμή αυτό θα σπάσει. Δεν ξέρεις που ακριβώς είναι το όριο θραύσης, αλλά όριο θραύσης υπάρχει. Αυτό ισχύει και στη ζωή. Όσοι στη Μόσχα ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στο “πνεύμα του Άνκορατζ”, όσοι υποστήριζαν ότι αυτοσυγκράτηση όχι μόνο δεν απέδωσε, αλλά ενθάρρυνε τη Δύση να αυξήσει σταδιακά τη στρατιωτική εμπλοκή της, όσοι πίεζαν τον Πούτιν να κλιμακώσει δικαιώνονται. Η θέση τους ήταν και παραμένει απλή: όσο η Ρωσία αποφεύγει τη δυναμική αντίδραση, οι αντίπαλοί της (δυτικοί και Ουκρανοί) θεωρούν ότι μπορούν να κλιμακώνουν χωρίς ουσιαστικό κόστος.

Μάχη με τον χρόνο 

Ο χρόνος δεν λειτουργεί αποκλειστικά εις βάρος της Ουκρανίας. Λειτουργεί και εις βάρος της Ρωσίας. Όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο φθείρεται και η εικόνα της Ρωσίας ως μεγάλης δύναμης. Παραλλήλως, το οικονομικό βάρος του πολέμου γίνεται περισσότερο αισθητό στη ρωσική κοινωνία, ενώ η προσδοκία για μια συνεννόηση με την Ουάσιγκτον έχει πλέον εξαερωθεί. Τα παραπάνω ισχύουν πολύ περισσότερο μετά τις ουκρανικές επιθέσεις του τελευταίου διαστήματος.

Ο Πούτιν δεν κατάλαβε πως εάν είχε μία ελπίδα να συνεννοηθεί με τον Τραμπ, θα την είχε μόνο εάν με την κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία είχε αποδείξει ότι η αποφασιστική ρωσική νίκη είναι κοντά. Ο Αμερικανός πρόεδρος σέβεται τους αποφασισμένους και περιφρονεί τους διστακτικούς. Από τη στιγμή που διαπίστωσε ότι η Ρωσία αιμορραγεί, έχει κάθε λόγο να δώσει στο Κίεβο όσα χρειάζεται για να εντείνει αυτή την αιμορραγία.

Όπως, άλλωστε, αποδεικνύουν τα γεγονότα, οι Ουκρανοί διεξάγουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. Πραγματοποιούν δολοφονίες αξιωματούχων, σαμποτάζ, επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια όπου μπορούν, πλήγματα σε πολιτικές υποδομές και αμάχους κλπ. Με άλλα λόγια, δεν έχουν περιορισμούς και σταδιακά η Δύση ήρε και τους όποιους περιορισμούς τους είχε θέσει αρχικά στη χρήση οπλικών συστημάτων. Αντιθέτως, οι Ρώσοι αυτοπεριορίζονταν και μόνο όταν οι Ουκρανοί κλιμάκωναν τους ακολουθούσαν και μάλιστα με χρονική υστέρηση.

Σε κάθε πόλεμο, όμως, τα όρια διαμορφώνονται από την πλευρά που κλιμακώνει, επειδή υποχρεώνει την αντίπαλη πλευρά να ακολουθήσει. Δεν είναι βιώσιμο η Ουκρανία να διεξάγει ολοκληρωτικό πόλεμο και η Ρωσία να αυτοπεριορίζεται. Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε. Οι πραγματικές προωθήσεις των Ρώσων στο έδαφος δεν επαρκούν για να εξισορροπήσουν τις ζημιές που υφίστανται από τα drones. Ούτε, επίσης, έχει μεγάλη σημασία η σύγκριση των πληγμάτων που πραγματοποιούν οι Ουκρανοί στη Ρωσία με τα πλήγματα που πραγματοποιούν οι Ρώσοι στην Ουκρανία.

Μπορεί τυπικά ο πόλεμος να είναι μεταξύ των δύο αυτών χωρών, αλλά είναι εξόφθαλμο ότι στην πραγματικότητα ο πόλεμος είναι μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας, έστω κι αν η πρώτη συμμετέχει εμμέσως πλην σαφώς. Και οι δυτικοί δεν θεωρούν τις τεράστιες ουκρανικές απώλειες δικές τους απώλειες. Αυτοί θεωρούν ότι φθείρουν τη Ρωσία, χρησιμοποιώντας την Ουκρανία σαν εργαλείο – πόλεμος δια αντιπροσώπου– χωρίς οι ίδιοι να υφίστανται κόστος, εκτός από το οικονομικό. Γι’ αυτό και επιδιώκουν τη συνέχιση του πολέμου μέχρι τον τελευταίο Ουκρανό, προβάλλοντας όρους ειρήνευσης που είναι δεδομένο πως δεν μπορεί να αποδεχθεί η Μόσχα.

Το Άρθρο 5

Έτσι, το πραγματικό δίλημμα του Πούτιν είναι στρατηγικό. Σε πρώτη φάση μπορεί να κλιμακώσει σε ολοκληρωτικό πόλεμο. Έχει τη δυνατότητα με πυραύλους και βόμβες FAB να καταστρέψει:

• Κέντρα διοίκησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη καταστρέψει το κέντρο διοίκησης της ουκρανικής αεράμυνας.
• Τα λιμάνια της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα και κατ’ επέκταση το εξωτερικό της εμπόριο.
• Τις βιομηχανίες που συνδέονται έστω και εμμέσως με τον πόλεμο.
• Τις γέφυρες ειδικά στο Δνείπερο, για να αποκόψει την ανατολική από τη δυτική Ουκρανία.
• Το σιδηροδρομικό δίκτυο, μέσω του οποίου κυρίως λειτουργεί η εφοδιαστική αλυσίδα.
• Τους κόμβους στα σύνορα με την Πολωνία και τη Ρουμανία για να εμποδίσει την εισαγωγή όπλων από την Ευρώπη.
• Τις αποθήκες καυσίμων και την εναπομείνασα ενεργειακή υποδομή.

Μία τέτοια εκστρατεία βομβαρδισμών αναπόφευκτα θα επηρεάσει το αξιόμαχο των Ουκρανών και στο έδαφος και στον αέρα. Αν, ωστόσο, δεν οδηγήσει την Ουκρανία σε τροχιά κατάρρευσης και πιο συγκεκριμένα εάν οι Ευρωπαίοι επιχειρήσουν μία πιο άμεση παρέμβαση για να εξισορροπήσουν τη ρωσική πίεση, θα τεθεί επί τάπητος το ζήτημα ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων σε βάσεις σε Ρουμανία, Βαλτικές χώρες, Πολωνία, Φινλανδία, ακόμα και Γερμανία.

Είναι προφανές πως το Κρεμλίνο θα σκεφθεί πολύ πριν επιχειρήσει μία ευθεία επίθεση σε στόχο που βρίσκεται σε χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, επειδή ισχύει το άρθρο 5. Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται, όμως, το άρθρο 5 δεν προβλέπει αυτόματη κήρυξη πολέμου σε όποιο κράτος επιτεθεί σε χώρα-μέλος. Προβλέπει μία διαδικασία που υπό όρους μπορεί να καταλήξει εκεί. Σε κάθε περίπτωση, όμως, λειτουργεί αποτρεπτικά. Με τον τρόπο, όμως, που συμμετέχουν οι Ευρωπαίοι στον πόλεμο, ενδέχεται να καταστήσουν μία τέτοια επίθεση μονόδρομο για τον Πούτιν, ειδικά εάν οι ρωσικές νίκες στο έδαφος είναι αργές και οι απώλειες από τις επιθέσεις των drones μεγάλες.

Στους κύκλους που επηρεάζουν τις αποφάσεις του Κρεμλίνου κερδίζει συνεχώς έδαφος η ιδέα. Ο καθηγητής Καραγκάνοφ έχει εδώ και καιρό επισημάνει το γεγονός ότι η ρωσική αποτροπή έχει ακυρωθεί, δηλαδή οι δυτικοί έχουν πάψει να φοβούνται μία δυναμική αντίδραση της Μόσχας, με αποτέλεσμα να κλιμακώνουν και να στριμώχνουν ολοένα και περισσότερο την “Αρκούδα”. Η εισήγηση Καραγκάνοφ είναι ότι για να αποκαταστήσει η Ρωσία την αποτροπή, δεν αρκούν πια τα λόγια. Πρέπει να πλήξει κατ’ αρχήν με συμβατικούς πυραύλους βάσεις και πολεμικά εργοστάσια στην Ευρώπη που υπηρετούν το Κίεβο. Και μάλιστα να προειδοποιήσει ξεκάθαρα πως εάν δεχθεί δυτική επίθεση, θα απαντήσει αμέσως με πυρηνικά όπλα.

Ο Πούτιν έχει απορρίψει την εισήγηση, αλλά αυτό που πριν ένα χρόνο φαινόταν απολύτως ακραίο, τώρα συζητείται στη Μόσχα. Το επιχείρημα όσων υποστηρίζουν την ανάγκη να πληγούν στόχοι στην Ευρώπη είναι ότι μόνο έτσι θα σταματήσει την ενεργό εμπλοκή της στον πόλεμο. Όσο για τον κίνδυνο γενίκευσης, θεωρούν πως οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να διακινδυνεύσουν έναν πυρηνικό πόλεμο. Σε αντίθεση με τη Ρωσία, άλλωστε, που δέχεται επιθέσεις στο έδαφός της, οι ΗΠΑ είναι ανέγγιχτες. Θεωρούν, επίσης, πως ούτε και η Ευρώπη θα διακινδυνεύσει έμπρακτη αντίδραση, επειδή θα έχει μόνο να χάσει.

Αυτό που έχει τεράστια σημασία είναι ότι αυτή η συζήτηση στη Μόσχα δεν έχει χαρακτήρα μπλόφας. Είναι αυθεντικός προβληματισμός για τον τρόπο με τον οποίο η Ρωσία μπορεί να τελειώσει προς όφελός της τον πόλεμο στην Ουκρανία.