Θα φέρει η Τουρκία και την Αίγυπτο στο Σύμφωνο της Μέκκας;

Η Τουρκία συγκαλεί στα τέλη Αυγούστου στην Κωνσταντινούπολη την 4η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο περιφερειακό σχήμα συνεργασιών στον μουσουλμανικό κόσμο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Πακιστανό αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών Μοχάμεντ Ισάκ Νταρ και τον προσκάλεσε στην 4η Περιφερειακή Συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στην Κωνσταντινούπολη. Ο Νταρ αποδέχθηκε την πρόσκληση. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του πακιστανικού υπουργείου Εξωτερικών, οι τέσσερις χώρες θα συζητήσουν τις πρόσφατες περιφερειακές εξελίξεις, καθώς και τις προσπάθειες για την προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας.

Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πραγματοποιείται λίγες μόλις εβδομάδες μετά την υπογραφή στη Μέκκα της Κοινής Συμφωνίας Άμυνας Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν. Η συμφωνία, που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου, προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα συμβαλλόμενα μέρη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών. Προβλέπει επίσης ενισχυμένο πολιτικό και στρατιωτικό συντονισμό και συνεργασία στους τομείς της άμυνας και της αμυντικής βιομηχανίας.

Η Αίγυπτος στο επίκεντρο

Το στοιχείο που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη σημερινή εξέλιξη είναι η Αίγυπτος. Το Κάιρο δεν συμμετείχε στην αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν. Η Άγκυρα, ωστόσο, δεν έχει κρύψει ότι επιθυμεί τη διεύρυνση του σχήματος.

Ο ίδιος ο Ερντογάν δήλωσε πρόσφατα ότι η Αίγυπτος θα μπορούσε να ενταχθεί στη συμφωνία και ότι το νέο αμυντικό σχήμα παραμένει ανοικτό σε νέα μέλη. Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του Χακάν Φιντάν μετά την υπογραφή της συμφωνίας στη Μέκκα, όταν χαρακτήρισε την Αίγυπτο «φυσικό εταίρο» του νέου σχήματος.

Έτσι, η πρόσκληση της Αιγύπτου στο τραπέζι των τεσσάρων στην Κωνσταντινούπολη αποκτά διαφορετική βαρύτητα. Δεν πρόκειται απλώς για άλλη μία συνάντηση περιφερειακής διαβούλευσης. Η Άγκυρα φαίνεται να αξιοποιεί το ήδη υπάρχον τετραμερές πλαίσιο Τουρκίας-Αιγύπτου-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν, προκειμένου να διατηρήσει το Κάιρο μέσα στον διάλογο και ταυτόχρονα να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια ενδεχόμενη προσχώρησή του στο νέο αμυντικό σχήμα. Ένα σχήμα που η Τουρκία θέλει να διευρύνει

Οι τέσσερις χώρες δεν συναντώνται για πρώτη φορά. Η πρώτη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών πραγματοποιήθηκε στο Ριάντ στις 20 Μαρτίου 2026, ακολούθησε η συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ στις 29 Μαρτίου και η τρίτη στην Αττάλεια στις 17 Απριλίου. Η τέταρτη συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη πραγματοποιείται, επομένως, στο πλαίσιο ενός μηχανισμού που έχει ήδη αποκτήσει συνέχεια και θεσμική δυναμική.

Αλλάζει η συγκυρία

Η συγκυρία, όμως, είναι πλέον διαφορετική. Μετά τη συμφωνία της Μέκκας, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν έχουν δημιουργήσει ένα σαφώς πιο φιλόδοξο αμυντικό πλαίσιο. Η πιθανή συμμετοχή της Αιγύπτου θα προσέθετε σε αυτό ένα από τα σημαντικότερα αραβικά κράτη, με μεγάλη στρατιωτική ισχύ, έλεγχο της Διώρυγας του Σουέζ και κρίσιμο γεωπολιτικό βάρος στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Το Κάιρο, πάντως, μέχρι στιγμής ακολουθεί πιο προσεκτική στάση και δεν έχει ενταχθεί στη συμφωνία της Μέκκας.

Η συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη θα δείξει επομένως, όχι μόνο πώς εξελίσσεται η τετραμερής συνεργασία, αλλά και αν η Τουρκία μπορεί να μετατρέψει το τετραμερές διπλωματικό σχήμα σε βάση για την περαιτέρω διεύρυνση της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.

Για την Άγκυρα, η παρουσία της Αιγύπτου στο τραπέζι είναι ιδιαίτερα σημαντική: Η Τουρκία δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός τριμερούς άξονα με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, αλλά επιχειρεί να προσεγγίσει και το Κάιρο, επιδιώκοντας ένα ευρύτερο περιφερειακό σχήμα, με μεγαλύτερο πολιτικό και στρατηγικό βάρος.