Πως υποδέχθηκε η αντιπολίτευση τον πόλεμο στο Ιράν και την αποστολή στην Κύπρο

Από την πλευρά της κυβέρνησης, η στάση απέναντι στην κρίση στο Ιράν και το ζήτημα της στήριξης προς την Κύπρο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ευθυγράμμισης με τις επιλογές των ΗΠΑ. Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμάται ότι η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί σε πλήρη συντονισμό με τους δυτικούς συμμάχους της, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στην περιοχή.

Ωστόσο, στην κυβερνητική στάση καταγράφεται μια εμφανής παλινδρόμηση σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ. Σε παλαιότερες περιόδους, κυβερνητικά στελέχη είχαν κρατήσει σαφείς αποστάσεις από ορισμένες επιλογές του νυν Αμερικανού Προέδρου, ιδίως σε ζητήματα διεθνούς πολιτικής και διπλωματικής ρητορικής.

Στην παρούσα συγκυρία όμως, με φόντο την ένταση γύρω από το Ιράν και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η κυβέρνηση εμφανίζεται να επιλέγει μια σαφώς πιο στενή πολιτική ευθυγράμμιση με τον Λευκό Οίκο, όπως ακριβώς έκανε και με την περίπτωση της Βενεζουέλας. Η στρατηγική αυτή ερμηνεύεται από πολλούς ως μια συνειδητή επιλογή του Μεγάρου Μαξίμου να επενδύσει στη σχέση με την Ουάσιγκτον, εκτιμώντας ότι η Ελλάδα μπορεί να αποκομίσει γεωπολιτικά και στρατηγικά οφέλη, εάν βρεθεί μεταξύ των πιο αξιόπιστων συμμάχων των ΗΠΑ στην περιοχή.

Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει μια εικόνα αξιόπιστου συμμάχους απέναντι στις ΗΠΑ, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου στο παρελθόν είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις για επιλογές της αμερικανικής ηγεσίας. Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμάται ότι η ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως βασικού πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να οδηγήσει σε ανταλλάγματα σε πολιτικό, στρατιωτικό ή διπλωματικό επίπεδο, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.

Με άλλα λόγια, η στρατηγική που φαίνεται να διαμορφώνεται στο Μέγαρο Μαξίμου βασίζεται στην παραδοχή ότι, σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς έντασης, η στενή ευθυγράμμιση με τις επιλογές της Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί επωφελής για τα ελληνικά συμφέροντα. Η προσδοκία είναι ότι όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίσουν να «ανταμείψουν» τους συμμάχους που στάθηκαν στο πλευρό τους, η Ελλάδα θα βρίσκεται μεταξύ εκείνων που θα μπορούν να διεκδικήσουν σημαντικά γεωπολιτικά οφέλη.

“Πονοκέφαλος” στον ΣΥΡΙΖΑ

Οι εξελίξεις γύρω από την αποστολή ελληνικής στρατιωτικής βοήθειας προς την Κυπριακή Δημοκρατία προκάλεσαν εσωκομματική συζήτηση και στον ΣΥΡΙΖΑ, κυρίως μετά από δημόσια παρέμβαση των στελεχών όπως ο Γιάννης Ραγκούσης και ο Γιάννης Μαντζουράνης. Η συζήτηση δεν αφορά το αν πρέπει να στηριχθεί η Κύπρος, κάτι που στο κόμμα θεωρείται δεδομένο, αλλά το πόσο άμεσα και χωρίς επιφυλάξεις θα πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα σε επίπεδο στρατιωτικής συνδρομής.

Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα οφείλει να στηρίζει την Κύπρο, τονίζοντας όμως παράλληλα την ανάγκη προσοχής ώστε να αποφευχθεί εμπλοκή της χώρας σε μια ευρύτερη στρατιωτική σύγκρουση στην περιοχή. Σε αυτό το πλαίσιο παρενέβησαν δημόσια οι Ραγκούσης-Μαντζουράνης, οι οποίοι σε κοινή δήλωσή τους υιοθέτησαν πιο κατηγορηματικό τόνο.

Στην ανακοίνωσή τους υποστήριξαν ότι η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει σε απροϋπόθετη αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Κύπρο. Όπως τόνισαν, μια τέτοια κίνηση αποτελεί «αδιαπραγμάτευτο εθνικό, ιστορικό και ηθικό καθήκον». Παράλληλα χρησιμοποίησαν τη φράση «η Κύπρος δεν κείται μακράν», θέλοντας να υπογραμμίσουν την ανάγκη άμεσης και σαφούς ελληνικής στήριξης.

Η παρέμβαση αυτή ερμηνεύθηκε από ορισμένους στο εσωτερικό του κόμματος ως διαφοροποίηση από τη γραμμή της ηγεσίας, καθώς η διατύπωση θεωρήθηκε πιο απόλυτη και λιγότερο επιφυλακτική σε σχέση με τις προηγούμενες τοποθετήσεις. Κάποια στελέχη εκτίμησαν ότι η δήλωση άφηνε να εννοηθεί πως η στάση του κόμματος έπρεπε να είναι πιο ξεκάθαρη στο ζήτημα της στρατιωτικής συνδρομής προς την Κύπρο.

Από την πλευρά της, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, επισημαίνοντας ότι το κόμμα δεν έχει διαφωνήσει με την ανάγκη στήριξης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τόνισε ωστόσο ότι η Ελλάδα πρέπει να ενεργεί με υπευθυνότητα και να λαμβάνει υπόψη το ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον, ώστε να μην εμπλακεί σε μια γενικευμένη σύγκρουση.

Έτσι, αν και απορρίφθηκαν οι εκτιμήσεις περί βαθιάς εσωκομματικής κρίσης, η παρέμβαση των δύο στελεχών ανέδειξε μια συζήτηση στο εσωτερικό του κόμματος σχετικά με τον τρόπο και τον τόνο με τον οποίο θα πρέπει να διατυπώνεται η θέση της Ελλάδας απέναντι σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας που αφορούν την Κύπρο. Να σημειωθεί πως ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας στήριξε την ενίσχυση της άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας, πάντα όμως με την επισήμανση να μην γίνουν Αθήνα και Λευκωσία μέρος του πολέμου.

“Αδειάζουν” στο ΠΑΣΟΚ τον Δούκα

Η συζήτηση γύρω από την αποστολή στρατιωτικής βοήθειας προς την Κυπριακή Δημοκρατία προκάλεσε πολιτικές τριβές και στο ΠΑΣΟΚ, αν και με διαφορετικό τρόπο από ό,τι στον ΣΥΡΙΖΑ. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε κυρίως η δημόσια στάση του δημάρχου Αθηναίων, ο οποίος εμφανίστηκε να στηρίζει την πολιτική του Ισπανού πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που προκάλεσε εσωτερικές αντιδράσεις, αλλά και πολιτική αντιπαράθεση.

Συγκεκριμένα, ο Χάρης Δούκας επαίνεσε τη στάση του Πέδρο Σάντσεθ, παρουσιάζοντάς τον ως παράδειγμα Ευρωπαίου ηγέτη που αρνείται να ακολουθήσει τις πιέσεις των ΗΠΑ για συμμετοχή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή. Σε αυτή τη λογική, ο Ισπανός πρωθυπουργός εμφανίστηκε από ορισμένους πολιτικούς κύκλους της αντιπολίτευσης ως πρότυπο πολιτικής στάσης, που επιλέγει να μην εμπλέξει τη χώρα του στον πόλεμο.

Ωστόσο, η στάση αυτή αποδείχθηκε πολιτικά προβληματική όταν η ίδια η Ισπανία ανακοίνωσε ότι τελικά αποστέλλει τη φρεγάτα “Cristóbal Colón” στην Ανατολική Μεσόγειο για αποστολές προστασίας και αντιαεροπορικής άμυνας γύρω από την Κύπρο. Η ισπανική φρεγάτα θα συμμετάσχει σε αποστολές προστασίας, συνοδεύοντας δυνάμεις όπως το γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle και πολεμικά πλοία άλλων χωρών που βρίσκονται ήδη στην περιοχή.

Η ισπανική κυβέρνηση διευκρίνισε ότι η αποστολή της φρεγάτας δεν συνιστά συμμετοχή στον πόλεμο, αλλά πράξη αλληλεγγύης προς ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επηρεάζεται από την κρίση. Ο ίδιος ο Σάντσεθ υποστήριξε ότι η χώρα του μπορεί ταυτόχρονα να λέει “όχι” στον πόλεμο κατά του Ιράν, αλλά να βοηθά την Κύπρο ως ευρωπαϊκό κράτος που βρίσκεται σε κίνδυνο.

Για τους πολυάριθμους επικριτές του Δούκα, η δημόσια στήριξή του στη “σκληρή” στάση Σάντσεθ απέναντι στις ΗΠΑ βρέθηκε σε αντίθεση με την τελική πρακτική της ισπανικής κυβέρνησης, η οποία τελικά συμμετείχε στην αποστολή ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, παρόλο που ο Σάντσεθ διευκρίνισε ότι αφορά την υπεράσπιση της Κύπρου. Παράλληλα, μέσα στο ίδιο το ΠΑΣΟΚ υπήρξαν και διαφοροποιήσεις απέναντι στην επίκληση του ισπανικού παραδείγματος.

Ο βουλευτής Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος υπενθύμισε ότι η Ισπανία βρίσκεται σε διαφορετική γεωπολιτική θέση από την Ελλάδα και δεν αντιμετωπίζει άμεση απειλή από γειτονική χώρα, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί εξοπλιστικές σχέσεις με την Τουρκία. Με αυτή την τοποθέτηση ουσιαστικά υπογράμμισε ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να συγκρίνεται εύκολα με την ισπανική, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η προβολή του Σάντσεθ ως μοντέλου πολιτικής στάσης δεν εκφράζει απαραίτητα όλο το κόμμα. Αξιοσημείωτο πως τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ αποθέωσε στα social media ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης.

Έτσι, στο ΠΑΣΟΚ δεν καταγράφηκε ανοιχτή σύγκρουση όπως στον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά προέκυψε μια εμφανής πολιτική διαφοροποίηση ως προς τον τρόπο που πρέπει να αξιολογείται η διεθνής στάση της Ελλάδας και το κατά πόσο είναι σωστό να προβάλλονται παραδείγματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Βελόπουλος, Ιράν και… Μιλφόιλ!

Στο ζήτημα της αποστολής ελληνικών στρατιωτικών μέσων για την ενίσχυση της Κυπριακής Δημοκρατίας τοποθετήθηκαν επίσης κόμματα της λεγόμενης “δεξιάς” αντιπολίτευσης, όπως η Ελληνική Λύση, η Νίκη και η Φωνή Λογικής. Οι θέσεις τους κινούνται γενικά υπέρ μιας μεγαλύτερης ενίσχυσης της Κύπρου, αν και με διαφορετικές αποχρώσεις.

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης, Κυριάκος Βελόπουλος, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική βοήθεια προς την Κύπρο θα έπρεπε να είχε σταλεί νωρίτερα. Όπως δήλωσε στη Βουλή, το κόμμα του από την αρχή ζητούσε την αναβίωση του «ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας-Κύπρου» και κατηγόρησε τις κυβερνήσεις του παρελθόντος ότι το εγκατέλειψαν.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι η παρουσία ελληνικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να συνδέεται πρωτίστως με την προστασία του κυπριακού Ελληνισμού και όχι με εμπλοκή της χώρας σε έναν ευρύτερο πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν. Μάλιστα σε ότι αφορά την Ουάσιγκτον υπήρξε ιδιαιτέρως καυστικός, καθώς μιλώντας στη Βουλή την Τετάρτη, παραποίησε το όνομα της πρέσβειρας των ΗΠΑ, συνδέοντάς το με την ακραία σεξιστική ορολογία της αργκό “MILF”!

«Γιατί γίνεται αυτό στο Ιράν;» αναρωτήθηκε ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης και εξήγησε: «Για τα πετρέλαια. Αυτή είναι η αλήθεια. Το 50% της ενέργειας της Κίνας το παίρνανε από το Ιράν. Κλείνοντας το Ιράν, κλείνει η Κίνα. Αυτές είναι οι αλήθειες που αποφεύγετε να πείτε. Όπως ότι ήρθαν εδώ και μας είπαν οι Αμερικανοί, η κυρία… Μιλφόιλ, πώς λέγεται αυτή η κυρία, του κυρίου Αργυρού κολλητή φίλη, που μας είπε: “Κλείστε το λιμάνι, είναι κινεζικό”»!